ચૂંટણી પંચની ભૂમિકા સામે વિપક્ષી પક્ષો લાલઘૂમ: હવે સુપ્રીમ કોર્ટના તમામ ન્યાયાધીશોને પત્ર મોકલવાની તૈયારી
દેશમાં ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા અને ભારતના ચૂંટણી પંચ (ECI) ની સ્વાયત્તતાને લઈને વિપક્ષી ખેમામાં ફરી એકવાર ભારે આક્રોશ જોવા મળી રહ્યો છે. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંત તરફથી કોઈ પ્રતિભાવ ન મળતા, હવે ૨૩ વિપક્ષી પક્ષો દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતના તમામ ન્યાયાધીશોને પત્ર મોકલીને પોતાનો વિરોધ નોંધાવવાની વ્યાપક યોજના બનાવી રહ્યા છે.
તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) ના વરિષ્ઠ નેતા અને રાજ્યસભાના સભ્ય ડેરેક ઓ’બ્રાયને આ વ્યૂહાત્મક પગલાની પુષ્ટિ કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે, વિપક્ષ દ્વારા અગાઉ ચીફ જસ્ટિસને મોકલવામાં આવેલો પત્ર હવે સુપ્રીમ કોર્ટના તમામ ન્યાયાધીશો વચ્ચે વહેંચવામાં આવશે, જેથી ચૂંટણી પંચની કથિત પક્ષપાતી ભૂમિકા અને મતદાર યાદીઓની ખામીઓ તરફ તેમનું ધ્યાન દોરી શકાય. હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં CJI સૂર્યકાંત ઉપરાંત અન્ય ૩૪ ન્યાયાધીશો કાર્યરત છે.
સોશિયલ મીડિયા અને સત્તાવાર પત્ર વચ્ચે મોટો રાજકીય તફાવત
જ્યારે ડેરેક ઓ’બ્રાયનને પૂછવામાં આવ્યું કે વિપક્ષ આ પત્રને પહેલેથી જ સાર્વજનિક કરી ચૂક્યો છે, તો પછી ન્યાયાધીશોને વ્યક્તિગત રીતે નકલ મોકલવાનો શું અર્થ છે? તેના જવાબમાં તેમણે દ્રઢતાપૂર્વક જણાવ્યું કે, “સોશિયલ મીડિયા પર પત્ર જાહેર કરવો અને સુપ્રીમ કોર્ટના દરેક ન્યાયાધીશને સત્તાવાર રીતે પત્રની નકલ મોકલવી, એ બંને વચ્ચે બહુ મોટો અને ઊંડો રાજકીય તફાવત છે.” વિપક્ષ આ મુદ્દાને માત્ર પ્રચાર પૂરતો સીમિત રાખવા નથી માંગતો, પરંતુ ન્યાયતંત્રના વરિષ્ઠ સ્તરે આ ગંભીર બંધારણીય ચિંતાઓને સત્તાવાર રેકોર્ડ પર લાવવા માંગે છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ? (૨૮ જૂનનો એ પત્ર)
વાસ્તવમાં, ગત ૨૮ જૂનના રોજ DMK, આમ આદમી પાર્ટી (AAP) સહિત ૨૩ વિપક્ષી પક્ષોએ સ્વતંત્ર લોકસભા સાંસદ કપિલ સિબ્બલની આગેવાનીમાં CJI સૂર્યકાંતને એક વિસ્તૃત છ પાનાનો પત્ર લખ્યો હતો. આ પત્રમાં મુખ્યત્વે મતદાર યાદીઓના તાજેતરના ‘સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન’ (SIR) ની પ્રક્રિયા સામે ગંભીર સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.
વિપક્ષનો આરોપ છે કે ચૂંટણી પંચે આ કવાયત દરમિયાન અત્યંત “બેશરમ” અને “પક્ષપાતી” વલણ અપનાવ્યું હતું. પત્રમાં દાવો કરાયો છે કે:
ઉતાવળિયો અમલ: SIR ની આખી પ્રક્રિયા કોઈ યોગ્ય આયોજન વિના, અત્યંત ઉતાવળમાં અને ખરાબ રીતે લાગુ કરવામાં આવી હતી.
મતદારોની બાદબાકી: આ કવાયતના નામે દેશભરના લાખો કાયદેસરના મતદારોના નામો મનસ્વી રીતે યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે તેઓ પોતાના મતાધિકારથી વંચિત રહી ગયા છે.
લોકશાહી સંકટમાં: ચૂંટણી પંચના આ પગલાંને લીધે દેશની સમગ્ર લોકશાહી પ્રક્રિયા અત્યારે મોટા સંકટમાં મૂકાઈ ગઈ છે.
ચૂંટણી પંચે આ SIR કવાયતને મતદાર યાદીઓની અખંડિતતા સુધારવાના બહાના હેઠળ ન્યાયી ઠેરવી હતી, પરંતુ વિપક્ષના મતે તેનું પરિણામ તદ્દન વિપરીત અને નુકસાનકારક આવ્યું છે.
પશ્ચિમ બંગાળમાં સુરક્ષા દળોની તૈનાતી અને નિમણૂકો પર સવાલ
આ છ પાનાના પત્રમાં માત્ર મતદાર યાદી જ નહીં, પરંતુ પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણી દરમિયાન કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો (CAPF) ની ભારે તૈનાતી સામે પણ આકરા પ્રહારો કરવામાં આવ્યા છે. વિપક્ષે આંકડા ટાંકીને જણાવ્યું છે કે ૨૦૨૪ ની લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન દેશભરમાં અંદાજે ૩.૫ લાખ CAPF જવાનો તૈનાત કરાયા હતા, જેમાંથી માત્ર પશ્ચિમ બંગાળમાં જ ૨.૪ લાખ જવાનો ઝીંકી દેવાયા હતા. પત્રમાં આક્ષેપ કરાયો છે કે, “એ સ્પષ્ટ દેખાઈ આવતું હતું કે પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટાયેલી સરકારને આ ૨.૪ લાખ સુરક્ષા કર્મચારીઓની હાજરીથી ઘેરી લેવાનો પ્રયાસ કરાયો હતો.”
આ ઉપરાંત, વર્ષ ૨૦١૪ થી ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક કરવાની પદ્ધતિ પર પણ ગંભીર આંગળી ચીંધવામાં આવી છે. પત્ર અનુસાર, છેલ્લા એક દાયકામાં સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલી લગભગ તમામ નિમણૂકો એવી વ્યક્તિઓની રહી છે જેઓ સત્તાધારી પક્ષ સાથે સીધા કે આડકતરી રીતે ગાઢ સંબંધો ધરાવે છે. વિપક્ષનો સીધો આરોપ છે કે આ અધિકારીઓ ચૂંટણીના પરિણામો સાથે ચેડા કરવા માટે સરકારની ઈચ્છા મુજબ કામ કરતા જોવા મળ્યા છે.
