શું ટેલિગ્રામનો ઉપયોગ ફરી સુરક્ષિત છે? ભારતમાં એપની સ્થિતિ જાણી ચોંકી જશો!
નીટ (NEET) પરીક્ષા વિવાદ બાદ ભારત સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા એક કડક નિર્ણયના ભાગરૂપે ટેલિગ્રામ (Telegram) એપ પર કામચલાઉ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ કેટલાક યુઝર્સ માટે ફરીથી એક્સેસ કરી શકાય તેમ બન્યું છે. જોકે, આ સેવા હજુ પણ સંપૂર્ણ રીતે સામાન્ય થઈ છે કે કેમ, તે અંગે હજુ પણ થોડી અનિશ્ચિતતા જોવા મળી રહી છે.
શું હતી સમગ્ર ઘટના?
જ્યારે નીટ પરીક્ષાના પેપર લીક થવાના અને ગેરરીતિઓના ગંભીર આક્ષેપો સામે આવ્યા, ત્યારે કેન્દ્ર સરકારે સાવચેતીના પગલા તરીકે ટેલિગ્રામ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો નિર્ણય લીધો હતો. સરકારને એવી આશંકા હતી કે પરીક્ષાના પેપરો લીક કરવા, ભ્રામક સામગ્રી ફેલાવવા અને પરીક્ષાની પ્રક્રિયાને પ્રભાવિત કરી શકે તેવી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ આ એપ દ્વારા થઈ રહી છે.
સરકારે આ અંગે કોઈ પણ પગલું ભરતા પહેલા ૩ જૂને ટેલિગ્રામના પ્રતિનિધિઓ સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક કરી હતી અને ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી હતી. જોકે, ચર્ચા બાદ પણ કોઈ સંતોષકારક ઉકેલ ન આવતા, કેન્દ્રએ ઈન્ટરનેટ સેવા પ્રદાતાઓને પાવેલ ડુરોવની માલિકીની ટેલિગ્રામ એપ અને તેની વેબ-સર્વિસને ૨૨ જૂન, ૨૦૨૬ સુધી બ્લોક કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
હાલની સ્થિતિ: કોને મળી રહી છે સુવિધા?
હાલમાં મળેલી માહિતી મુજબ, એન્ડ્રોઈડ યુઝર્સ માટે ગૂગલ પ્લે સ્ટોર પર એપ ઉપલબ્ધ જોવા મળી હતી. જોકે, એપલ એપ સ્ટોર પર આ એપ ડાઉનલોડ કરવા માટે હજુ પણ ઉપલબ્ધ નથી. આ પ્રતિબંધ સત્તાવાર રીતે ૨૨ જૂન સુધી જ હતો અને અધિકારીઓએ અત્યાર સુધી તેની સમયમર્યાદા લંબાવવાની કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરી નથી. આમ, જે યુઝર્સના ફોનમાં પહેલાથી જ ટેલિગ્રામ હતું, તેઓ હવે તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
મેસેજ એડિટિંગ પર હજુ પણ પ્રતિબંધ
માત્ર એપને બ્લોક કરવી એટલું જ નહીં, પરંતુ સરકારે ટેલિગ્રામને તેના મેસેજ-એડિટિંગ ફીચરને ૩૦ જૂન સુધી નિષ્ક્રિય રાખવા માટે પણ સૂચના આપી છે. અધિકારીઓનું માનવું છે કે મેસેજ એડિટ કરવાની સુવિધાનો ઉપયોગ કરીને ગેરમાર્ગે દોરતી માહિતી ફેલાવવી સરળ બની જાય છે અથવા પરીક્ષા લીક થયાના પુરાવાઓ છુપાવવામાં આવી શકે છે. આ જોખમને ઘટાડવા માટે સરકારે આ ખાસ શરત મૂકી છે. નોંધનીય છે કે નીટની પુનઃ પરીક્ષા ૨૧ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ યોજાઈ ગઈ છે.
પાવેલ ડુરોવનો વિરોધ અને આક્ષેપો
સરકારના આ નિર્ણયથી ટેલિગ્રામના સ્થાપક અને સીઈઓ પાવેલ ડુરોવ ખૂબ જ નારાજ હતા. તેમણે જાહેરમાં કેન્દ્ર સરકારના નિર્ણયની આકરી ટીકા કરી હતી. ડુરોવે દલીલ કરી હતી કે, કેટલાક યુઝર્સ દ્વારા પરીક્ષાના પેપર લીક કરવા બદલ સમગ્ર પ્લેટફોર્મ પર પ્રતિબંધ મૂકવો એ અન્યાયી છે.
તેમણે તો ત્યાં સુધી આક્ષેપ કર્યો હતો કે આ નિર્ણય પાછળ વ્યાપારી હિતો કામ કરી રહ્યા છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે રિલાયન્સ જિયો અને વોટ્સએપ જેવી હરીફ કંપનીઓએ ટેલિગ્રામની વિરુદ્ધ લોબિંગ કર્યું હોઈ શકે છે. જોકે, રિલાયન્સ જિયોએ આ તમામ આક્ષેપોને સદંતર નકારી કાઢ્યા છે અને તેને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે.
