‘અત્યંત મુશ્કેલ નિર્ણયો’: યુક્રેન યુદ્ધ અટકતાં પુતિન પાસે વિકલ્પો ખૂટ્યા, એસ્ટોનિયાના ઇન્ટેલિજન્સ ચીફનો મોટો દાવો
યુક્રેન સામેના યુદ્ધમાં રશિયા અત્યારે ઇતિહાસના સૌથી મોટા સૈન્ય અને આર્થિક દબાણ હેઠળ છે. એસ્ટોનિયાની ફોરેન ઇન્ટેલિજન્સ (વિદેશી ગુપ્તચર એજન્સી) ના વડા કાઉપો રોસિનના જણાવ્યા અનુસાર, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન પાસે હવે યુક્રેન મોરચે બહુ ઓછા અને મુશ્કેલ વિકલ્પો બચ્યા છે.
એક તરફ રશિયન સૈન્ય યુદ્ધભૂમિ પર કોઈ મોટી કે નિર્ણાયક પ્રગતિ કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે, તો બીજી તરફ પશ્ચિમી દેશો દ્વારા લાદવામાં આવેલા આકરા આર્થિક પ્રતિબંધો રશિયાના સંસાધનો અને તિજોરીને સતત ખાલી કરી રહ્યા છે. નાટો (NATO) ના પૂર્વીય મોરચાના આ ટોચના જાસૂસે દાવો કર્યો છે કે રશિયા અત્યારે જેટલા નવા સૈનિકોની ભરતી કરી રહ્યું છે, તેના કરતાં વધુ સૈનિકો તે યુદ્ધમાં ગુમાવી રહ્યું છે.
જનરલ મોબિલાઈઝેશન પુતિનની સત્તા માટે જોખમી
સંપૂર્ણ કક્ષાના યુદ્ધના પાંચમા વર્ષમાં પ્રવેશી ચૂકેલા આ સંઘર્ષ વચ્ચે આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે, રશિયામાં સૈનિકોની અછત વર્તાઈ રહી છે. જો પુતિન દેશમાં ‘જનરલ મોબિલાઈઝેશન’ (તમામ નાગરિકો માટે ફરજિયાત સૈન્ય ભરતી) ની જાહેરાત કરે, તો તે રશિયન જનતામાં અત્યંત અપ્રિય સાબિત થશે. આવી જાહેરાત રશિયાની આંતરિક સ્થિરતાને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે અને પુતિનની પોતાની સત્તાને પણ નબળી પાડી શકે છે.
રોસિને ઉમેર્યું કે, “આ તમામ પરિબળો મળીને એક એવી સ્થિતિ ઊભી કરી રહ્યા છે જ્યાં રશિયાના ઉચ્ચ સ્તરીય અધિકારીઓ પણ હવે સમજી રહ્યા છે કે તેઓ એક મોટી મુશ્કેલીમાં ફસાયા છે. પુતિન આ અંગે શું વિચારે છે તે કહેવું મુશ્કેલ છે, પરંતુ આ તમામ નકારાત્મક પાસાઓ હવે તેમના નિર્ણયો પર અસર કરવા લાગ્યા છે.”
આર્થિક મોરચે રશિયાને મોટો ફટકો, પ્રતિબંધોની અસલી અસર શરૂ
અહેવાલો અનુસાર, તાજેતરના મહિનાઓમાં રશિયન દળોની યુક્રેનમાં આગળ વધવાની ગતિ ૨૦૨૩ પછીની સૌથી ધીમી નોંધાઈ છે. આ યુદ્ધની અસર રશિયાના આશરે ૩ ટ્રિલિયન ડૉલરના અર્થતંત્ર પર પણ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે, જે પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં 0.3% જેટલું સંકોચાયું છે. જો કે, પુતિન દાવો કરી રહ્યા છે કે અર્થતંત્રને વેગ આપવા માટે સરકારના પગલાં સફળ થઈ રહ્યા છે અને રશિયન સૈન્ય પોતાના તમામ લક્ષ્યો હાંસલ ન થાય ત્યાં સુધી લડત ચાલુ રાખશે.
પરંતુ એસ્ટોનિયાના જાસૂસી વડાના મતે, રશિયાની આર્થિક સ્થિતિ ખરાબ થવાનું મુખ્ય કારણ તેના નાણાકીય ક્ષેત્ર (Financial Sector) પરના વૈશ્વિક પ્રતિબંધો છે, જે રશિયાને ઘણું નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત રશિયાના તેલ નિકાસ પરની કડક મર્યાદાઓએ પણ તેની કમાણી મર્યાદિત કરી દીધી છે. રોસિને જણાવ્યું કે, “તેમના માટે હવે નિર્ણયો લેવા ખૂબ જ કઠિન છે અને વર્તમાન સ્થિતિમાં તેઓ શું પગલું ભરશે તેની આગાહી કરવી મુશ્કેલ છે.”
