મોટી રકમના લોભમાં બેંકિંગ પાસવર્ડ અને OTP શેર કરવાની એક નાની ભૂલ આખી જિંદગીની મૂડી રોવડાવશે
ડિજિટલ યુગમાં બેંકિંગ વ્યવહારો જેટલા સરળ બન્યા છે, તેની સામે સાયબર ગુનેગારોની નકલી જાળ પણ એટલી જ ખતરનાક બની ગઈ છે. દેશની સર્વોચ્ચ બેંક એટલે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના નામે સામાન્ય નાગરિકોને શિકાર બનાવવાનો એક નવો કાયરતાપૂર્ણ આયામ સામે આવ્યો છે.
જો તમે પણ સોશિયલ મીડિયા, વોટ્સએપ કે પર્સનલ ઈમેલ એકાઉન્ટ પર સક્રિય છો, તો આ સમાચાર તમારા માટે એલર્ટ સમાન છે. દેશની કેન્દ્રીય બેંક, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના નામ અને લોગોનો ગેરકાયદેસર ઉપયોગ કરીને નિર્દોષ નાગરિકોને છેતરવાનું એક મોટું આંતરરાષ્ટ્રીય કૌભાંડ સામે આવ્યું છે. ઇન્ટરનેટ પર આજકાલ એક ઈમેલ ખૂબ જ ઝડપથી વાયરલ થઈ રહ્યો છે, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે તે આરબીઆઈ તરફથી મોકલવામાં આવ્યો છે. આ નકલી સંદેશમાં લોકોને “ડોનેશન પ્રોગ્રામ ૨૦૨૬” હેઠળ મોટી લોટરી જીતવા બદલ વળતર મેળવવા અથવા ક્રેડિટ ફી ચૂકવવા માટે આહવાન કરવામાં આવી રહ્યું છે. પ્રેસ ઇન્ફર્મેશન બ્યુરો (PIB) ની અધિકૃત ફેક્ટ ચેક ટીમે આ આખા મામલાની તપાસ કરીને પુષ્ટિ કરી છે કે આ સંદેશ સંપૂર્ણપણે નકલી (Fake) છે અને તે લોકોની મહેનતની કમાણી ચોરવાનો એક સુઆયોજિત ફિશિંગ એટેક (Phishing Attack) છે.
સાયબર ઠગોનો પેંતરો: ‘ડોનેશન પ્રોગ્રામ ૨૦૨૬’ ની અસલી હકીકત
વાસ્તવમાં, સાયબર ગુનેગારો સામાન્ય લોકોમાં વિશ્વાસ પેદા કરવા માટે આરબીઆઈ અથવા અન્ય પ્રતિષ્ઠિત સરકારી વિભાગોના સત્તાવાર નામોનો આશરો લે છે જેથી કૌભાંડ બિલકુલ વાસ્તવિક લાગે. વાયરલ થયેલા ઈમેલમાં એવું લાલચભર્યું વચન આપવામાં આવે છે કે જો તમે શરૂઆતમાં થોડી પ્રોસેસિંગ ફી કે ક્રેડિટ ચાર્જ ચૂકવશો, તો તમને બદલામાં કરોડો રૂપિયાનું ભંડોળ, વારસાની રકમ અથવા લોટરીનું વળતર મળશે.
પીઆઈબી ફેક્ટ ચેકે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X (અગાઉ ટ્વિટર) પર એક સત્તાવાર પોસ્ટ શેર કરીને સ્પષ્ટતા કરી છે કે, “રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા કે ભારત સરકારની કોઈ પણ સંસ્થા આવા કોઈ દાન કાર્યક્રમ, લોટરી વળતર, લેગસી ફંડ કે અગાઉથી ચુકવણીની માગણી કરતી યોજનાઓ ચલાવતી નથી.”
સાયબર ઠગો દ્વારા ઓનલાઈન ફિશિંગમાં માંગવામાં આવતી સંવેદનશીલ વિગતો
| વિગતોનો પ્રકાર (Targeted Data) | નકલી ઈમેલમાં માંગવામાં આવતી માહિતી | આ માહિતી ચોરાઈ જવાથી થતું નુકસાન | બચવાનો એકમાત્ર ઉપાય |
| બેંકિંગ પ્રોફાઇલ | બેંક ખાતાનું નામ, એકાઉન્ટ નંબર, IFSC અને SWIFT કોડ. | ખાતામાંથી બારોબાર ઓનલાઈન ટ્રાન્સફર કે ગેરકાયદે વિદેશી વ્યવહારો થઈ શકે. | કોઈપણ અનધિકૃત લિંક કે ફોર્મ પર આ વિગતો ક્યારેય ન ભરો. |
| વ્યક્તિગત ડેટા | દર્દી કે યુઝરનું પૂરું નામ, કાયમી સરનામું, મોબાઇલ અને વોટ્સએપ નંબર. | આઈડેન્ટિટી થેફ્ટ (ઓળખની ચોરી) કરીને અન્ય ગુનાઓમાં દુરુપયોગ. | અજાણ્યા સ્ત્રોતો સાથે ફોન પર પણ આવી વિગતો શેર ન કરો. |
| સરકારી દસ્તાવેજો | આધારકાર્ડ, પાનકાર્ડ કે કોઈપણ સરકારી ઓળખપત્રની સ્કેન કરેલી નકલ. | તમારા નામે નકલી લોન લેવી કે બોગસ સિમકાર્ડ ખરીદવા જેવી છેતરપિંડી. | સત્તાવાર પોર્ટલ સિવાય અન્ય જગ્યાએ ડિજિટલ દસ્તાવેજો ન આપો. |
SCAM ALERT!
