હવે નહીં લીક થાય પેપર? NEET વિવાદ બાદ સરકારનો મોટો પ્લાન: ક્વેશ્ચન પેપરની સુરક્ષા અને વહન હવે સેના સંભાળશે!
ભારતમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓના પેપર લીક થવાની ઘટનાઓએ દેશના કરોડો વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય ધૂંધળું કરી દીધું છે. ખાસ કરીને દેશની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત ગણાતી મેડિકલ પ્રવેશ પરીક્ષા ‘NEET’ (નીટ) માં થયેલા પેપર લીક કૌભાંડે આખા દેશને હચમચાવી મૂક્યો હતો. આ વિવાદ બાદ કેન્દ્ર સરકાર પર પરીક્ષા પદ્ધતિને વધુ સુરક્ષિત, મજબૂત અને પારદર્શક બનાવવા માટે ચોમેરથી ભારે દબાણ આવી રહ્યું હતું.
હવે આ સમસ્યાનો કાયમી અને લોખંડી ઉકેલ લાવવા માટે સરકાર એક અત્યંત મોટો અને અભૂતપૂર્વ નિર્ણય લેવા પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહી છે. સામે આવેલા અહેવાલો અને આંતરિક સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભવિષ્યમાં રાષ્ટ્રીય સ્તરની તમામ મોટી સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓના પ્રશ્નપત્રોની સુરક્ષા, સંગ્રહ અને તેને પરીક્ષા કેન્દ્રો સુધી પહોંચાડવાની (લોજિસ્ટિક્સ) સંપૂર્ણ જવાબદારી ભારતીય સેના (Indian Army) અથવા અર્ધસૈનિક દળોને સોંપવાનો પ્રસ્તાવ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે.
શા માટે સરકારે સેનાની ભૂમિકા વધારવાનો વિચાર કરવો પડ્યો?
અત્યાર સુધી દેશમાં પરીક્ષાના પ્રશ્નપત્રોની છાપણીથી લઈને તેને જુદા જુદા રાજ્યો અને શહેરોના પરીક્ષા કેન્દ્રો સુધી પહોંચાડવા માટે સામાન્ય લોજિસ્ટિક્સ સિસ્ટમ, ખાનગી કુરિયર કંપનીઓ અથવા સરકારી બેંકોના લોકર્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. પરંતુ આ પરંપરાગત વ્યવસ્થામાં અનેક ખામીઓ જોવા મળી છે. ટ્રાન્સપોર્ટેશન દરમિયાન અથવા લોકલ ટ્રેઝરી (ખજાના) માંથી પેપર લીક થવાની શક્યતાઓ સૌથી વધુ રહે છે, કારણ કે તેમાં સ્થાનિક સ્તરે ભ્રષ્ટાચાર અને બેદરકારી સરળતાથી ઘૂસી જાય છે.
આ નબળાઈને દૂર કરવા માટે સરકાર હવે દેશના સૌથી વિશ્વસનીય, શિસ્તબદ્ધ અને કડક તંત્ર એટલે કે સેનાની મદદ લેવા માંગે છે. સેના અથવા અર્ધસૈનિક દળો પાસે પોતાની અત્યંત સુરક્ષિત વાહન વ્યવસ્થા અને કડક પ્રોટોકોલ હોય છે, જેને ભેદવો કોઈ પણ સામાન્ય ગુનેગાર કે પેપર લીક માફિયા માટે અશક્ય છે.
પ્રિન્ટિંગ પ્રેસથી લઈને પરીક્ષા કેન્દ્ર સુધી લોખંડી સુરક્ષા ઘેરો
પ્રસ્તાવિત નવી યોજના હેઠળ, માત્ર પેપરનું વહન જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર પ્રક્રિયાને સૈન્ય સ્તરની સુરક્ષા હેઠળ લાવવામાં આવી શકે છે. આ પ્લાન અંતર્ગત નીચે મુજબના કડક પગલાં લેવાઈ શકે છે:
ગુપ્ત પ્રિન્ટિંગ અને પેકિંગ: જ્યાં પ્રશ્નપત્રો છાપવામાં આવે છે તે પ્રિન્ટિંગ પ્રેસની આસપાસ અર્ધસૈનિક દળોનો કડક સુરક્ષા ઘેરો તૈનાત કરવામાં આવશે, જેથી ત્યાંથી કોઈ ડિજિટલ કે ફિઝિકલ લીકેજ ન થઈ શકે.
સૈન્ય વાહનો દ્વારા વહન: પ્રશ્નપત્રોને સામાન્ય ગાડીઓ કે ટ્રેનોના બદલે સેનાના વિશેષ દેખરેખ હેઠળના વાહનો અથવા સખત સુરક્ષા વચ્ચે નિર્ધારિત સ્થળોએ પહોંચાડવામાં આવશે.
