ગ્રીન એનર્જીમાં ભારતનું વર્ચસ્વ, ઓસ્ટ્રેલિયા સાથે મળીને કરશે ભવિષ્યનું નિર્માણ
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ઓસ્ટ્રેલિયાની મુલાકાત ભારતની આર્થિક કૂટનીતિ માટે એક નવા અધ્યાયની શરૂઆત છે. મેલબોર્નમાં આયોજિત ‘સીઈઓ ફોરમ’ને સંબોધતા પીએમ મોદીએ માત્ર ભારતને રોકાણ માટેનું સૌથી આકર્ષક કેન્દ્ર ગણાવ્યું એટલું જ નહીં, પરંતુ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે ભવિષ્યની વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થામાં ભારતની ભૂમિકા ‘ક્લીન એનર્જી’ અને ‘સસ્ટેનેબલ ગ્રોથ’ (ટકાઉ વિકાસ) ની આસપાસ ફરવાની છે.
2070 સુધી ‘નેટ-ઝીરો’નો સંકલ્પ અને ભારતની રાહ
ભારતે વિશ્વ સમક્ષ પોતાનો ઇરાદો સ્પષ્ટ કરી દીધો છે. વડાપ્રધાને જાહેરાત કરી છે કે ભારત 2030 સુધીમાં 500 ગીગાવોટ રિન્યુએબલ એનર્જી ક્ષમતા હાંસલ કરવા તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે, જેનો અંતિમ લક્ષ્ય 2070 સુધીમાં ‘નેટ-ઝીરો’ ઉત્સર્જન પ્રાપ્ત કરવાનો છે. આ માત્ર એક આંકડો નથી, પરંતુ પૃથ્વીને બચાવવાની દિશામાં ભારતની એક મોટી પ્રતિબદ્ધતા છે.
આ લક્ષ્યને પૂર્ણ કરવા માટે ભારત આજે હાઈડ્રોપાવર, ગ્રીન હાઈડ્રોજન, સોલર મોડ્યુલ અને વિન્ડ ટર્બાઈન માટે એક વિશાળ ‘મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇકોસિસ્ટમ’ તૈયાર કરી રહ્યું છે. પીએમ મોદીએ ઓસ્ટ્રેલિયાના બિઝનેસ લીડર્સને આ ક્ષેત્રોમાં રોકાણ કરવાનું આમંત્રણ આપ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયાની અર્થવ્યવસ્થાઓ એકબીજાની પૂરક છે—ભારતનું વિશાળ બજાર અને સ્કેલનો લાભ તથા ઓસ્ટ્રેલિયાની વિશેષજ્ઞતા અને સંસાધનો મળીને ‘વિન-વિન’ (બંને માટે ફાયદાકારક) સ્થિતિ ઊભી કરશે.
પરમાણુ ઊર્જા: એક નવો મોરચો
પર્યાવરણને અનુકૂળ ઊર્જાની વાત કરતી વખતે વડાપ્રધાને એક વધુ મહત્વપૂર્ણ લક્ષ્ય શેર કર્યું: 2047 સુધીમાં ભારતની 100 ગીગાવોટ પરમાણુ ઊર્જા ક્ષમતા. અહીં ઓસ્ટ્રેલિયાની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વની બની જાય છે. ઓસ્ટ્રેલિયા પાસે વિશ્વનો સૌથી મોટો યુરેનિયમનો ભંડાર અને આ ક્ષેત્રમાં ઊંડો તકનીકી અનુભવ છે. પીએમ મોદીએ સંકેત આપ્યો કે ઓસ્ટ્રેલિયાની આ વિશેષજ્ઞતા ભારતની ઊર્જા મહત્વાકાંક્ષાઓને પૂર્ણ કરવામાં ‘ગેમ-ચેન્જર’ સાબિત થઈ શકે છે.
ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરથી લઈને એઆઈ (AI) સુધી: સહયોગની અઢળક શક્યતાઓ
માત્ર ઊર્જા જ નહીં, પરંતુ પીએમ મોદીએ ભારતના ભવિષ્યના નિર્માણ માટે એક વ્યાપક બ્લૂપ્રિન્ટ રજૂ કરી. તેમણે બંદરો, એરપોર્ટ, રસ્તાઓ, રેલવે અને શહેરી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના આધુનિકીકરણમાં ઓસ્ટ્રેલિયા પાસેથી લાંબા ગાળાના રોકાણનું આહ્વાન કર્યું.
સહયોગના મુખ્ય ક્ષેત્રો તરીકે તેમણે એક લાંબી યાદી શેર કરી:
-
તકનીક અને ઇનોવેશન: આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), ફિનટેક અને એડવાન્સ્ડ ટેક્નોલોજી.
-
સંસાધનો અને ખાણકામ: ક્રિટિકલ મિનરલ્સ, માઇનિંગ અને લિથિયમ (જે બેટરી અને ઇવી માટે જરૂરી છે).
-
આર્થિક વિકાસ: ડિજિટલ ઇકોનોમી, ફૂડ પ્રોસેસિંગ, એવીએશન અને લોજિસ્ટિક્સ.
વડાપ્રધાને માત્ર કેન્દ્રીય સ્તરે જ નહીં, પરંતુ ભારતના રાજ્યો અને ઓસ્ટ્રેલિયાના પ્રાંતો વચ્ચે સીધી ભાગીદારીનું પણ સૂચન કર્યું, જેથી રોકાણ અને વિકાસની પ્રક્રિયા જમીની સ્તરે ઝડપી બની શકે.
CECA કરાર: ભવિષ્યનો પાયો
પીએમ મોદીએ 2022ના વ્યાપાર કરાર (ECTA)ને યાદ કરતાં કહ્યું કે હવે સમય આવી ગયો છે ‘કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઇકોનોમિક કોઓપરેશન એગ્રીમેન્ટ’ (CECA)ને વહેલી તકે પૂર્ણ કરવાનો. તેમણે ત્યાં હાજર 200થી વધુ બિઝનેસ લીડર્સને યાદ અપાવ્યું કે લોકશાહી, ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્ર પ્રત્યેની સમાન વિચારધારા અને લોકો વચ્ચેના ગાઢ સંબંધો જ આપણી ભાગીદારીની સાચી તાકાત છે.
આ કેમ જરૂરી છે?
માનવીય દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ તો આ માત્ર વેપારનો મુદ્દો નથી, પરંતુ વિશ્વના બે મહત્વપૂર્ણ લોકશાહી દેશોનું એકસાથે આવવું છે. જ્યારે ભારતની નિર્માણ ક્ષમતા અને ઓસ્ટ્રેલિયાની તકનીક મળે છે, ત્યારે તે માત્ર રોજગાર જ પેદા નથી કરતી, પરંતુ સમગ્ર માનવજાત માટે સસ્તી અને સ્વચ્છ ઊર્જાનો માર્ગ પણ મોકળો કરે છે.
પીએમ મોદીની આ મુલાકાત એ વાતને મજબૂત બનાવે છે કે ભારત હવે માત્ર એક ગ્રાહક બજાર નથી, પરંતુ એક ગ્લોબલ મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ તરીકે વિશ્વનું નેતૃત્વ કરવા માટે તૈયાર છે. આગામી દાયકામાં ભારતની આ યોજનાઓ માત્ર દેશની અર્થવ્યવસ્થાને નવી ઉડાન જ નહીં આપે, પરંતુ વૈશ્વિક જળવાયુ પરિવર્તન સામેની લડાઈમાં પણ એક નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે.
