આઈપીએલ ફાઈનલ વચ્ચે અમદાવાદમાં ક્રિકેટ ડિપ્લોમેસીની ગરમાવો: મોહસીન નકવીની વર્ચ્યુઅલ હાજરીથી આઈસીસી મીટિંગ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં
વિશ્વના સૌથી મોટા ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ અને ભારતના રમતગમતના કેન્દ્ર એવા અમદાવાદમાં આઈપીએલ (IPL) ની રોમાંચક ફાઈનલ મેચની સાથે-સાથે વૈશ્વિક ક્રિકેટ રાજનીતિનો પારો પણ ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. ઈન્ડિયન પ્રીમિયર લીગના આ આખરી સપ્તાહના અંતે (વીકેન્ડ) ક્રિકેટ જગતનું ‘પાવર સર્કલ’ એટલે કે તમામ પ્રભાવશાળી વહીવટકર્તાઓ અમદાવાદમાં એકત્રિત થઈ રહ્યા છે. આ ભવ્ય માહોલ વચ્ચે ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ કાઉન્સિલ (ICC) ની વાર્ષિક બોર્ડ મીટિંગ યોજાવા જઈ રહી છે. જોકે, આ હાઈ-પ્રોફાઈલ બેઠકમાં પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડ (PCB) ના અધ્યક્ષ મોહસીન નકવીની ઓનલાઈન હાજરીએ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ વર્તુળોમાં એક નવો વળાંક અને ભારે રસ જગાવ્યો છે.
મોહસીન નકવીનો ભારત પ્રવાસ ટાળવાનો નિર્ણય અને વર્ચ્યુઅલ ભાગીદારી
સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈ (PTI) ના અહેવાલ અનુસાર, પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડના વડા મોહસીન નકવી ૩૧ મે ના રોજ યોજાનારી આઈસીસીની આ મહત્વપૂર્ણ બોર્ડ મીટિંગમાં વ્યક્તિગત રીતે ભાગ લેવા માટે ભારત પ્રવાસે આવવાના નથી. તેમણે ભારતમાં રૂબરૂ હાજર રહેવાનું ટાળ્યું છે અને તેના બદલે તેઓ વીડિયો કોન્ફરન્સિંગના માધ્યમથી પાકિસ્તાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરશે.
મોહસીન નકવીની ગેરહાજરી કોઈ આકસ્મિક બાબત નથી. ક્રિકેટ નિષ્ણાતોના મતે, તેઓ ક્યારેય આ બેઠકમાં વ્યક્તિગત રીતે હાજર રહે તેવી અપેક્ષા નહોતી. આઈસીસીના પ્રવર્તમાન નિયમો અને શિષ્ટાચાર મુજબ, જો કોઈ સભ્ય દેશના વહીવટી વડા કોઈ અનિવાર્ય કારણોસર કે મુસાફરીની અસમર્થતાને લીધે રૂબરૂ આવી શકે તેમ ન હોય, તો તેમને રિમોટલી (દૂરસ્થ રીતે) અથવા ઓનલાઈન માધ્યમથી જોડાવાની સંપૂર્ણ મંજૂરી હોય છે. આ નિયમ હેઠળ નકવીની વર્ચ્યુઅલ ભાગીદારી કોઈ અપવાદ નથી. અહેવાલો સૂચવે છે કે આ સમગ્ર હાઈ-પ્રોફાઈલ મીટિંગમાં મોહસીન નકવી સહિત કુલ ત્રણ દેશોના પ્રતિનિધિઓ ડિજિટલ માધ્યમથી જોડાવાના છે.
દોહાથી અમદાવાદ: આઈસીસી બેઠકનું પુનઃઆયોજન અને બદલાયેલું સમીકરણ
નોંધનીય છે કે આઈસીસીની આ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વાર્ષિક બોર્ડ મીટિંગ મૂળ યોજના મુજબ ગયા મહિને મધ્ય-પૂર્વના દેશ કતારના પાટનગર દોહામાં યોજાવાની હતી. પરંતુ પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં અચાનક સર્જાયેલી ભૌગોલિક-રાજકીય કટોકટી અને તણાવપૂર્ણ પરિસ્થિતિને કારણે આ આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠકને તાત્કાલિક ધોરણે મુલતવી રાખવાની ફરજ પડી હતી.
ત્યારબાદ વ્યાપક વિચારવિમર્શ કરીને આ બેઠક માટે ભારતના અમદાવાદ શહેરની પસંદગી કરવામાં આવી હતી. અમદાવાદમાં આઈપીએલની ફાઈનલ મેચ રમાવાની હોવાથી દુનિયાભરના ક્રિકેટ જગતના દિગ્ગજો અને વિવિધ દેશોના ક્રિકેટ બોર્ડના વડાઓ ઓલરેડી ભારતમાં હાજર રહેવાના હતા. આ સમયગાળા (ટાઈમિંગ) ને કારણે અમદાવાદ આ વૈશ્વિક મંથન માટેનું સર્વશ્રેષ્ઠ કેન્દ્ર બન્યું છે. જોકે, આ પુનઃશેડ્યુલિંગના કારણે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના ક્રિકેટ સંબંધોની સતત વણસેલી અને સંવેદનશીલ સ્થિતિ પર ફરી એકવાર વૈશ્વિક મીડિયાનું ધ્યાન કેન્દ્રિત થયું છે.
