સાચવી લો તમારો કિંમતી સ્માર્ટફોન! જાણો ચાર્જિંગ વખતે ફોન ક્યાં રાખવો છે સૌથી ખતરનાક
આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન આપણી જિંદગીનો એક એવો ભાગ બની ગયો છે કે જેના વગર જીવવું અશક્ય જેવું લાગે છે. સવારે આંખ ખૂલવાથી લઈને રાત્રે સૂવા સુધી, આ નાનું ગેજેટ દરેક સમયે આપણા હાથમાં અથવા આપણી આસપાસ જ રહે છે. આપણે આપણા આ મોંઘા સાથીને સુરક્ષિત રાખવા માટે મોંઘામાં મોંઘા બેક કવર ખરીદીએ છીએ, સ્ક્રીન પર સરસ ટેમ્પર્ડ ગ્લાસ લગાવીએ છીએ અને તેની બેટરી લાઈફને લઈને પણ ખૂબ સતર્ક રહીએ છીએ.
પરંતુ શું તમે ક્યારેય એ વાત પર ધ્યાન આપ્યું છે કે જ્યારે તમે કામ કરી રહ્યા હોવ, જમી રહ્યા હોવ અથવા બસ એમ જ બેઠા હોવ, ત્યારે તમે તમારા ફોનને ટેબલ કે કોઈ સપાટી પર કઈ રીતે રાખો છો?
કદાચ તમે વિચારી રહ્યા હશો, “એમાં વળી કઈ મોટી વાત છે? ફોનને ગમે તેમ મૂકી દો, શું ફરક પડે છે!”
પરંતુ તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે લગભગ 99% લોકો ફોનને ટેબલ પર રાખવાની સાચી રીત નથી જાણતા. સાંભળવામાં આ વાત ભલે ખૂબ જ મામૂલી લાગે, પણ તમારી આ એક નાની બેદરકારી તમારા ફોનની કિંમતી સ્ક્રીન, મોંઘા કેમેરા લેન્સ અને તેની પરફોર્મન્સ તથા બેટરી લાઈફને પણ ધીમે-ધીમે બગાડી રહી છે. ચાલો આજે આ વિષય પર ઊંડાણપૂર્વક વાત કરીએ અને જાણીએ કે આખરે સ્માર્ટફોન રાખવાની સૌથી સાચી અને સુરક્ષિત રીત કઈ છે.
સ્ક્રીન ઉપર રાખવી જોઈએ કે નીચે? જાણો તેની પાછળનું વિજ્ઞાન
જ્યારે પણ આપણે ફોનને ટેબલ પર રાખીએ છીએ, ત્યારે આપણી પાસે બે જ રસ્તા હોય છે—કાં તો સ્ક્રીન આકાશ તરફ (ઉપર) હોય અથવા જમીન તરફ (નીચે). મોટાભાગના લોકો પોતાની સગવડ મુજબ ફોન મૂકી દે છે, પરંતુ બંને રીતોના પોતાના ફાયદા અને નુકસાન છે. ચાલો તેને વિગતવાર સમજીએ.
1. સ્ક્રીનને નીચે (ઊંધી) રાખવાના ફાયદા
આજકાલની ભાગદોડ અને વર્ક કલ્ચરમાં એક્સપર્ટ્સ અવારનવાર ફોનને ઊંધો એટલે કે સ્ક્રીન નીચે તરફ કરીને રાખવાની સલાહ આપે છે. આની પાછળ કેટલાક મનોવૈજ્ઞાનિક અને ટેકનિકલ કારણો છે:
-
ડિસ્ટ્રેક્શન (ધ્યાન ભટકવા)થી બચાવ: જ્યારે ફોનની સ્ક્રીન ઉપર હોય છે, ત્યારે દરેક નાના-મોટા નોટિફિકેશન, સોશિયલ મીડિયા મેસેજ કે ઈમેલની લાઈટ ચાલુ થતાં જ આપણું ધ્યાન કામમાંથી ભટકી જાય છે. એક રિસર્ચ મુજબ, માણસ કામ કરતી વખતે ન ઈચ્છવા છતાં પણ દર 5 મિનિટે ફોનની સ્ક્રીન માત્ર એટલા માટે ચેક કરે છે કારણ કે તેને નોટિફિકેશનની લાઈટ દેખાય છે. સ્ક્રીનને નીચે રાખવાથી આ ‘વિઝ્યુઅલ ટ્રિગર’ ખતમ થઈ જાય છે અને તમે તમારા કામ કે ભણવા પર વધુ સારો ફોકસ કરી શકો છો.
-
કેમેરા લેન્સની સુરક્ષા: આજકાલના સ્માર્ટફોનના કેમેરા ખૂબ મોટા અને બહારની તરફ ઉપસેલા હોય છે. જ્યારે તમે સ્ક્રીનને નીચે રાખો છો, ત્યારે તમારા ફોનનો મોંઘો કેમેરા લેન્સ હવામાં સુરક્ષિત રહે છે અને ટેબલની સપાટી સાથે સીધો નથી ટકરાતો.
