દક્ષિણ લેબનોનમાં ઈઝરાયેલનો દાવો અને ખ્રિસ્તી ગામોનો ઈનકાર: એક ગંભીર ભૂ-રાજકીય સંકટ
મધ્ય-પૂર્વની વર્તમાન અસ્થિરતા વચ્ચે એક નવો અને આશ્ચર્યજનક દાવો સામે આવ્યો છે. ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ એવું કહીને ભૂ-રાજકીય ગલિયારાઓમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે કે દક્ષિણ લેબનોનના કેટલાક ખ્રિસ્તી ગામો સુરક્ષા માટે ઈઝરાયેલમાં સામેલ થવા માંગે છે. આ દાવા બાદ માત્ર લેબનોનના રાજકારણમાં જ નહીં, પરંતુ ત્યાંના સ્થાનિક રહેવાસીઓએ પણ કડક શબ્દોમાં પોતાની ‘લેબનોની ઓળખ’ ને સર્વોપરી ગણાવી છે.
નેતન્યાહુનો વિવાદાસ્પદ દાવો
રવિવારે ફોક્સ ન્યૂઝ સાથેના એક ઈન્ટરવ્યુ દરમિયાન વડાપ્રધાન નેતન્યાહુએ દાવો કર્યો હતો કે દક્ષિણ લેબનોનના ખ્રિસ્તી બહુલ ગામોના રહેવાસીઓએ તેમની પાસે ઈઝરાયેલમાં સામેલ થવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે. તેમનો તર્ક એ હતો કે હિઝબુલ્લાહના સતત હુમલાઓ અને કટ્ટરપંથના ઓછાયામાં જીવી રહેલા આ ખ્રિસ્તીઓ માટે ઈઝરાયેલ એક ‘સુરક્ષા કવચ’ તરીકે કામ કરી શકે છે. નેતન્યાહુએ એમ પણ કહ્યું કે ઈઝરાયેલ વિશ્વભરમાં ખ્રિસ્તીઓની સુરક્ષા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. જોકે, રસપ્રદ વાત એ છે કે તેમણે કોઈપણ ચોક્કસ ગામનું નામ જાહેર કર્યું નથી, જેના કારણે આ દાવાની વિશ્વસનીયતા પર પ્રશ્નો ઊભા થઈ રહ્યા છે.
ગામોનો કડક જવાબ: “અમે લેબનોની છીએ”
નેતન્યાહુના આ દાવાના જવાબમાં દક્ષિણ લેબનોનના માર્જેયુન વિસ્તારના ખ્રિસ્તી ગામોના પ્રતિનિધિઓએ એક સંયુક્ત નિવેદન જારી કરીને તેને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢ્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમની પાસે બીજા દેશમાં વિલીન થવાનો કોઈ અધિકાર નથી અને ન તો તેઓ આવી કોઈ ઈચ્છાનું સમર્થન કરે છે. ગામોએ તેમના નિવેદનમાં કહ્યું, “અમે અમારી જમીન, અમારી રાષ્ટ્રીય ઓળખ અને લેબનોનના તિરંગા (ઝંડા) પ્રત્યે સંપૂર્ણપણે વફાદાર છીએ.” સ્થાનિક લોકોનું માનવું છે કે આવા નિવેદનોનો હેતુ તેમના વિસ્તારને એક મોટા વિવાદમાં ધકેલવાનો છે.
યુદ્ધ અને વિસ્થાપનનો માર
ઈતિહાસ સાક્ષી છે કે દક્ષિણ લેબનોનના આ વિસ્તારો લાંબા સમયથી હિઝબુલ્લાહ અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષનો સીધો ભોગ બની રહ્યા છે. હિઝબુલ્લાહ દ્વારા ઈઝરાયેલ પર રોકેટ છોડવા અને તેના જવાબમાં ઈઝરાયેલ દ્વારા કરવામાં આવેલા ભીષણ હવાઈ હુમલાઓ તથા જમીની સૈન્ય અભિયાનોએ આ ગામોની તસવીર બદલી નાખી છે. ઘણા ખ્રિસ્તી બહુલ ગામો ગોળીબાર, માળખાકીય સુવિધાઓનો વિનાશ અને મોટા પાયે વિસ્થાપનનો શિકાર બન્યા છે.
