ચોમાસાની સવારે ચા-કોફી છોડો, આયુષ મંત્રાલયે સૂચવેલું આ એક દેશી ડ્રિંક તમને રાખશે આખો દિવસ ફ્રેશ
આકાશેથી વરસતી અમીછાંટણાની ઋતુ એટલે કે ચોમાસું આપણને ભલે ખુશનુમા અહેસાસ કરાવે, પરંતુ તેની સીધી અસર આપણા શરીરના આંતરિક તંત્ર પર પડે છે. ચોમાસાની ઋતુ શરૂ થતાં જ હવામાં ભેજનું પ્રમાણ (Humidity) અચાનક ખૂબ વધી જાય છે. આયુર્વેદના પ્રાચીન વિજ્ઞાન અનુસાર, આ ઋતુમાં વાતાવરણમાં થતા ફેરફારોને કારણે મનુષ્યની પાચનશક્તિ (જઠરાગ્નિ) મંદ પડી જાય છે, એટલે કે તે પહેલા જેટલી મજબૂત અને સક્રિય રહેતી નથી. આ જ કારણ છે કે ઘણા લોકો વરસાદના દિવસોમાં સવારે ઉઠતાની સાથે જ અતિશય આળસ અને સુસ્તી અનુભવે છે. આ ઉપરાંત પેટ યોગ્ય રીતે સાફ ન થવું, હળવો ગેસ, એસિડિટી કે પેટમાં ભારેપણું લાગવું ખૂબ જ સામાન્ય બની જાય છે. આવી સ્થિતિમાં આયુર્વેદ અને ભારત સરકારનું આયુષ મંત્રાલય ઋતુ પ્રમાણે આપણી દિનચર્યામાં નાના ફેરફારો કરવાની ખાસ ભલામણ કરે છે, જેથી શરીર હવામાન સાથે સરળતાથી અનુકૂલન સાધી શકે.
આયુષ મંત્રાલયે આપી શ્રેષ્ઠ શરૂઆતની સલાહ
આયુષ મંત્રાલયના હેલ્થ પ્રોટોકોલ અનુસાર, વરસાદની ઋતુમાં દિવસની શરૂઆત ચા કે કોફી જેવા ભારે અને કેફીનયુક્ત પીણાંથી કરવાને બદલે એકદમ હળવા નવશેકા (હૂંફાળા) પાણીમાં શુદ્ધ મધ ભેળવીને કરવી અત્યંત ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. આ કોઈ જાદુઈ કે ચમત્કારિક પ્રયોગ નથી, પરંતુ એક અત્યંત વૈજ્ઞાનિક અને સરળ આદત છે, જે શરીરને આ મોસમમાં થતી આડઅસરોથી બચાવે છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આ નાનકડું ડ્રિંક આપણા માટે શા માટે આટલું મહત્વપૂર્ણ છે.
શરીરને ત્વરિત તાજગી અને હાઈડ્રેશન આપે છે
આખી રાતની ૭ થી ૮ કલાકની ઊંઘ દરમિયાન આપણું શરીર આંતરિક સફાઈ કરતું હોય છે, જેના કારણે સવારે તેને શુદ્ધ પાણીની સૌથી વધુ જરૂર હોય છે. સવારે ખાલી પેટે હૂંફાળું પાણી અને મધ પીવાથી શરીરના કોષો તરત જ હાઈડ્રેટ થાય છે. મધમાં રહેલા કુદરતી ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ લોહીમાં ભળીને શરીરને ત્વરિત ઉર્જા પૂરી પાડે છે, જેના કારણે સવારની સુસ્તી અને આળસ મિનિટોમાં ગાયબ થઈ જાય છે અને તમે આખો દિવસ ઊર્જાવાન અનુભવો છો.
ધીમા પડેલા પાચનતંત્રને વેગ આપે છે
જેમ આપણે જોયું કે ચોમાસામાં પાચનક્રિયા ધીમી પડી જાય છે, તેમ સવારે ગરમ પાણી પીવાથી આંતરડાના સ્નાયુઓ સંકોચાય છે અને ઝેરી તત્વો (ટોક્સિન્સ) બહાર નીકળી જાય છે. મધ પેટના અસ્તરને શાંત કરે છે અને ગેસ્ટ્રિક ફ્લુઈડને સંતુલિત કરે છે. જો સવારે આ ડ્રિંક નિયમિત પીવામાં આવે, તો પેટનું ભારેપણું, અપચો અને મોર્નિંગ સિકનેસ જેવી સમસ્યાઓથી કાયમી છુટકારો મળે છે અને પેટ એકદમ હળવું રહે છે.
ગળાની ઇન્ફેક્શન અને ખરાશમાં રામબાણ ઈલાજ
વરસાદના દિવસોમાં હવામાં વાયરસ અને બેક્ટેરિયા ઝડપથી ફેલાય છે. આ જ કારણે આ ઋતુમાં ગળામાં હળવી ખારાશ, ચુભન, ઉધરસ કે વારંવાર ગળું સાફ કરવાની જરૂરિયાત ઊભી થવી સામાન્ય બાબત છે. મધમાં શક્તિશાળી એન્ટી-બેક્ટેરિયલ અને એન્ટી-ઇન્ફ્લેમેટરી ગુણો હોય છે. જ્યારે તે હૂંફાળા પાણી સાથે ગળામાંથી નીચે ઉતરે છે, ત્યારે તે ગળાના સોજાને શાંત કરે છે અને એક કુદરતી રક્ષણાત્મક કવચ બનાવે છે, જે મોસમી શરદી-ઉધરસ સામે રક્ષણ આપે છે.
આ હેલ્ધી ડ્રિંક બનાવવાની સાચી રીત
આ ડ્રિંક બનાવવું ખૂબ જ આસાન છે. આ માટે સવારે એક ગ્લાસ પીવાલાયક નવશેકું (હૂંફાળું) પાણી લો. હવે તેમાં એક નાની ચમચી શુદ્ધ મધ ઉમેરીને ચમચીથી બરાબર હલાવી લો. આ મિશ્રણને સવારે બ્રશ કર્યા પછી ખાલી પેટે નવશેકું જ ઘૂંટડે-ઘૂંટડે પીવો.
ખાસ સાવધાની: અહીં એક વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખવું કે પાણી ક્યારેય પણ અતિશય ગરમ કે ઉકળતું ન હોવું જોઈએ. આયુર્વેદ અનુસાર, ખૂબ જ ગરમ પાણીમાં મધ ઉમેરવાથી મધના પોષક તત્વો નાશ પામે છે અને તે શરીર માટે અયોગ્ય અથવા હાનિકારક સાબિત થઈ શકે છે.
આ લોકોએ ખાસ કાળજી રાખવી
ભલે આ ડ્રિંક કુદરતી છે, પરંતુ કેટલાક લોકો માટે સાવચેતી જરૂરી છે. જો તમે ડાયાબિટીસ (મધુપ્રમેહ) ના દર્દી હોવ, તો બ્લડ સુગર લેવલ કંટ્રોલ કરવા માટે ડોક્ટરની સલાહ લીધા વિના દરરોજ મધનું સેવન ન કરવું જોઈએ. આ ઉપરાંત, એક વર્ષથી ઓછી ઉંમરના નાના બાળકોને ક્યારેય પણ મધ ન આપવું જોઈએ, કારણ કે તેમના પાચનતંત્ર માટે તે પચાવવું ભારે પડે છે. જો તમને કોઈ ચોક્કસ એલર્જી હોય, તો હંમેશા નિષ્ણાંતોની સલાહ લીધા પછી જ આ આદત અપનાવવી હિતાવહ છે.