આ સાવધાની રાખો: જો તમે તમારા ફોનને સ્ક્રીનના સહારે નીચે તરફ રાખતા હોવ, તો એ ચોક્કસ ચેક કરી લો કે ટેબલની સપાટી સાફ, લીસી અને ધૂળ-માટી વગરની હોય. જો ટેબલ પર કાંકરી કે ખરબચડાપણું હશે, તો ભલે તમારા ફોન પર ટેમ્પર્ડ ગ્લાસ લગાડેલો હોય, તેના પર ઝીણા સ્ક્રેચ (ઝીણી ખરોચ) આવી જ જશે.
2. સ્ક્રીનને ઉપર (સીધી) રાખવાના નુકસાન
સામાન્ય રીતે લોકો ફોનને સીધો એટલા માટે રાખે છે જેથી ફોન ઉપાડ્યા વગર જ જોઈ શકાય કે કોનો ફોન કે મેસેજ આવ્યો છે. પરંતુ એવું કરવું તમારા ફોનના પાછળના ભાગ, ખાસ કરીને કેમેરા માટે ખૂબ નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે.
કેમેરા સાઈડ નીચે રાખવી કેમ તમારા બજેટ માટે ખતરનાક છે?
આજકાલ સ્માર્ટફોન કંપનીઓ કેમેરાને શ્રેષ્ઠ બનાવવા માટે મોટા સેન્સર અને મલ્ટિપલ લેન્સનો ઉપયોગ કરી રહી છે. પરિણામે કેમેરા મોડ્યુલ બેક બોડીથી ઘણું બહાર નીકળેલું હોય છે. જ્યારે તમે ફોનને કવર વગર કે કોઈ પાતળા કવર સાથે બેક સાઈડ (કેમેરા નીચે) કરીને રાખો છો, ત્યારે આખા ફોનનું વજન તે નાના અમથા કેમેરા ગ્લાસ પર આવી જાય છે.
તેના કારણે નીચે મુજબની સમસ્યાઓ થઈ શકે છે:
-
લેન્સ પર સ્ક્રેચ આવવા: જ્યારે તમે ફોનને ટેબલ પર સહેજ પણ સરકાવો છો, ત્યારે કેમેરા ગ્લાસ સીધો સપાટી સાથે ઘસાય છે. ધીમે-ધીમે તેના પર બારીક સ્ક્રેચ આવવા લાગે છે. શરૂઆતમાં તે દેખાતા નથી, પરંતુ થોડા જ મહિનાઓમાં તમારા ફોટાની ક્વોલિટી ધૂંધળી થઈ જાય છે અને ફોટા ફાટવા લાગે છે.
-
ગ્લાસ તૂટવાનો ડર: જો તમે ફોનને ટેબલ પર થોડા દબાણ કે ઝટકા સાથે મૂકો છો, તો કેમેરા ગ્લાસ ક્રેક થવાનો કે તૂટવાનો ભય સૌથી વધુ રહે છે. અને તમે તો જાણો જ છો કે આજના પ્રીમિયમ ફોન્સના કેમેરા ગ્લાસને બદલાવવો તમારા ખિસ્સા પર કેટલો ભારે પડી શકે છે.
આનાથી બચવાનો ઉપાય શું છે?
જો તમને સ્ક્રીન ઉપર કરીને જ ફોન રાખવાની આદત હોય, તો બે વાતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો:
-
બમ્પર કે રેઝ્ડ એજ (Raised Edge) વાળું કવર: હંમેશા એવું બેક કવર વાપરો જેની કિનારીઓ કેમેરાના લેન્સ કરતાં થોડી ઊંચી હોય. આનાથી જ્યારે તમે ફોન મૂકશો, ત્યારે કવરની કિનારીઓ ટેબલ પર અડશે, કેમેરા લેન્સ નહીં.
-
કેમેરા પ્રોટેક્ટર: આજકાલ માર્કેટમાં કેમેરા માટે પણ નાના ટેમ્પર્ડ ગ્લાસ કે મેટલ રિંગ પ્રોટેક્ટર મળે છે. તમે તેનો ઉપયોગ કરીને તમારા લેન્સને સુરક્ષિત કરી શકો છો.
ચાર્જિંગ દરમિયાન ફોન રાખવાની જગ્યા: અહીં લોકો કરે છે સૌથી મોટી ભૂલ
ચાર્જિંગ દરમિયાન ફોન રાખવાની જગ્યા: અહીં લોકો કરે છે સૌથી મોટી ભૂલફોનને ટેબલ પર કેવી રીતે રાખવો એ તો એક વાત થઈ, પણ ફોનને ચાર્જ કરતી વખતે તમે તેને ક્યાં અને કેવી રીતે રાખી રહ્યા છો, તે તમારા ફોનનું આયુષ્ય (Life-span) નક્કી કરે છે. ઘણા લોકોની આદત હોય છે કે તેઓ રાત્રે સૂતી વખતે ફોનને ચાર્જિંગમાં મૂકીને પોતાના બેડ પર, તકિયા નીચે કે સોફાના ગાદલા પર મૂકી દે છે. આ આદત અત્યંત જોખમી છે.