જોકે ઈઝરાયેલી સેનાએ ઘણીવાર સ્થાનિક મેયરો અને અધિકારીઓને ચેતવણી આપી છે કે તેઓ હિઝબુલ્લાહના લડવૈયાઓને તેમના વિસ્તારોમાં આશરો ન આપે, પરંતુ સત્ય એ છે કે આ ગામોના લોકો બંને તરફથી થઈ રહેલા ગોળીબાર વચ્ચે પીસાઈ રહ્યા છે. ઘણા રહેવાસીઓ પોતાનું ઘર, ચર્ચ અને ખેતર છોડવા તૈયાર નથી, જ્યારે કેટલાક ગામો સંપૂર્ણપણે ખાલી થઈ ગયા છે.
નેતન્યાહુનું વલણ: સેનાની તૈનાતી ચાલુ રહેશે
ઈઝરાયેલ પોતાની સૈન્ય સ્થિતિ પર મક્કમ છે. નેતન્યાહુએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે ઉત્તર ઈઝરાયેલની સરહદોને સુરક્ષિત કરવા અને પોતાના નાગરિકોના રક્ષણ માટે ઈઝરાયેલી સેના દક્ષિણ લેબનોનમાં ત્યાં સુધી તૈનાત રહેશે જ્યાં સુધી સુરક્ષા સુનિશ્ચિત ન થઈ જાય. ભલે અમેરિકાની મધ્યસ્થીથી ઈઝરાયેલ અને લેબનોન વચ્ચે યુદ્ધવિરામનો કરાર થયો હોય, પરંતુ જમીની હકીકત એ છે કે ઈઝરાયેલી સેના અને હિઝબુલ્લાહ વચ્ચે અથડામણો હજુ પણ ચાલુ છે.
રાજદ્વારી પેચ અને ટ્રમ્પ સાથેના સંબંધો
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ વચ્ચે ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાના સંબંધો પર પણ ચર્ચાઓ તેજ થઈ ગઈ છે. તાજેતરમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ટિપ્પણીઓએ સંકેત આપ્યો છે કે બંને દેશો વચ્ચે બધું ‘ઓલ ઈઝ વેલ’ નથી. જોકે નેતન્યાહુએ ફોક્સ ન્યૂઝને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં આ મતભેદોને ઓછા ગણાવતા કહ્યું કે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના સંબંધો અતૂટ છે અને 99 ટકા મુદ્દાઓ પર તેમનો મત સમાન રહે છે. ટ્રમ્પ દ્વારા “બોસ કોણ છે” વાળી ટિપ્પણી અને ઈઝરાયેલની તાજેતરની ટીકા છતાં, નેતન્યાહુનો લહેજો રાજદ્વારી રહ્યો છે.
દક્ષિણ લેબનોનના ખ્રિસ્તી ગામોનો મુદ્દો માત્ર એક પ્રાદેશિક વિવાદ નથી, પરંતુ તે આ વિસ્તારની જટિલ ધાર્મિક અને રાજકીય સંરચના દર્શાવે છે. લેબનોનના ખ્રિસ્તી સમુદાયનો પોતાની રાષ્ટ્રીય ઓળખ પર ભાર મૂકવો એ સાબિત કરે છે કે તેઓ વિદેશી હસ્તક્ષેપને બદલે પોતાની સાર્વભૌમત્વને વધુ મહત્વ આપે છે. યુદ્ધના આ શોરમાં, આ ગામોના લોકો માત્ર શાંતિ અને પોતાના ઘરમાં સુરક્ષિત રહેવાની કામના કરી રહ્યા છે, જે હાલમાં એક મોટો પડકાર છે.