શાંતિની કોઈ આશા નથી: રશિયા ડોનબાસ પર મક્કમ
બીજી તરફ, નામ ન આપવાની શરતે અન્ય એક યુરોપિયન ઇન્ટેલિજન્સ ચીફે રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે રશિયા પર દબાણ વધી રહ્યું હોવાના સંકેતો સ્પષ્ટ છે, પરંતુ આ દબાણને કારણે મોસ્કો (રશિયા) યુદ્ધ અંગે પોતાનો ઈરાદો બદલશે તેવું હાલ દેખાતું નથી. તેમણે કહ્યું, “રશિયા સમગ્ર ડોનબાસ વિસ્તાર પર કબજો મેળવવાનો પોતાનો ઉદ્દેશ્ય છોડી દે તેવું માનવું મુશ્કેલ છે. રશિયા અત્યારે કોઈ ઉતાવળમાં નથી.”
અમેરિકાની મધ્યસ્થતામાં ચાલી રહેલી શાંતિ વાટાઘાટો દરમિયાન રશિયાએ આગ્રહ રાખ્યો છે કે કોઈપણ શાંતિ કરારના ભાગરૂપે યુક્રેને પૂર્વ ડોનબાસ ક્ષેત્રમાંથી પીછેહઠ કરવી પડશે, જે પ્રસ્તાવને યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સ્કીએ સખત શબ્દોમાં ફગાવી દીધો છે. ડોનબાસ ક્ષેત્રમાં લુહાન્સ્ક અને ડોનેત્સ્ક પ્રાંતનો સમાવેશ થાય છે, જેનો કેટલોક હિસ્સો યુક્રેન લાંબા સમયથી રશિયન આક્રમણ સામે બચાવવામાં સફળ રહ્યું છે.
રશિયન સમાજ મજબૂત, પુતિન સામે આંતરિક પડકાર નથી
અન્ય જાસૂસી વડાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે રશિયા યુદ્ધમાં પોતાના લક્ષ્યોને હળવા કરી રહ્યું હોય તેવા કોઈ સંકેત નથી અને નજીકના ભવિષ્યમાં શાંતિ માટે કોઈ ‘મોટો બ્રેકથ્રુ’ (સફળતા) દેખાતો નથી. તેમણે રશિયન સમાજને આ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં પણ સ્થિતિસ્થાપક (રેઝિલિયન્ટ) ગણાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, “એવું વિચારવું માત્ર એક કલ્પના સમાન છે કે અત્યારે રશિયાનું નેતૃત્વ નબળું પડી રહ્યું છે અથવા પુતિનને દેશની અંદરથી કોઈ મોટો પડકાર મળી રહ્યો છે.”
રશિયાની મોટી સૈન્ય મહત્વાકાંક્ષાઓ અને પશ્ચિમી દેશોને ખતરો
એસ્ટોનિયાના સ્પાય ચીફ રોસિને ભવિષ્યવાણી કરી છે કે જ્યાં સુધી પુતિન સત્તા પર રહેશે ત્યાં સુધી રશિયા યુક્રેનને સંપૂર્ણપણે પોતાના નિયંત્રણ હેઠળ લાવવાનો તેનો હેતુ ક્યારેય નહીં છોડે. એટલું જ નહીં, આ યુદ્ધ સમાપ્ત થયા પછી પણ રશિયા યુક્રેનની સરહદો પર મોટી સંખ્યામાં સૈન્ય તૈનાત રાખશે.
આ ઉપરાંત, યુદ્ધ પૂરું થયા પછી પણ મોસ્કો નાટો (NATO) ની સરહદો પર પોતાની સૈન્ય શક્તિ વધારશે અને આર્ક્ટિકથી લઈને બ્લેક સી (કાળા સમુદ્ર) સુધી સૈન્ય પ્રભુત્વ મેળવવાનો પ્રયાસ કરશે. રોસિને ચેતવણી આપી કે રશિયા પશ્ચિમી દેશોમાં નાગરિકોના જીવના જોખમે પણ ગુપ્ત નાશક હુમલા (Sabotage Attacks) ચાલુ રાખશે, કારણ કે રશિયા માને છે કે આવા નાના હુમલાઓથી કોઈ મોટું યુદ્ધ શરૂ થતું નથી.