આની પાછળનું ટેકનિકલ કારણ સમજો:
જ્યારે સ્માર્ટફોન ચાર્જ થાય છે, ત્યારે તેની બેટરી અને પ્રોસેસરની અંદર કેમિકલ અને ઈલેક્ટ્રિકલ પ્રોસેસ ચાલતી હોય છે, જેનાથી કુદરતી રીતે જ ગરમી (Heat) પેદા થાય છે. ફોન બનાવતી કંપનીઓ ફોનને એવી રીતે ડિઝાઇન કરે છે કે આ ગરમી ફોનની બોડીમાંથી બહાર નીકળીને હવામાં ભળી જાય.
| સપાટીનો પ્રકાર | ફોનની થર્મલ સ્થિતિ (Heat Status) | નુકસાન/ખતરો |
| પલંગ, તકિયો, સોફા | કપડાં અને ગાદલા ગરમીને શોષી લે છે અને હવાની અવરજવર બ્લોક કરે છે. | ફોનનું તાપમાન ખતરનાક સ્તરે વધી જાય છે (Overheating), જેનાથી બેટરી ફૂલી શકે છે કે બ્લાસ્ટ થઈ શકે છે. |
| લાકડું, કાચ કે કોંક્રિટનું ફ્લેટ ટેબલ | ગરમી સરળતાથી વાતાવરણમાં ફેલાઈ જાય છે અને હવાનો ફ્લો જળવાઈ રહે છે. | બેટરી સુરક્ષિત રહે છે, ફોન ઝડપથી ચાર્જ થાય છે અને તેની લાઈફ લાંબી બને છે. |
તો પછી, આખરે કઈ રીત સૌથી બેસ્ટ છે? એક અંતિમ નિષ્કર્ષ
જો આપણે વિજ્ઞાન, મનોવિજ્ઞાન અને ફોનની સુરક્ષા ત્રણેયને એક ત્રાજવે તોલીએ, તો તમારા માટે સૌથી બેસ્ટ રીત નીચે મુજબની પરિસ્થિતિઓ પર આધાર રાખે છે:
-
જ્યારે તમે ઓફિસ, મીટિંગ કે ભણવાના ટેબલ પર હોવ: જો તમારું ટેબલ સાફ-સુથરું હોય, તો ફોનને સાઈલેન્ટ કરીને સ્ક્રીન નીચે (ઊંધી) રાખવી એ સૌથી ઉત્તમ રીત છે. આનાથી તમારું ધ્યાન નહીં ભટકે, કામમાં પ્રોડક્ટિવિટી વધશે અને તમારો રિયર કેમેરા પણ પૂરી રીતે સેફ રહેશે.
-
જ્યારે તમે કોઈ અજાણી કે ગંદી જગ્યા પર હોવ: જો ટેબલ ધૂળવાળું હોય અથવા તમે કોઈ પબ્લિક પ્લેસમાં હોવ, તો ફોનને સારી ક્વોલિટીના બેક કવર સાથે સ્ક્રીન ઉપર (સીધી) કરીને રાખો. ધૂળથી સ્ક્રીનને બચાવવી વધુ જરૂરી છે, બશર્તે તમારા કવરનું બેક બમ્પર કેમેરાને સુરક્ષિત રાખતું હોય.
-
ઘરે નોર્મલ ઉપયોગ દરમિયાન: તમે એક બીજો સ્માર્ટ રસ્તો અપનાવી શકો છો—’સ્માર્ટફોન સ્ટેન્ડ’નો ઉપયોગ કરવો. બજારમાં સસ્તા અને સારા લાકડા કે મેટલના ફોન સ્ટેન્ડ મળે છે. આના પર ફોન રાખવાથી ન તો સ્ક્રીન ઘસાય છે અને ન તો કેમેરા લેન્સ. સાથે જ ચાર્જિંગ વખતે પણ ફોનને પૂરતી હવા મળતી રહે છે.
તમારો સ્માર્ટફોન માત્ર વાત કરવાનું સાધન નથી, પણ તેમાં તમારી મહેનતની કમાણી અને તમારો અત્યંત જરૂરી ડેટા હોય છે. એટલા માટે હવે પછી જ્યારે પણ તમે તમારો ફોન ટેબલ પર મૂકો, ત્યારે એક સેકન્ડ માટે રોકાઈને વિચારો કે શું તમે તેને સાચી રીતે રાખી રહ્યા છો? તમારી આ જ નાની અને સુધારેલી આદત તમારા ફોનને વર્ષો-વર્ષ નવો અને દમદાર બનાવી રાખશે.