ડિજિટલ ટ્રેકિંગ અને જીપીએસ લોક: પેપરના બોક્સ આધુનિક જીપીએસ ટ્રેકિંગ અને ડિજિટલ લોક સિસ્ટમથી સજ્જ હશે, જે માત્ર પરીક્ષાના દિવસે નિર્ધારિત સમયે જ સૈન્ય અધિકારીઓની હાજરીમાં ખુલશે.
દેશભરના વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓમાં વ્યાપેલો આક્રોશ
NEET પરીક્ષામાં થયેલી ગેરરીતિઓ બાદ દેશભરમાં લાખો વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના વાલીઓ રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. વર્ષો સુધી દિવસ-રાત એક કરીને તૈયારી કરનારા તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓનો ભરોસો આખી સિસ્ટમ પરથી ઉઠી ગયો હતો. સુપ્રિમ કોર્ટ સુધી આ મામલો પહોંચતા અદાલતે પણ પરીક્ષા એજન્સીઓની આકરી ઝાટકણી કાઢી હતી.
આવા નકારાત્મક વાતાવરણ વચ્ચે સરકાર માટે પોતાની છબી સુધારવી અને દેશના યુવા ધનને એ ભરોસો આપવો ખૂબ જ જરૂરી બની ગયો હતો કે તેમની મહેનત એળે નહીં જાય. આ જ કારણે કેન્દ્ર સરકારે સામાન્ય સુધારા કરવાના બદલે આ વખતે સીધો સેનાનો સહારો લેવાનો ક્રાંતિકારી વિચાર કરવો પડ્યો છે.
શું કહે છે શિક્ષણ અને સુરક્ષા નિષ્ણાતો?
સરકારના આ સંભવિત પગલાંને શિક્ષણ જગતના નિષ્ણાતો અને વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આવકારી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો પ્રશ્નપત્રોની જવાબદારી સેનાના શિસ્તબદ્ધ હાથોમાં સોંપવામાં આવશે, તો પેપર લીક માફિયાઓનું નેટવર્ક એક ઝાટકે તૂટી જશે. દેશમાં સૈન્ય પ્રણાલી પ્રત્યે એક અલગ જ આદર અને ડર છે, જેના કારણે કોઈ વચેટીયા કે ભ્રષ્ટ સરકારી કર્મચારીની પેપર સાથે છેડછાડ કરવાની હિંમત ચાલશે નહીં.
જોકે, કેટલાક વહીવટી નિષ્ણાતોનું એવું પણ કહેવું છે કે દેશમાં દર વર્ષે કરોડો વિદ્યાર્થીઓ પરીક્ષાઓ આપે છે, તેથી આટલી મોટી પ્રક્રિયામાં સેનાને કાયમી ધોરણે સામેલ કરવી એ લોજિસ્ટિક્સની દ્રષ્ટિએ મોટો પડકાર બની રહેશે. પરંતુ પરીક્ષાની પવિત્રતા જાળવવા માટે આ કિંમત ચૂકવવી યોગ્ય છે.
અંતિમ નિર્ણય ક્યારે? દેશની નજર સરકારના આગામી પગલાં પર
અત્રે નોંધનીય છે કે, હાલમાં આ દરખાસ્ત પર સરકારના ઉચ્ચ સ્તરે માત્ર મંથન અને ચર્ચા ચાલી રહી છે, હજુ સુધી આના પર કોઈ આખરી સત્તાવાર મહોર મારવામાં આવી નથી. આ પ્રસ્તાવને વાસ્તવિકતામાં બદલવા માટે કેન્દ્ર સરકાર ટૂંક સમયમાં જ શિક્ષણ મંત્રાલય, રાષ્ટ્રીય પરીક્ષા એજન્સી (NTA), ગૃહ મંત્રાલય અને સંરક્ષણ મંત્રાલયના ઉચ્ચ સત્તાધારીઓ સાથે એક હાઈ-લેવલ બેઠક યોજી શકે છે.
આ બેઠકમાં સેનાની ઉપલબ્ધતા, સુરક્ષા પ્રોટોકોલ અને તેનાથી થનારા આર્થિક ખર્ચના પાસાઓની બારીકાઈથી સમીક્ષા કરવામાં આવશે. જો બધું યોજના મુજબ ચાલશે, તો આગામી સમયમાં યોજાનારી તમામ રાષ્ટ્રીય સ્તરની સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ એક નવા અને અભેદ્ય સુરક્ષા કવચ હેઠળ યોજાતી જોવા મળશે, જે ભારતના શૈક્ષણિક ઇતિહાસમાં એક મોટો સીમાચિહ્નરૂપ સુધારો સાબિત થશે.