🚨 An email is circulating online falsely claiming to be issued by the Reserve Bank of India and allegedly asking people to pay a 'crediting fee' under a ‘Donation Program 2026’ / ‘compensation payment for winning lottery’ scheme/ inheritance fund, etc.… pic.twitter.com/hC37SCUyub
— PIB Fact Check (@PIBFactCheck) May 26, 2026
જો શંકાસ્પદ મેસેજ મળે, તો ક્યાં અને કેવી રીતે ફરિયાદ કરવી?
કેન્દ્ર સરકારની પીઆઈબી ફેક્ટ ચેક ટીમે નાગરિકોને અપીલ કરી છે કે જો તમને ભારત સરકાર અથવા કોઈ મંત્રાલય સંબંધિત આવી કોઈ શંકાસ્પદ સામગ્રી, ઈમેલ કે મેસેજ મળે, તો તમે નીચેના સત્તાવાર માધ્યમો દ્વારા તેની સીધી રિપોર્ટિંગ કરી શકો છો જેથી સમયસર તપાસ થઈ શકે:
-
સત્તાવાર વોટ્સએપ હેલ્પલાઇન નંબર: +91 8799711259
-
સત્તાવાર ઇમેઇલ આઇડી: [email protected]
સાયબર નિષ્ણાતો દ્વારા આપવામાં આવેલા સુરક્ષાના ૫ સુવર્ણ નિયમો
ઓનલાઈન નાણાકીય છેતરપિંડીના વધતા જતા કિસ્સાઓ વચ્ચે, સાયબર નિષ્ણાતોએ લોકોને સુરક્ષિત રહેવા માટે કેટલીક મહત્વની માર્ગદર્શિકા આપી છે:
૧. લિંક્સ પર ક્લિક ન કરો: અજાણ્યા ઈમેલ કે એસએમએસ (SMS) માં આવેલી કોઈ પણ શંકાસ્પદ હાઈપરલિંક પર ક્લિક કરવાનું સખત રીતે ટાળો.
૨. ગુપ્ત વિગતો સાચવો: તમારા બેંક ખાતાના પાસવર્ડ, ઈન્ટરનેટ બેંકિંગ લોગિન આઈડી કે મોબાઈલ પર આવતા ઓટીપી (OTP) ક્યારેય કોઈને ન કહો.
૩. એડવાન્સ પૈસા ન આપો: જે મેસેજ કે ઈમેલ લોટરી અથવા ઇનામ આપવાના બદલામાં અગાઉથી પ્રોસેસિંગ ફી માંગે છે તેને સીધા બ્લોક કરો.
૪. સત્તાવાર ચેનલોનો ઉપયોગ: કોઈપણ યોજના કે બેંકિંગ નિયમોની સત્યતા તપાસવા માટે માત્ર આરબીઆઈ અથવા ભારત સરકારની સત્તાવાર વેબસાઇટ્સનો જ ઉપયોગ કરો.
૫. લોભથી બચો: અચાનક મળતી ફ્રી ગિફ્ટ, સરળતાથી પૈસા કમાવવાની સ્કીમ અને દાનના નામે થતી વાતોથી હંમેશા અંતર જાળવો.
ટેકનોલોજીના આ દોરમાં ડિજિટલ સાક્ષરતા અને જાગૃતિ જ તમારી આર્થિક સુરક્ષાનું સૌથી મોટું કવચ છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) વારંવાર ગ્રાહક જાગૃતિ અભિયાન દ્વારા પણ કહે છે કે બેંક ક્યારેય તમારા પર્સનલ ડેટા કે નાણાંની માંગણી ફોન કે મેસેજ પર નથી કરતી. આથી, આવી કોઈ પણ ભ્રામક જાળમાં ફસાયા વગર તુરંત જ સાયબર ક્રાઈમ હેલ્પલાઈન અથવા પિઆઈબી ફેક્ટ ચેકનો સંપર્ક સાધો અને તમારા પરિવારને આ ડિજિટલ લૂંટારુઓથી સુરક્ષિત રાખો.