ભારત-પાકિસ્તાન ક્રિકેટ સંબંધોની પૃષ્ઠભૂમિ અને રાજકીય તણાવ
અમદાવાદમાં મોહસીન નકવીની ભૌતિક ગેરહાજરી એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે બંને પડોશી દેશો વચ્ચે ક્રિકેટ સંબંધો માત્ર રમત પૂરતા મર્યાદિત ન રહેતા રાજકીય ગણિતો સાથે જોડાઈ ગયા છે. મોહસીન નકવી માત્ર પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડ (PCB) ના વડા જ નથી, પરંતુ તેઓ પાકિસ્તાન સરકારમાં વર્તમાન ગૃહમંત્રી (Interior Minister) નું અત્યંત જવાબદાર અને શક્તિશાળી પદ પણ સંભાળી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં, એક રાજકીય હસ્તી તરીકે તેમનો ભારત પ્રવાસ અનેક સુરક્ષા અને દ્વિપક્ષીય મડાગાંઠો સાથે સંકળાયેલો છે.
તાજેતરના મહિનાઓમાં, ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડ (BCCI) અને પીસીબી (PCB) ના ટોચના વહીવટી અધિકારીઓ વચ્ચેની વાતચીત અને સંબંધો ખૂબ જ તંગ રહ્યા છે. આગામી સમયમાં રમાનારી આઈસીસી ચેમ્પિયન્સ ટ્રોફી અને એશિયન ક્રિકેટ કાઉન્સિલ (ACC) ની વિવિધ ટૂર્નામેન્ટોના આયોજન તેમજ ભારતીય ટીમ પાકિસ્તાન પ્રવાસે જશે કે કેમ, તે અંગેનો વિવાદ લાંબા સમયથી ચાલી રહ્યો છે. આ વહીવટી અને રાજકીય ગજગ્રાહની અસર સામાન્ય ક્રિકેટ મેચો પર પણ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે. આ વણસેલી પૃષ્ઠભૂમિ વચ્ચે નકવીનો વર્ચ્યુઅલ જોડાવાનો નિર્ણય ભારતની મુલાકાતથી ઉભા થનારા સંભવિત વિવાદોને ટાળવાનો એક વ્યૂહાત્મક પ્રયાસ હોઈ શકે છે.
અમદાવાદની બેઠકમાં કયા મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થશે?
જ્યારે વિશ્વના મોટાભાગના ક્રિકેટ રાષ્ટ્રોના ટોચના વહીવટકર્તાઓ અમદાવાદની ધરતી પર રૂબરૂ મળી રહ્યા છે, ત્યારે આ વાર્ષિક બોર્ડ મીટિંગમાં વૈશ્વિક ક્રિકેટના ભવિષ્યને આકાર આપતા અનેક મહત્વના એજન્ડા પર ચર્ચા થવાની પ્રબળ સંભાવના છે. આ વાર્ષિક બેઠક સામાન્ય રીતે તમામ સભ્ય દેશો માટે નીચે મુજબના વ્યાપક મુદ્દાઓ પર મંથન કરવાનું એક સત્તાવાર પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે:
વૈશ્વિક શાસન અને વહીવટ (Governance): આઈસીસીના નિયમો, સભ્ય દેશો વચ્ચેનો તાલમેલ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટના વહીવટને વધુ પારદર્શક બનાવવા અંગે ચર્ચા.
ભાવિ પ્રવાસોનું સમયપત્રક (FTP): આગામી વર્ષોમાં વિવિધ દેશો વચ્ચે રમાનારી દ્વિપક્ષીય શ્રેણીઓ અને આઈસીસીની મોટી ટૂર્નામેન્ટોના સમયપત્રકને આખરી ઓપ આપવો.
નાણાકીય બાબતો અને રેવન્યુ મોડલ (Financial Matters): આઈસીસી દ્વારા કમાવવામાં આવતી આવકની સભ્ય દેશો વચ્ચે વહેંચણી અને ક્રિકેટના વિકાસ માટે ભંડોળની ફાળવણી.
ટૂર્નામેન્ટોના વેન્યુ અને સુરક્ષા: આગામી આઈસીસી ટૂર્નામેન્ટોના સફળ આયોજન માટે યજમાન દેશોની તૈયારીઓ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાની સમીક્ષા કરવી.
આ ઉપરાંત, પડદા પાછળ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે એશિયા કપ અને ચેમ્પિયન્સ ટ્રોફીના હાઇબ્રિડ મોડલ અથવા તટસ્થ સ્થળ (ન્યુટ્રલ વેન્યુ) અંગે બોર્ડના સભ્યો વચ્ચે અનૌપચારિક વાતચીત થવાની પણ શક્યતા સેવાઈ રહી છે.
