ઇરાન-યુએસ તણાવ વચ્ચે ધ્રુજતું શેરબજાર: સતત ઘટતા માર્કેટથી ગભરાવાને બદલે અબજોપતિ રોકાણકાર પાસેથી શીખો કમાણીની સિક્રેટ ફોર્મ્યુલા
શેરબજારનો એક સનાતન નિયમ છે — તે ક્યારેય એક સરખી સીધી લીટીમાં ચાલતું નથી. વધઘટ એ બજારનો સ્વભાવ છે. પરંતુ, જ્યારે વાસ્તવિક જીવનમાં બજાર સતત નીચે તરફ જવા લાગે છે, ત્યારે મોટા-મોટા રોકાણકારોના આત્મવિશ્વાસની કસોટી થતી હોય છે. હાલમાં જ વિશ્વભરના શેરબજારો અત્યંત ખરાબ અને નબળી સ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. ફેબ્રુઆરી મહિનાથી ચાલી રહેલા ઇરાન-અમેરિકા (Iran-US) વચ્ચેના તણાવ અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિઓએ વૈશ્વિક અર્થતંત્રને હચમચાવી દીધું છે. શેરના ભાવોમાં થઈ રહેલા સતત ઘટાડાથી સામાન્ય રોકાણકારોમાં ભારે નિરાશા અને ગભરાટ ફેલાયો છે. આવી ભયભીત સ્થિતિમાં, જ્યારે બધું ધૂંધળું દેખાતું હોય, ત્યારે દુનિયાના સૌથી દિગ્ગજ અને વરિષ્ઠ અબજોપતિ રોકાણકાર વોરેન બફેટ (Warren Buffett) ની રોકાણ ટિપ્સ કોઈ અમૃત સમાન સાબિત થાય છે. તેમણે બહુ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં સમજાવ્યું છે કે શેરબજાર વાસ્તવમાં કોના માટે નથી અને કયા પ્રકારના લોકોએ આ માર્કેટથી સો ગણી દૂરી બનાવી રાખવી જોઈએ.
કોણે શેરબજારના રસ્તા ક્યારેય ન જોવા જોઈએ?
ઇન્વેસ્ટમેન્ટ જગતના પિતામહ ગણાતા વોરેન બફેટે ‘ધ સ્ટ્રીટ’ ને આપેલા એક ઐતિહાસિક ઇન્ટરવ્યુમાં બજારના ઘટાડા (Market Correction) પર એક અત્યંત કડવું પણ સચોટ સત્ય રજૂ કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું હતું કે, “જો તમને બજારના સુધારા કે મોટા ઘટાડાથી ડર લાગતો હોય, તો તમારે ક્યારેય શેર ખરીદવા જ ન જોઈએ.”
બફેટના મતે, શેરબજાર એવા લોકો માટે બિલકુલ નથી જેઓ રોજ સવારે પોર્ટફોલિયો લાલ રંગમાં જોઈને માનસિક તણાવનો શિકાર બની જાય છે. જો તમારો ધ્યેય લાંબા ગાળાનો છે — જેમ કે નિવૃત્તિ (Retirement) માટે ભંડોળ ભેગું કરવું, બાળકોનું ઉચ્ચ શિક્ષણ કે પોતાનું ઘર ખરીદવું — તો પછી બજારની ટૂંકા ગાળાની રોજેરોજની વધઘટ તમારી ચિંતાનો વિષય હોવી જ ન જોઈએ. જ્યારે તમે કોઈ સારી કંપનીનો શેર ખરીદો છો, ત્યારે તમે ધંધામાં ભાગીદાર બનો છો, કોઈ લોટરીની ટિકિટ નથી ખરીદતા.
