વૈશ્વિક મહાસત્તાનું નવું ગણિત – અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનું યુદ્ધ પળવારમાં સમાપ્ત થઈ જશે, જેફરીઝે જાહેર કર્યો સંકટ નિવારણનો મેગા પ્લાન
મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષ અને તેના કારણે વૈશ્વિક તેલ પરિવહનના મુખ્ય માર્ગ ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ માં પ્રવર્તી રહેલી અસ્થિરતાએ સમગ્ર વિશ્વના અર્થતંત્રને હચમચાવી મૂક્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ (Crude Oil) ના ભાવ આકાશે પહોંચ્યા છે, જેની સીધી અને આકરી અસર દુનિયાભરના સામાન્ય નાગરિકોના ખિસ્સા પર પડી રહી છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિ વચ્ચે, વિશ્વની અગ્રણી ઇન્વેસ્ટમેન્ટ અને બ્રોકરેજ ફર્મ જેફરીઝે (Jefferies) તેના ચર્ચિત ‘ગ્રીડ એન્ડ ફિયર’ (Greed & Fear) અહેવાલમાં એક સળગતો અને ચોંકાવનારો દાવો કર્યો છે. જેફરીઝના મતે, જો અમેરિકા વાસ્તવિક અભિગમ અપનાવે, તો વર્ષોથી ચાલી રહેલું આ ભયાનક યુદ્ધ અને રાજદ્વારી મડાગાંઠ માત્ર ‘૫ સેકન્ડ’ ની અંદર સમાપ્ત થઈ શકે છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ઘરેલુ રાજનીતિ અને યુદ્ધવિરામની શોધ
વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ પર નજર કરીએ તો, ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે અત્યારે કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ છે અને બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ ફરી એકવાર વાટાઘાટોના ટેબલ પર આવ્યા છે. જેફરીઝના અહેવાલ મુજબ, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અમેરિકાની આગામી મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓને (Midterm Elections) ધ્યાનમાં રાખીને આ વિવાદનો વહેલી તકે અંત લાવવા માંગે છે. ટ્રમ્પ આ કરાર એવી રીતે કરવા ઈચ્છે છે જેથી અમેરિકન જનતા સમક્ષ તેઓ પોતાની જાતને એક મહાન ‘વિજેતા’ તરીકે રજૂ કરી શકે અને ચૂંટણીમાં તેનો સીધો રાજકીય લાભ ખાટી શકે. જોકે, ઘરેલુ રાજકારણના આ દબાણ વચ્ચે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર માટે સન્માનજનક રસ્તો શોધવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે.
બોન્ડ માર્કેટની હલચલ અને માર્કો રુબિયોના સકારાત્મક સંકેતો
જેફરીઝના અહેવાલમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે તાજેતરમાં યુએસ બોન્ડ માર્કેટમાં (US Bond Market) આવેલી અસાધારણ ઉથલપાથલે વૈશ્વિક બજારોમાં નવી આશા જગાડી છે કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ઈરાન સાથે ટૂંક સમયમાં કોઈ મોટો આર્થિક સોદો પાર પાડી શકે છે. બીજી તરફ, અમેરિકાના સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોએ પણ ગુરુવારે, ૨૧ મે ૨૦૨૬ ના રોજ વૉશિંગ્ટનમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા સ્વીકાર્યું હતું કે ઈરાન સાથેની બેક-ચેનલ વાટાઘાટોમાં કેટલાક ‘સકારાત્મક સંકેતો’ મળી રહ્યા છે. જોકે, તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને વધુ પડતા આશાવાદી બનવા સામે ચેતવણી આપતા સ્પષ્ટ કર્યું કે જો રાજદ્વારી રસ્તો નિષ્ફળ જશે, તો પ્રમુખ ટ્રમ્પ લશ્કરી કાર્યવાહી સહિતના અન્ય કડક વિકલ્પોનો ઉપયોગ કરવાથી સહેજ પણ અચકાશે નહીં.
વૉશિંગ્ટન અત્યારે સૈન્ય સંઘર્ષને બદલે શાંતિપૂર્ણ વાટાઘાટો દ્વારા જ આ કટોકટીનો ઉકેલ લાવવા માટે ગંભીર છે, કારણ કે લાંબો સમય ચાલનારું યુદ્ધ ખુદ અમેરિકાના આર્થિક હિતોને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું છે. જેફરીઝનો આ મેગા પ્લાન સ્પષ્ટ કરે છે કે જો અમેરિકા ઈરાન પર લાદેલા આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવી લે, તો આ વૈશ્વિક સંકટ પળવારમાં ઉકલી શકે છે, પરંતુ ઇઝરાયલના પ્રત્યાઘાતો અને મધ્ય પૂર્વનું જટિલ રાજકારણ આ ‘૫ સેકન્ડના સોદા’ ને કેટલો સમય લેવડાવે છે, તેના પર જ હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી છે.
