શું તમે ITR ભરી દીધું છે? ઈ-વેરિફિકેશન નથી કર્યું તો તમારું રિટર્ન અમાન્ય ગણાશે!
ઘણા કરદાતાઓ એવું માને છે કે ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ઓનલાઇન સબમિટ કરી દીધું એટલે તેમનું કામ પૂરું થઈ ગયું. પરંતુ, વાસ્તવમાં અહીંથી એક મહત્વનું કામ શરૂ થાય છે, જેને આપણે ‘ઈ-વેરિફિકેશન’ (e-Verification) કહીએ છીએ. ટેક્સ ભરવાની પ્રક્રિયા ત્યારે જ સંપૂર્ણ ગણાય છે જ્યારે તમે તમારા રિટર્નને વેલિડેટ કરો. જો તમે આ પ્રક્રિયાને અવગણો છો, તો તમારું રિટર્ન અમાન્ય ઠરી શકે છે. આ લેખમાં આપણે સમજીશું કે ઈ-વેરિફિકેશન શા માટે જરૂરી છે અને તેને કેવી રીતે સરળતાથી પૂરું કરી શકાય.
ઈ-વેરિફિકેશન એટલે શું અને તે શા માટે જરૂરી છે?
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ઈ-વેરિફિકેશન એ તમારી ઓળખ સાબિત કરવાની એક ડિજિટલ રીત છે. જ્યારે તમે ITR ફાઇલ કરો છો, ત્યારે આવકવેરા વિભાગને ખાતરી જોઈએ છે કે આ રિટર્ન ખરેખર તમારા દ્વારા જ ફાઇલ કરવામાં આવ્યું છે. પહેલાના સમયમાં આ માટે ફોર્મની હાર્ડ કોપી બેંગલુરુ સ્થિત ઓફિસમાં મોકલવી પડતી હતી, પરંતુ હવે બધું જ ઓનલાઇન થઈ ગયું છે.
નિયમ મુજબ, ITR સબમિટ કર્યાના 30 દિવસની અંદર ઈ-વેરિફિકેશન કરવું ફરજિયાત છે. જો તમે આ સમયમર્યાદા ચૂકી જાઓ છો, તો તમારું રિટર્ન પ્રોસેસ થશે નહીં અને તે ‘ડિફેક્ટિવ’ ગણાઈ શકે છે. જોકે, ગંભીર કારણોસર વિલંબ થાય, તો તમે ‘કોન્ડોનેશન ઓફ ડીલે’ (Condonation of Delay) માટે અરજી કરી શકો છો, પરંતુ તે આવકવેરા વિભાગની મંજૂરી પર નિર્ભર છે. તેથી, રિટર્ન ફાઇલ કર્યાના તરત જ બાદ ઈ-વેરિફિકેશન કરી લેવું સૌથી હિતાવહ છે.
ઈ-વેરિફિકેશન કરવા માટેના 6 સરળ વિકલ્પો
આવકવેરા વિભાગે કરદાતાઓની સુવિધા માટે છ અલગ-અલગ વિકલ્પો આપ્યા છે, જેથી તમે તમારા અનુકૂળ વિકલ્પ પસંદ કરી શકો:
-
આધાર OTP (Aadhaar OTP): આ સૌથી લોકપ્રિય રીત છે. તમારા આધાર કાર્ડ સાથે જે મોબાઈલ નંબર લિંક છે, તેના પર OTP આવશે.
-
નેટ બેંકિંગ (Net Banking): તમે તમારી બેંકની નેટ બેંકિંગ સુવિધા દ્વારા સીધા જ લોગ-ઈન કરીને વેરિફિકેશન કરી શકો છો.
-
બેંક એકાઉન્ટ દ્વારા EVC: જો તમારું બેંક ખાતું પ્રી-વેલિડેટ છે, તો તમે ઈલેક્ટ્રોનિક વેરિફિકેશન કોડ (EVC) દ્વારા આ કરી શકો છો.
