મધ્યપ્રદેશમાં ત્રીજા મોરચાની તૈયારી: 2028ની વિધાનસભા ચૂંટણી ‘આપ’ કોઈ પણ ગઠબંધન વિના એકલા હાથે લડશે
મધ્યપ્રદેશનું રાજકારણ દાયકાઓથી ભાજપ અને કોંગ્રેસની આસપાસ જ ફરતું રહ્યું છે. આ દ્વિધ્રુવીય રાજકીય માહોલમાં હવે એક નવો વળાંક આવવાના સંકેતો દેખાઈ રહ્યા છે. દિલ્હી અને પંજાબમાં સત્તા મેળવ્યા બાદ હવે આમ આદમી પાર્ટી (AAP) મધ્યપ્રદેશમાં પોતાનો મજબૂત પગપેસારો કરવા માટે કમર કસી રહી છે. મંગળવારે ઇન્દોરમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતી વખતે આમ આદમી પાર્ટીના રાજ્ય સંગઠનના સહ-પ્રભારી જય ભગવાન ઉપકરે એક મોટી અને મહત્વની જાહેરાત કરી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અરવિંદ કેજરીવાલની આગેવાની હેઠળની AAP આગામી 2028ની મધ્યપ્રદેશ વિધાનસભા ચૂંટણી કોઈ પણ પક્ષ સાથે જોડાણ કર્યા વિના, સંપૂર્ણપણે પોતાના દમ પર લડશે.
આ જાહેરાતથી રાજ્યના રાજકીય ગલિયારાઓમાં ગરમાવો આવી ગયો છે, કારણ કે અત્યાર સુધી મધ્યપ્રદેશમાં ત્રીજો પક્ષ ક્યારેય લાંબો સમય ટકી શક્યો નથી. પરંતુ ‘આપ’ આ વખતે કોઈ પણ કચાસ બાકી રાખવા માંગતી નથી અને તમામ બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની તડામાર તૈયારીઓ અત્યારથી જ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે.
“કોઈ જોડાણ નહીં, બધી બેઠકો પર પૂરી તાકાતથી લડીશું”
પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા સહ-પ્રભારી જય ભગવાન ઉપકરે પક્ષનો ઈરાદો સ્પષ્ટ કરતા જણાવ્યું હતું કે, “અમે આગામી ચૂંટણીમાં કોઈ પણ પક્ષ સાથે રાજકીય ગઠબંધન કરવાના નથી. આમ આદમી પાર્ટી મધ્યપ્રદેશની તમામ વિધાનસભા બેઠકો પર પોતાના ઉમેદવારો ઊભા રાખશે અને પૂરી તાકાત તથા સંકલ્પ સાથે ચૂંટણી મેદાનમાં ઉતરશે.”
તેમના આ નિવેદન પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે પાર્ટી હવે મધ્યપ્રદેશમાં અન્ય પક્ષોના ભરોસે બેસવાને બદલે પોતાના સંગઠનને એટલું મજબૂત કરવા માંગે છે કે તે ભાજપ અને કોંગ્રેસ બંનેને સીધી ટક્કર આપી શકે. પક્ષનું માનવું છે કે જનતા હવે પરંપરાગત વિકલ્પોથી કંટાળી ચૂકી છે અને તેમને એક મજબૂત અને વહીવટી ક્ષમતા ધરાવતો ત્રીજો વિકલ્પ જોઈએ છે.
2023ની ચૂંટણીના પડકારો અને કાર્યકરોનું મનોબળ
જય ભગવાન ઉપકરે ભૂતકાળની ભૂલો અને પડકારોનો સ્વીકાર કરતા રણનીતિ વિશે પણ વાત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે 2023ની વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન પક્ષને ધાર્યા પરિણામો ન મળ્યા અને તેની પાછળનું મુખ્ય કારણ કેન્દ્રીય નેતૃત્વ સામે થયેલી કાર્યવાહી હતી. ઉપકરના જણાવ્યા અનુસાર, તે સમયે આમ આદમી પાર્ટીના ટોચના નેતાઓને કથિત રીતે ખોટા કેસોમાં સંડોવીને જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા. આ રાજકીય ઘટનાક્રમને કારણે જમીની સ્તર પર કામ કરતા પક્ષના સામાન્ય કાર્યકરોનું મનોબળ ક્યાંક ને ક્યાંક પ્રભાવિત થયું હતું અને ચૂંટણી પ્રચાર પર તેની સીધી અસર પડી હતી.
પરંતુ હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. ઉપકરે ઉમેર્યું કે, “ભૂતકાળમાં જે કંઈ પણ થયું તેનાથી નિરાશ થયા વિના, અમે આગામી ચૂંટણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને પક્ષના કાર્યકરોનું પુનર્ગઠન કરી રહ્યા છીએ. સમગ્ર રાજ્યમાં સંગઠનને ફરીથી બેઠું કરવામાં આવી રહ્યું છે અને નવા ઉત્સાહ સાથે કાર્યકરોને જમીની સ્તર પર સક્રિય કરવામાં આવી રહ્યા છે.”
