શું IPL વિદેશી ખેલાડીઓ માટે માત્ર ‘કમાણીનું સાધન’ બની ગયું છે? સુનિલ ગાવસ્કરના પ્રહારથી ખળભળાટ
ઈન્ડિયન પ્રીમિયર લીગ (IPL) આજે માત્ર ભારતની જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વની સૌથી લોકપ્રિય અને મૂલ્યવાન T20 લીગ બની ગઈ છે. વિશ્વભરના ખેલાડીઓ IPLનો ભાગ બનવા માટે આતુર હોય છે, કારણ કે અહીં પૈસા અને પ્રસિદ્ધિ બંને અઢળક છે. પરંતુ તાજેતરમાં, ભારતીય ક્રિકેટના દિગ્ગજ સુનિલ ગાવસ્કરે એક એવા મુદ્દા પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે જેણે ક્રિકેટ જગતમાં મોટી ચર્ચા જગાવી છે. તેમણે વિદેશી ખેલાડીઓ દ્વારા કરવામાં આવતા ‘ઈજાના ઢોંગ’ અને IPL પ્રત્યેના તેમના ઉદાસીન વલણ પર કડક શબ્દોમાં પ્રહાર કર્યો છે.
ગાવસ્કરનો આક્રોશ: શું વિદેશી ખેલાડીઓ ફ્રેન્ચાઈઝીને છેતરે છે?
સુનિલ ગાવસ્કરે સ્પોર્ટસ્ટાર માટેની પોતાની કોલમમાં લખ્યું છે કે, ઘણા વિદેશી ખેલાડીઓ IPLની હરાજીમાં પ્રવેશતા પહેલા સંપૂર્ણ ટુર્નામેન્ટ રમવાની સહમતી આપે છે, પરંતુ ટુર્નામેન્ટ શરૂ થયા બાદ જ્યારે તેમને પ્લેઈંગ ઈલેવનમાં તક નથી મળતી, ત્યારે તેઓ ઈજાનું બહાનું કાઢીને ઘરે પરત ફરી જાય છે. ગાવસ્કરના મતે, આ માત્ર રમત સાથેની ગદ્દારી નથી, પરંતુ ફ્રેન્ચાઈઝી સાથેનો વિશ્વાસઘાત પણ છે.
તેમણે કોઈ ચોક્કસ ખેલાડીનું નામ લેવાનું ટાળ્યું છે, પરંતુ તેમનો ઈશારો સ્પષ્ટ છે: જે ખેલાડીઓ IPLમાંથી ઈજાગ્રસ્ત હોવાનું કહીને નીકળી જાય છે અને ત્યારબાદ થોડા જ દિવસોમાં પોતાના દેશની સ્થાનિક લીગ કે અન્ય મેચોમાં રમતા જોવા મળે છે, તે તેમના ઢોંગને ખુલ્લો પાડે છે. રાજસ્થાન રોયલ્સના મુખ્ય કોચ કુમાર સંગાકારાની નારાજગી પણ આ બાબત તરફ સંકેત કરે છે, જ્યાં તેમના ખેલાડી ઈજાના બહાને બહાર થઈને અન્ય લીગમાં રમતા જોવા મળ્યા હતા.
BCCI માટે ગાવસ્કરની સલાહ: કડક કાર્યવાહીનો સમય પાકી ગયો છે
ગાવસ્કરે BCCIને આગ્રહ કર્યો છે કે તેમણે આ બાબતે કડક વલણ અપનાવવું જોઈએ. તેમના સૂચનો ખૂબ જ સ્પષ્ટ અને પ્રભાવશાળી છે:
બે વર્ષનો પ્રતિબંધ: જે ખેલાડીઓ હરાજીમાં પસંદ થયા પછી છેલ્લી ઘડીએ ઈજાનું બહાનું કાઢીને નામ પાછું ખેંચી લે છે, તેમના પર ઓછામાં ઓછા બે વર્ષનો પ્રતિબંધ મૂકવો જોઈએ.
પગારમાં કાપ: જો કોઈ ખેલાડી ટુર્નામેન્ટની વચ્ચે ઈજાનું બહાનું કાઢીને પરત ફરે છે, તો તેની ફીમાંથી તે મેચોના પૈસા કાપી લેવા જોઈએ.
