વૈશ્વિક બજારમાં ભૂકંપ: ટ્રમ્પના એક નિવેદનથી ડાઉ જોન્સ 811 પોઈન્ટ તૂટ્યો, કાચા તેલના ભાવ $80 ને પાર
મધ્ય-પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા સૈન્ય તણાવની સીધી અને વિનાશક અસર હવે વૈશ્વિક શેરબજારો પર જોવા મળી રહી છે. 8 જુલાઈના રોજ ટ્રેડિંગની શરૂઆત થતાં જ યુએસ શેરબજારમાં ભારે ગભરાટ ફેલાયો હતો અને રોકાણકારોએ મોટા પાયે વેચવાલી શરૂ કરી દીધી હતી. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાન સાથેનો વચગાળાનો યુદ્ધવિરામ ‘ખતમ’ થયાની જાહેરાત બાદ અમેરિકાનો મુખ્ય શેરબજાર ઈન્ડેક્સ ડાઉ જોન્સ (Dow Jones) શરૂઆતી કલાકમાં જ 811 પોઈન્ટ અથવા 1.5% સુધી ગગડી ગયો હતો. બીજી તરફ, સપ્લાય ખોરવાઈ જવાના ડરથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ (Crude Oil) ના ભાવમાં 8% નો તોતિંગ ઉછાળો નોંધાયો છે.
વોલ સ્ટ્રીટમાં હાહાકાર: તમામ પ્રમુખ ઈન્ડેક્સ લાલ નિશાનમાં
બજારના નિષ્ણાતોના મતે, યુદ્ધની આશંકા વચ્ચે રોકાણકારો જોખમ લેવાનું ટાળી રહ્યા છે અને સેફ-હેવન એસેટ્સ (સુરક્ષિત રોકાણ) તરફ વળી રહ્યા છે. બજારમાં આ ઘટાડો માત્ર ડાઉ જોન્સ પૂરતો સીમિત નહોતો, પરંતુ તેની વ્યાપક અસર અન્ય સૂચકાંકો પર પણ જોવા મળી હતી.
પ્રતિષ્ઠિત કંપનીઓના ઈન્ડેક્સ S&P 500 માં લગભગ 1% નો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જ્યારે ટેક્નોલોજી શેરોથી ભરપૂર નાસ્ડેક કમ્પોઝિટ (Nasdaq Composite) પણ 1% જેટલો તૂટ્યો હતો. તુર્કીની રાજધાની અંકારામાં આયોજિત નાટો (NATO) સમિટ દરમિયાન ટ્રમ્પે આપેલા નિવેદને બજારનો મૂડ સંપૂર્ણપણે બગાડી નાખ્યો હતો. ટ્રમ્પે CNBC ને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે, “મને લાગે છે કે ઈરાન સાથેનો કરાર હવે પૂરો થઈ ગયો છે. હું હવે તેમની સાથે કોઈ વ્યવહાર રાખવા માંગતો નથી, તેઓ બીમાર માનસિકતાવાળા લોકો છે.”
“આજે રાત્રે ફરી સખત પ્રહાર કરીશું”: ટ્રમ્પની નવી ચેતવણી
બજારમાં ગભરાટ ત્યારે વધુ વધી ગયો જ્યારે ક્વાર્ટ્ઝ (Quartz) ના અહેવાલ મુજબ ટ્રમ્પે પત્રકારોને વધુ એક સૈન્ય કાર્યવાહીના સંકેત આપ્યા. તેમણે કહ્યું, “અમે ગઈકાલે રાત્રે તેમને સખત માર માર્યો હતો અને કદાચ આજે રાત્રે પણ અમે તેમના પર તેનાથી વધુ મોટો હુમલો કરીશું.”
વાસ્તવમાં, મંગળવારે હોર્મુઝની વ્યૂહાત્મક ખાડી (Strait of Hormuz) માં ઈરાન દ્વારા ત્રણ કોમર્શિયલ જહાજો અને ઓઈલ ટેન્કરો પર ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા, જેના જવાબમાં અમેરિકાએ ઈરાનના સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર શક્તિશાળી હવાઈ હુમલા કર્યા હતા. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય માટે કરોડરજ્જુ સમાન છે, તેથી ત્યાં સહેજ પણ તણાવ આખી દુનિયાની ઊર્જા સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકે છે.
ઓઈલ માર્કેટમાં ભડકો: બ્રેન્ટ ક્રૂડ $80 ને સ્પર્શ્યું
યુદ્ધના ભણકારા વાગતા જ ઓઈલ માર્કેટમાં તેજીનો કરંટ જોવા મળ્યો હતો. વૈશ્વિક ઓઇલ બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude) શરૂઆતના વેપારમાં 8% જેટલો વધીને પ્રતિ બેરલ $80.07 ની સપાટી વટાવી ગયો હતો. બાદમાં તે થોડો સ્થિર થઈને 7.5% ના વધારા સાથે $79.65 પર ટ્રેડ કરતો જોવા મળ્યો હતો.
તે જ સમયે, અમેરિકન ઓઇલ બેન્ચમાર્ક વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) પણ 7.6% ના જંગી ઉછાળા સાથે પ્રતિ બેરલ $75.77 પર પહોંચી ગયો હતો. તેલના ભાવ વધવાને કારણે એનર્જી સેક્ટરની કંપનીઓના શેરોમાં જોરદાર તેજી જોવા મળી હતી. મેરેથોન પેટ્રોલિયમ (Marathon Petroleum) નો શેર 4% વધ્યો હતો, જ્યારે કોનોકોફિલિપ્સ અને શેવરોન જેવી દિગ્ગજ ઓઇલ કંપનીઓના શેર પણ 2% ની તેજી સાથે ગ્રીન ઝોનમાં ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા.
કન્ઝ્યુમર અને ટ્રાવેલ શેરો ધોવાયા, આઈટીમાં આંશિક સુધારો
એક તરફ જ્યાં ઊર્જા કંપનીઓ કમાણી કરી રહી હતી, બીજી તરફ ઊંચા ઈંધણ ખર્ચના કારણે અન્ય ક્ષેત્રો દબાણ હેઠળ આવી ગયા હતા. ખાસ કરીને ટ્રાવેલ અને રિટેલ સેક્ટર પર મોંઘા તેલની માઠી અસર થવાની ભીતિ છે. પ્રખ્યાત ઓનલાઈન ટ્રાવેલ કંપની ‘બુકિંગ હોલ્ડિંગ્સ’ નો શેર 4% ગગડ્યો હતો. આ સિવાય હોમ ઇમ્પ્રૂવમેન્ટ રિટેલર ‘હોમ ડેપો’ 3% અને ફાસ્ટ-ફૂડ ચેઈન ‘મેકડોનાલ્ડ્સ’ ના શેરમાં 1% થી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો હતો.
જો કે, સેમિકન્ડક્ટર (ચિપમેકિંગ) શેરોમાં પાછલા દિવસોના ભારે ઘટાડા બાદ થોડી રિકવરી જોવા મળી હતી. વૅનએક સેમિકન્ડક્ટર ETF (VanEck Semiconductor ETF) માં 0.6% નો મામૂલી સુધારો થયો હતો, જો કે તે હજુ પણ તેના અગાઉના ઓલ-ટાઇમ હાઇ સ્તરથી 12% નીચે ચાલી રહ્યો છે.
