કેન્દ્ર સરકારનો મોટો નિર્ણય; પેટ્રોલ, ડીઝલ અને વિમાન ઇંધણ (ATF) પર નિકાસ ડ્યુટીમાં કર્યો જંગી ઘટાડો
દેશમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસને નિયંત્રિત કરતા અને તેલ કંપનીઓને અસર કરતા નિયમોમાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા શનિવાર, ૩૦ મેના રોજ એક મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. સરકાર દ્વારા સત્તાવાર નિવેદન બહાર પાડીને જાહેરાત કરવામાં આવી છે કે ૧ જૂન, ૨૦૨૬થી પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) પર લાદવામાં આવતી નિકાસ ડ્યુટી (Export Duty) માં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવામાં આવશે. આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે વૈશ્વિક સ્તરે કાચા તેલ (Crude Oil) ના ભાવોમાં નરમાશ જોવા મળી રહી છે. જોકે, સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ ફેરફારથી સામાન્ય જનતા માટે સ્થાનિક સ્તરે વેચાતા પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવોમાં કોઈ ફેરફાર કે રાહત જોવા મળશે નહીં.
પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એટીએફ પર કેટલો ટેક્સ ઘટ્યો?
નવી જાહેરાત અનુસાર, સરકાર દ્વારા ઇંધણની નિકાસ પર વસૂલવામાં આવતી સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઇઝ ડ્યુટી (SAED) ના દરો નીચે મુજબ ઘટાડવામાં આવ્યા છે:
-
પેટ્રોલ: પેટ્રોલની નિકાસ પર લાગતી જકાતમાં પ્રતિ લિટર ₹૧.૫૦નો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી હવે નવી ડ્યુટી પ્રતિ લિટર માત્ર ૧.૫ રૂપિયા રહેશે.
-
ડીઝલ: ડીઝલની નિકાસ પર સૌથી મોટો કાપ મુકવામાં આવ્યો છે. તેમાં પ્રતિ લિટર ₹૧૩.૫૦નો ઘટાડો કરીને નવો દર પ્રતિ લિટર ૧૩.૫ રૂપિયા નક્કી કરાયો છે.
-
એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF): વિમાનોમાં વપરાતા આ ખાસ ઇંધણની નિકાસ પર લાગતા કરમાં પ્રતિ લિટર ₹૯.૫૦નો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે, જેથી હવે આ ડ્યુટી પ્રતિ લિટર ૯.૫ રૂપિયા રહેશે.
આ ઉપરાંત, સરકારે તેલ કંપનીઓને મોટી રાહત આપતા પેટ્રોલ અને ડીઝલ બંનેની નિકાસ પર લાગુ પડતો ‘રોડ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેસ’ (RIC) સંપૂર્ણપણે શૂન્ય (0) રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
ઇંધણ નિકાસ જકાતમાં ફેરફારનું તુલનાત્મક માળખું
મે મહિનાના મધ્યમાં જાહેર કરાયેલા જૂના દરો અને ૧ જૂનથી લાગુ થનારા નવા દરોની વિગતવાર માહિતી નીચે આપેલા કોષ્ટકમાં દર્શાવવામાં આવી છે:
| ઇંધણનો પ્રકાર (Fuel Type) | ૧૬ મે, ૨૦૨૬ના જૂના દરો (Old Rates) | ૧ જૂન, ૨૦૨૬ના નવા દરો (New Rates) | પ્રતિ લિટર સીધો ઘટાડો (Reduction per Liter) |
| પેટ્રોલ (Petrol) | ₹૩.૦૦ પ્રતિ લિટર | ₹૧.૫૦ પ્રતિ લિટર | ₹૧.૫૦ નો ઘટાડો |
| ડીઝલ (Diesel) | ₹૧૬.૫૦ પ્રતિ લિટર | ₹૧૩.૫૦ પ્રતિ લિટર | ₹૩.૦૦ નો ઘટાડો |
| એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) | ₹૧૬.૦૦ પ્રતિ લિટર | ₹૯.૫૦ પ્રતિ લિટર | ₹૬.૫૦ નો ઘટાડો |
| રોડ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેસ (RIC) | શૂન્ય | શૂન્ય | કોઈ ફેરફાર નહીં |
દર ૧૫ દિવસે થાય છે દરોની સમીક્ષા: સ્થાનિક બજારો કેમ રહ્યા અસ્પૃશ્ય?
ભારત સરકાર વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ, પેટ્રોલ અને ડીઝલના સરેરાશ આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવોના આધારે દર પખવાડિયે એટલે કે દર ૧૫ દિવસે આ કર દરોની કડક સમીક્ષા કરે છે. આ શ્રેણીમાં છેલ્લો સુધારો ૧૬ મે, ૨૦૨૬ના રોજ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં સરકારે પેટ્રોલ પર નિકાસ જકાત વધારીને ₹૩ પ્રતિ લિટર કરી દીધી હતી. પરંતુ આ પખવાડિયાની નવી સમીક્ષા બાદ તેલ નિકાસકારોને મોટી રાહત આપવામાં આવી છે.
જોકે, સામાન્ય ગ્રાહકો માટે ચિંતાની વાત એ છે કે રવિવારે પણ દેશની અગ્રણી સરકારી તેલ કંપનીઓએ સ્થાનિક પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ જ ફેરફાર કર્યો નથી. છેલ્લે સોમવારે સ્થાનિક ભાવોમાં થોડો વધારો ઝીંકવામાં આવ્યો હતો, જે દરો આજે પણ યથાવત છે. સરકારે સ્થાનિક વપરાશ માટેના એક્સાઇઝ ડ્યુટી માળખામાં કોઈ ફેરફાર ન કર્યો હોવાથી, ભારતીય વાહનચાલકોએ પેટ્રોલ પંપ પર સસ્તું ઇંધણ મેળવવા માટે હજુ વધુ સમય સુધી રાહ જોવી પડશે.