વિદેશી બોર્ડને પણ સજા: આઈપીએલની હરાજીમાં ખેલાડીની પસંદગી થાય ત્યારે વિદેશી બોર્ડને પણ તેની કમાણીના ૧૦% હિસ્સો મળે છે. ગાવસ્કરનું માનવું છે કે જો ખેલાડી મેચ રમવામાં નિષ્ફળ જાય કે ઈજાનું બહાનું કાઢે, તો આ ૧૦% રકમમાં પણ કાપ મૂકવો જોઈએ.
‘સામાન્ય’ ખેલાડીઓ કેવી રીતે બને છે કરોડપતિ?
ગાવસ્કરનું સૌથી ધારદાર નિવેદન એ ખેલાડીઓ માટે છે જેમને તેમણે “સામાન્ય વિદેશી ખેલાડીઓ” ગણાવ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે, “IPL એ માત્ર વિશ્વની શ્રેષ્ઠ T20 ટુર્નામેન્ટ જ નથી, પણ કેટલાક ખરેખર સામાન્ય વિદેશી ખેલાડીઓને કરોડપતિ બનાવવાની ફેક્ટરી પણ છે.”
ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે જે ખેલાડીઓની આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં ખાસ ઓળખ નથી હોતી અથવા જેઓ પોતાના દેશ માટે સતત રમી શકતા નથી, તેઓ પણ IPLમાં ભારેખમ રકમ મેળવે છે. જ્યારે આ ખેલાડીઓ મોટી કિંમતે વેચાયા પછી IPLને હળવાશથી લે છે, ત્યારે તે ફ્રેન્ચાઈઝી માટે આર્થિક નુકસાન અને ટીમ સંતુલન માટે મુશ્કેલી ઊભી કરે છે. ગાવસ્કરનો આક્રોશ એ વાત માટે છે કે જ્યારે ફ્રેન્ચાઈઝીઓ આ ખેલાડીઓ પર કરોડોનો ખર્ચ કરે છે, ત્યારે તેમને પૂરતી પ્રતિબદ્ધતા (Commitment)ની અપેક્ષા હોય છે, જે ઘણીવાર જોવા મળતી નથી.
ફ્રેન્ચાઈઝીઓની લાચારી અને વધારાનો બોજ
IPLની હરાજીની પ્રક્રિયા એવી છે કે એકવાર ટીમ બની જાય, પછી ઈજાના કિસ્સામાં રિપ્લેસમેન્ટ શોધવું ખૂબ જ મુશ્કેલ છે. ગાવસ્કરે સાચું જ કહ્યું છે કે છેલ્લી ઘડીએ ખેલાડીનું ઈજાગ્રસ્ત થવું અથવા પાછા ફરી જવું તે ફ્રેન્ચાઈઝીને મૂંઝવણમાં મૂકે છે. ફ્રેન્ચાઈઝી પાસે ત્યારે નવો ખેલાડી શોધવા માટે સમય હોતો નથી અને ટીમનું આખું પ્લાનિંગ ખોરવાઈ જાય છે. આ પરિસ્થિતિનો લાભ વિદેશી ખેલાડીઓ અને ક્યારેક તેમના બોર્ડ પણ લે છે, જે વ્યવસાયિક દૃષ્ટિએ બિલકુલ યોગ્ય નથી.
શું આ પગલાંથી સુધારો આવશે?
સુનિલ ગાવસ્કરના આ વિચારો માત્ર વ્યક્તિગત અભિપ્રાય નથી, પરંતુ તે ભારતીય ક્રિકેટની વધતી જતી તાકાત અને વ્યવસાયિક ગંભીરતાનો અવાજ છે. વિશ્વના અન્ય દેશોના ક્રિકેટ બોર્ડ ઘણીવાર ભારતીય ક્રિકેટ પર શાસન કરવાની જૂની માનસિકતા ધરાવતા હોય છે, પરંતુ હવે સમય બદલાયો છે. BCCI હવે વિશ્વ ક્રિકેટનું પાવરહાઉસ છે. જો BCCI ગાવસ્કરની સલાહ મુજબ કડક નિયમો લાગુ કરે, તો તે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એક કડક સંદેશ જશે.
જો ખેલાડીઓને એ વાતનો ડર હશે કે ઈજાના ખોટા બહાના તેમને આર્થિક રીતે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે અને તેમનું ભવિષ્ય પણ બગાડી શકે છે, તો ચોક્કસપણે તેમની ગંભીરતા વધશે. IPL એ માત્ર પૈસા કમાવવાનું સાધન નથી, પણ તે એક એવી ટુર્નામેન્ટ છે જેણે ભારતને અનેક મેચ-વિનર્સ આપ્યા છે.