વોરેન બફેટની ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફોર્મ્યુલા: ગભરાટ વિરુદ્ધ સમજદારી
| બજારની પરિસ્થિતિ અને વર્તન | સામાન્ય રોકાણકારની ભૂલ | વોરેન બફેટની સચોટ ટિપ્સ | લાંબા ગાળાનું પરિણામ |
| મોટો બજાર ઘટાડો (Crash) | ગભરાઈને સસ્તા ભાવે લોસ બુક કરવો અને શેર વેચી દેવા. | ઘટાડો એ ગુણવત્તાયુક્ત શેર સસ્તા ભાવે ખરીદવાની સોનેરી તક છે. | બજાર જ્યારે રિકવર થશે ત્યારે સૌથી મોટો નફો મળશે. |
| રોજેરોજની વધઘટ (Volatility) | દિવસમાં દસ વાર સ્ક્રીન જોવી અને માનસિક તણાવ વધારવો. | દૈનિક ગતિવિધિઓ પર ધ્યાન ન આપો, બિઝનેસના ગ્રોથ પર ભરોસો રાખો. | માનસિક શાંતિ જળવાય છે અને નિર્ણયો સાચા લેવાય છે. |
| ટૂંકા ગાળાની ટ્રેડિંગ વૃત્તિ | રાતોરાત અમીર બનવાની લાલચમાં ભારે જોખમ લેવું. | વાસ્તવિક અને કાયમી વેલ્થ માત્ર લાંબા ગાળાના રોકાણથી જ બને છે. | મૂડી સુરક્ષિત રહે છે અને ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનો જાદુ મળે છે. |
| વૈશ્વિક યુદ્ધ કે કટોકટી | બજાર ક્યારેય પાછું નહીં સુધરે તેવા ડરથી રોકાણ બંધ કરવું. | ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે દરેક કટોકટી પછી બજારે નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. | મુશ્કેલ સમયમાં રાખેલી ધીરજ જેકપોટ વળતરમાં બદલાય છે. |
ધીરજ રાખનારાઓ માટે જ છે બજારનો જેકપોટ
વોરેન બફેટના ઇન્વેસ્ટમેન્ટ મોડેલનું વિશ્લેષણ કરીએ તો કેટલીક ગંભીર બાબતો સામે આવે છે. બજારમાં જ્યારે પણ મોટો ઘટાડો આવે છે, ત્યારે ૯૦% સામાન્ય રોકાણકારો ગભરાઈને (Panic Selling) પોતાના ઉત્તમ શેર પણ ખોટમાં વેચીને બહાર નીકળી જાય છે. બફેટ કહે છે કે આ જ તેમની સૌથી મોટી મૂર્ખામી છે. ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે વિશ્વયુદ્ધો, મહામારીઓ અને આર્થિક મંદીઓ પછી પણ શેરબજારે હંમેશા બાઉન્સ બેક કર્યું છે અને અગાઉના તમામ રેકોર્ડ તોડીને નવી ઊંચાઈઓ સર કરી છે.
મંદીના સમયમાં જે રોકાણકાર થોડી હિંમત, શિસ્ત અને ડહાપણથી કામ લે છે, તેને જ્યારે માર્કેટ ફરી બેઠું થાય (Market Recovery) ત્યારે સૌથી મોટો અને અકલ્પનીય ફાયદો થાય છે. સાચું રોકાણ એ જ છે કે તમે મજબૂત ફંડામેન્ટલ્સ ધરાવતી કંપનીઓને વ્યાજબી કિંમતે ખરીદો અને પછી તેને વર્ષો સુધી હોલ્ડ કરવાની ક્ષમતા રાખો.
અત્યારે ભલે ઇરાન-યુએસ તણાવને કારણે માર્કેટ રેડ ઝોનમાં દેખાતું હોય, પણ આ સમય ડરીને ભાગવાનો નથી પરંતુ શાંત રહીને બજારને નિહાળવાનો છે. જો તમે તમારા નાણાકીય નિર્ણયોમાં ભાવનાઓને આડે આવવા દેશો તો શેરબજાર તમને ક્યારેય કમાણી નહીં કરાવી શકે. વોરેન બફેટની આ અમૂલ્ય સલાહને હૃદયસ્થ કરી, વર્તમાન પડકારજનક સમયમાં ધીરજ જાળવી રાખવી એ જ આવનારા સમયમાં તમને બજારના અસલી ‘સિકંદર’ બનાવશે.
