શું ચોમાસા અને તહેવારોમાં મોંઘી થશે ડુંગળી? સરકારી ખરીદી અને છૂટક બજારના ભાવોનું આ રહ્યું ગણિત
જો તમારા રસોડાનું માસિક બજેટ ડુંગળીના ભાવ પર આધાર રાખે છે, તો આ લેટેસ્ટ માહિતી તમારા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. દેશના ખેડૂતોને તેમના પાકના વધુ સારા અને પોષણક્ષમ ભાવ મળી રહે તેમજ કટોકટીના સમયે કે ચોમાસા દરમિયાન બજારમાં ડુંગળીની અછત ન સર્જાય તે માટે કેન્દ્ર સરકારે એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. સરકારે બફર સ્ટોક (સરકારી અનામત જથ્થો) માટે ખરીદવામાં આવતી ડુંગળીના સરકારી ખરીદ ભાવમાં સીધો ૧૩ ટકાનો વધારો કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
આ નવા નિર્ણય હેઠળ, હવે સરકારી એજન્સીઓ ખેડૂતો પાસેથી ૨,૧૨૫ રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલના ભાવે ડુંગળી ખરીદશે, જે ભાવ પહેલા ૧,૮૭૫ રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો. સરકાર દ્વારા વધારવામાં આવેલી આ નવી કિંમતો આજથી જ સમગ્ર દેશમાં અમલમાં આવી ગઈ છે. જોકે, વર્તમાન સિઝનમાં સરકારી એજન્સીઓ અત્યાર સુધીમાં માત્ર ૨,૦૦૦ ટન ડુંગળી જ ખરીદી શકી છે. ચાલુ સિઝનમાં આ સતત પાંચમી વખત છે જ્યારે સરકારે બફર સ્ટોક માટે પોતાના ખરીદ ભાવમાં વધારો કરવો પડ્યો છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બજારમાં સ્થિરતા લાવવાનો અને ખેડૂતોને આર્થિક ટેકો આપવાનો છે.
દેશના બજારમાં ડુંગળીની વર્તમાન સ્થિતિ શું છે?
સરકારના સત્તાવાર કૃષિ અંદાજો મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ના ચાલુ વર્ષ દરમિયાન દેશમાં અંદાજે ૩૦.૭૩૭ મિલિયન ટન ડુંગળીનું મબલખ ઉત્પાદન થવાની ધારણા છે, જે ગત વર્ષના ઉત્પાદન સ્તરની બરાબર જ છે. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે હાલમાં દેશમાં ડુંગળીની કોઈ જ અછત નથી અને આંતરિક પુરવઠો એકદમ મજબૂત છે.
હાલમાં દેશના જુદા-જુદા રાજ્યોની મુખ્ય માર્કેટિંગ યાર્ડ (મંડીઓ) માં દરરોજ ૫૦,૦૦૦ ટનથી વધુ ડુંગળીની બમ્પર આવક થઈ રહી છે. આ કુલ આવકમાંથી અડધાથી વધુ એટલે કે આશરે ૩૦,૦૦૦ ટનથી વધુ ડુંગળી એકલા મહારાષ્ટ્રના નાસિક અને અન્ય વિસ્તારોમાંથી આવી રહી છે. ભાવોની વાત કરીએ તો, હાલમાં જથ્થાબંધ મંડીઓમાં ડુંગળીનો સરેરાશ ભાવ પ્રતિ કિલો ₹૧૮ ની આસપાસ ચાલી રહ્યો છે, જ્યારે સામાન્ય ગ્રાહકો માટે છૂટક બજારોમાં તે પ્રતિ કિલો ₹૩૧ ની આસપાસ વેચાઈ રહી છે.
To strengthen farmer welfare, the Government has increased the onion procurement rate in Maharashtra from ₹1875 per quintal to ₹2125 per quintal under PSF for creating the National onion buffer stock. The new rate, which is around 13% higher than the previous rate, is effective… pic.twitter.com/o2kWKxotkt
— Consumer Affairs (@jagograhakjago) July 4, 2026
ચાલુ સિઝનમાં ક્યારે-ક્યારે વધ્યા ડુંગળીના ભાવ?
ખેડૂતોના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે સમયાંતરે ડુંગળીના લઘુત્તમ ખરીદ ભાવમાં ફેરફાર કર્યા છે, જેનો ક્રમિક પ્રવાહ નીચે મુજબ રહ્યો છે:
-
સિઝનની શરૂઆતમાં ડુંગળીનો પ્રારંભિક સરકારી ભાવ ૧૨.૭૦ રૂપિયા પ્રતિ કિલો હતો.
-
ત્યારબાદ ૨૨ મેના રોજ તેને વધારીને ૧ base૫.૮૦ રૂપિયા પ્રતિ કિલો કરવામાં આવ્યો.
-
૧૩ જૂનના રોજ કિંમતમાં વધુ સુધારો કરીને ૧૬.૫૦ રૂપિયા પ્રતિ કિલો કરાયો.
-
૨૦ જૂને ભાવ વધારીને ૧૭.૩૦ રૂપિયા પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચાડાયો.
-
ત્યારપછીના દિવસોમાં આ ભાવ ૧૮.૭૫ રૂપિયા પ્રતિ કિલો થયો હતો.
-
અને હવે, ૪ જુલાઈથી નવો ઐતિહાસિક ભાવ ૨૧.૨૫ રૂપિયા પ્રતિ કિલો (એટલે કે ₹૨,૧૨૫ પ્રતિ ક્વિન્ટલ) નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
ચોમાસાની અનિશ્ચિતતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્પર્ધા
ચાલુ વર્ષે ચોમાસાના આગમનમાં થયેલા વિલંબને કારણે અને બજારના કેટલાક મોટા વેપારીઓ દ્વારા ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી પ્રીમિયમ ડુંગળીનો સંગ્રહ (સ્ટોક) કરી લેવાને લીધે બજારના ભાવોમાં થોડી અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. વેપારીઓ દ્વારા સંગ્રહ કરાયેલો આ જથ્થો આગામી તહેવારોની સિઝનમાં અથવા જ્યારે બજારમાં પુરવઠો ઓછો થશે ત્યારે બહાર લાવવામાં આવશે તેવી શક્યતા છે.
બીજી તરફ, નિકાસના મોરચે ભારતને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તીવ્ર સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. ભારતે જૂન મહિનામાં આશરે ૧,૫૦,૦૦૦ ટન ડુંગળીની વિદેશમાં નિકાસ કરી હતી, પરંતુ હવે તેની ગતિ ધીમી પડવાની આશંકા છે. આનું મુખ્ય કારણ એ છે કે પાકિસ્તાન અને ચીન વૈશ્વિક બજારમાં ખૂબ જ સસ્તા ભાવે ડુંગળી વેચી રહ્યા છે, જેના કારણે ગલ્ફ (ખાડી) ના દેશો અને શ્રીલંકા જેવા પરંપરાગત બજારોમાં ભારતીય ડુંગળીને મોટી ટક્કર મળી રહી છે. આવી કટોકટીની સ્થિતિમાં, સરકારે ખરીદીના ભાવો વધારતા ભારતીય ખેડૂતોને સ્થાનિક સ્તરે મોટો આર્થિક સહારો મળશે, જ્યારે સામાન્ય ગ્રાહકો માટે ટૂંકા ગાળામાં છૂટક ભાવોમાં બહુ મોટો ફેરફાર થવાની આશા નહિવત છે.