-
ડીમેટ એકાઉન્ટ દ્વારા EVC: પ્રી-વેલિડેટ ડીમેટ એકાઉન્ટનો ઉપયોગ કરીને પણ EVC જનરેટ કરી શકાય છે.
-
ડિજિટલ સિગ્નેચર (DSC): સામાન્ય રીતે કંપનીઓ કે ઓડિટ કરાવતા લોકો આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરે છે.
-
ATM દ્વારા EVC: તમે તમારા બેંકના ATM મશીન પર જઈને પણ EVC જનરેટ કરી શકો છો.
પ્રક્રિયા શરૂ કરતા પહેલાની તૈયારીઓ
કોઈપણ ડિજિટલ કામ કરતા પહેલાં કેટલીક તૈયારીઓ હોવી જરૂરી છે. ઈ-વેરિફિકેશન માટે તમારી પાસે નીચેની વસ્તુઓ તૈયાર હોવી જોઈએ:
-
તમારો PAN કાર્ડ આધાર સાથે લિંક હોવો જોઈએ (ખાસ કરીને જો તમે આધાર OTP નો ઉપયોગ કરતા હોવ).
-
ઇન્કમ ટેક્સ ઈ-ફાઇલિંગ પોર્ટલનું યુઝર આઈડી અને પાસવર્ડ.
-
જો તમે લોગ-ઈન વગર વેરિફિકેશન કરવા માંગો છો, તો તમારી પાસે ‘એકનોલેજમેન્ટ નંબર’ હોવો જોઈએ.
-
DSC માટે ’emSigner’ યુટિલિટી ઇન્સ્ટોલ કરેલી હોવી જોઈએ.
સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગાઈડ: કેવી રીતે કરવું ઈ-વેરિફિકેશન?
આધાર OTP દ્વારા: સૌ પ્રથમ ઇન્કમ ટેક્સ પોર્ટલ પર લોગ-ઈન કરો. ‘ઈ-વેરિફાય રિટર્ન’ વિકલ્પ પર જાઓ. ત્યાં ‘Verify through Aadhaar OTP’ પસંદ કરો. તમારા રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ પર આવેલો 6 આંકડાનો OTP એન્ટર કરો. વેલિડેટ કરતાની સાથે જ તમને ટ્રાન્ઝેક્શન આઈડી મળશે અને તમારું કામ પૂરું!
નેટ બેંકિંગ દ્વારા: વેરિફિકેશનના વિકલ્પોમાંથી ‘Net Banking’ પસંદ કરો. તમારી બેંક પસંદ કરો અને નેટ બેંકિંગ દ્વારા લોગ-ઈન કરો. બેંકના પોર્ટલ પરથી તમને ટેક્સ પોર્ટલના ‘Pending Returns’ વિભાગમાં લઈ જવામાં આવશે, ત્યાંથી ‘e-Verify’ પર ક્લિક કરો.
ATM દ્વારા: તમારા બેંકના ATM મશીનમાં ડેબિટ કાર્ડ નાખો. ‘Generate EVC for Income Tax Filing’ વિકલ્પ પસંદ કરો. તમારા રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ પર EVC આવશે. હવે ઇન્કમ ટેક્સ પોર્ટલ પર લોગ-ઈન કરીને ‘Existing EVC’ વિકલ્પ પસંદ કરો અને કોડ દાખલ કરો.
શું કોઈ બીજું વ્યક્તિ તમારા વતી વેરિફિકેશન કરી શકે?
હા, જો તમે કોઈ અધિકૃત વ્યક્તિ (Authorised Signatory) કે પ્રતિનિધિ નક્કી કર્યો હોય, તો તેઓ પણ તમારી વતી આ પ્રક્રિયા કરી શકે છે. આ માટે તેઓ તેમના આધાર OTP કે નેટ બેંકિંગનો ઉપયોગ કરી શકે છે. જોકે, આ બાબતે કાયદાકીય જોગવાઈઓનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