છેલ્લી ચૂંટણીનું પ્રદર્શન અને આત્મમંથન
જો મધ્યપ્રદેશમાં આમ આદમી પાર્ટીના ગત ચૂંટણીના પ્રદર્શન પર નજર કરીએ તો તે બહુ પ્રોત્સાહક રહ્યું ન હતું. પક્ષના જ એક વરિષ્ઠ કાર્યકર્તાએ સ્વીકાર્યું હતું કે છેલ્લી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં AAP દ્વારા 60 બેઠકો પર પોતાના ઉમેદવારો મેદાનમાં ઉતારવામાં આવ્યા હતા. જોકે, ચૂંટણીના પરિણામો પક્ષની તરફેણમાં ન આવ્યા અને મોટાભાગની બેઠકો પર પક્ષના ઉમેદવારોની ડિપોઝીટ પણ જપ્ત થઈ ગઈ હતી.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે મધ્યપ્રદેશમાં ભાજપ અને કોંગ્રેસનું વોટબેંક પરનું પ્રભુત્વ કેટલું મજબૂત છે. આમ છતાં, ‘આપ’ આ હારથી હિંમત હારવાને બદલે તેને એક શિખામણ તરીકે જોઈ રહી છે. પક્ષના નેતાઓનું માનવું છે કે ડિપોઝીટ જપ્ત થવી એ સંગઠનની નબળાઈ હતી, જેને હવે નવી રણનીતિ અને સઘન જનસંપર્ક દ્વારા સુધારી લેવામાં આવશે.
મધ્યપ્રદેશનું પરંપરાગત રાજકારણ અને ‘આપ’નો પડકાર
મધ્યપ્રદેશની સ્થાપના બાદથી અહીંનું રાજકારણ મુખ્યત્વે બે ધ્રુવો વચ્ચે જ વહેંચાયેલું રહ્યું છે. કાં તો જનતા ભાજપને સત્તા સોંપે છે અથવા તો કોંગ્રેસને. ભૂતકાળમાં બહુજન સમાજ પાર્ટી (BSP) અથવા સમાજવાદી પાર્ટી (SP) જેવા પક્ષોએ ઉત્તર પ્રદેશને અડીને આવેલા સરહદી વિસ્તારોમાં થોડી બેઠકો જીતીને હાજરી નોંધાવી હતી, પરંતુ તેઓ ક્યારેય સમગ્ર રાજ્યમાં વૈકલ્પિક સરકાર બનાવવાની સ્થિતિમાં આવી શક્યા નથી.
આવા રાજકીય માહોલમાં આમ આદમી પાર્ટી માટે તમામ બેઠકો પર ચૂંટણી લડવી અને જીતવું એ લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ દિલ્હીના પૂર્વ બવાના મતવિસ્તારના ધારાસભ્ય રહી ચૂકેલા અને અનુભવી નેતા જય ભગવાન ઉપકર માને છે કે દિલ્હી અને પંજાબમાં પણ શરૂઆતમાં કોઈ ‘આપ’ને ગંભીરતાથી લેતું ન હતું, પણ જ્યારે પરિણામો આવ્યા ત્યારે બધા ચોંકી ગયા હતા. મધ્યપ્રદેશમાં પણ મફત વીજળી, સારી શિક્ષણ વ્યવસ્થા અને આરોગ્ય સુવિધાઓ જેવા ‘દિલ્હી મોડલ’ના મુદ્દાઓ પર ચૂંટણી લડવામાં આવશે.
વિધાનસભા પહેલાં લોકલ બોડીની ચૂંટણીમાં શક્તિપ્રદર્શન
2028ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં આમ આદમી પાર્ટી માટે પોતાનું શક્તિપ્રદર્શન કરવાનો એક સુવર્ણ અવસર આવી રહ્યો છે. જય ભગવાન ઉપકરે પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે, આગામી વર્ષે મધ્યપ્રદેશમાં સ્થાનિક સ્વરાજ્યની એટલે કે મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીઓ યોજાવા જઈ રહી છે. AAP આ નગર નિગમ અને નગર પાલિકાની ચૂંટણીઓમાં પણ કોઈ પણ જોડાણ વિના તમામ બેઠકો પર પોતાના ઉમેદવારો ઊભા રાખશે.
આ સ્થાનિક ચૂંટણીઓ આમ આદમી પાર્ટી માટે એક ‘લિટમસ ટેસ્ટ’ સમાન સાબિત થશે. તેનાથી પક્ષને ખબર પડશે કે જમીની સ્તર પર તેમનું સંગઠન કેટલું મજબૂત થયું છે અને જનતાનો મૂડ કેવો છે. જો પક્ષ સ્થાનિક ચૂંટણીઓમાં સારું પ્રદર્શન કરવામાં સફળ રહેશે, તો 2028ની વિધાનસભા ચૂંટણી માટે કાર્યકરોનો ઉત્સાહ બમણો થઈ જશે.
ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ અને રાજકીય કટાક્ષ
પત્રકાર પરિષદના અંતે જ્યારે પક્ષના નેતાઓને વિપક્ષી પક્ષોની ભવિષ્યની સ્થિતિ અને રણનીતિ અંગે સવાલ પૂછવામાં આવ્યો, ત્યારે એક રસપ્રદ કટાક્ષ પણ જોવા મળ્યો હતો. ઉપકરે અન્ય પક્ષો પર નિશાન સાધતા જણાવ્યું કે, અભિજીત દિપક દ્વારા સ્થાપિત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ જ્યારે જમીની સ્તર પર સંપૂર્ણ રીતે સક્રિય થઈ જશે, ત્યાર બાદ જ તેઓ “કોકરોચ જનતા પાર્ટી” ના ભવિષ્ય અને તેમની રાજકીય સ્થિતિ પર કોઈ સત્તાવાર ટિપ્પણી કરી શકશે. તેમના આ તીખા કટાક્ષથી સ્પષ્ટ થાય છે કે આગામી દિવસોમાં મધ્યપ્રદેશનું રાજકારણ વધુ આક્રમક બનવાનું છે.
