સોના-ચાંદીમાં ભાવ વધારાનો ઝટકો: આયાત જકાતમાં ધરખમ વધારા બાદ આજથી ઘરેણાં થશે મોંઘા.
ભારતમાં સોના અને ચાંદીના શોખીનો માટે આજે મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ‘કરકસર અપીલ’ બાદ હવે નાણા મંત્રાલયે સોના-ચાંદીની આયાત પરના કર માળખામાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. ૧૩ મે, ૨૦૨૬થી અમલી બનતા આ નવા દરોને કારણે હવે ઝવેરાત ખરીદવું ગજવા પર ભારે પડી શકે તેમ છે
ઐતિહાસિક કર વધારો
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને આગામી એક વર્ષ સુધી બિન-આવશ્યક સોનું ખરીદવાથી દૂર રહેવાની અપીલ કર્યાના ગણતરીના કલાકોમાં જ કેન્દ્ર સરકારે કડક આર્થિક પગલું ભર્યું છે. નાણા મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા જાહેરનામા મુજબ, સોના અને ચાંદી પરની મૂળભૂત આયાત જકાત (BCD) ૫ ટકાથી વધારીને ૧૦ ટકા કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, કૃષિ અને માળખાગત વિકાસ સેસ (AIDC) ને પણ ૧ ટકાથી વધારીને ૫ ટકા કરવામાં આવ્યો છે. આમ, અસરકારક રીતે સોના-ચાંદી પરનો કુલ આયાત કર હવે ૧૫ ટકા થઈ ગયો છે.
MCX અને સ્થાનિક બજારની સ્થિતિ
મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર સોના અને ચાંદીના ભાવમાં અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. ૫ જૂનના રોજ સમાપ્ત થતા કોન્ટ્રાક્ટ મુજબ સોનાનો ભાવ ₹૧,૫૩,૪૧૭ અને ચાંદીનો ભાવ ₹૨,૭૯,૧૩૦ આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. જોકે, સરકારના નવા ટેક્સ માળખાના અમલીકરણ બાદ સ્થાનિક ઝવેરાત બજારમાં પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ સોનાના ભાવમાં સીધો વધારો થવાની અપેક્ષા છે. આયાતી ખર્ચ વધવાને કારણે જ્વેલર્સ પાસે ભાવ વધારવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ રહેશે નહીં.
શા માટે લેવાયો આ નિર્ણય?
ભારત સોનાનો વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો ગ્રાહક દેશ છે, પરંતુ આપણી ૯૦ ટકા જરૂરિયાતો આયાત દ્વારા પૂરી થાય છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક તણાવને કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં અનિશ્ચિતતા છે. સોનાની આયાત પાછળ દેશનું કિંમતી વિદેશી હૂંડિયામણ ખર્ચાય છે, જે રૂપિયાના મૂલ્યને નબળું પાડે છે. આયાત જકાત વધારીને સરકાર સોનાની માંગમાં ઘટાડો લાવવા અને દેશની નાણાકીય સ્થિતિને સુરક્ષિત કરવા માંગે છે.
ઉદ્યોગ અને ગ્રાહકો પર અસર
આ નિર્ણયની સૌથી મોટી અસર ઘરેણાં ઉદ્યોગ પર પડશે. લગ્નસરાની મોસમમાં સોનું મોંઘું થતા મધ્યમ વર્ગના ગ્રાહકોના બજેટ ખોરવાઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, સોનાના રિસાયક્લિંગ (જૂની ધાતુમાંથી નવું સોનું બનાવવું) પરના કચરાના કરમાં પણ ૧૦ ટકાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે સરકાર કોઈપણ માર્ગે કિંમતી ધાતુના બિનજરૂરી વપરાશને અંકુશમાં લેવા માંગે છે.
૧૩ મે, ૨૦૨૬થી અમલી બનેલા આ નવા નિયમો ગ્રાહકો માટે આંચકા સમાન છે, પરંતુ રાષ્ટ્રીય હિત અને આર્થિક સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ આ એક અનિવાર્ય પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે ભારતીય બજારમાં સોનાની માંગમાં વડાપ્રધાનની અપીલ અને આ કર વધારા બાદ કેટલો ઘટાડો જોવા મળે છે.
