ગુજરાતમાં ૪ વરસાદી સિસ્ટમ છતાં મેઘરાજાની ખેંચ: આગામી ૭ દિવસ માટે હવામાન વિભાગની મોટો ખુલાસો
હાલમાં સમગ્ર ગુજરાતના ખેડૂતો અને આામ નાગરિકો વાવણી અને પાક માટે એક સારા અને સાર્વત્રિક વરસાદની ચાતક ડોળે રાહ જોઈ રહ્યા છે. રાજ્યમાં ઓગસ્ટ મહિનો અડધાથી વધુ વીતી ગયો હોવા છતાં જોઈએ તેવો આશાદાયક વરસાદ જોવા મળ્યો નથી. તાજેતરમાં ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી નવી આગાહી મુજબ, આગામી સાત દિવસ સુધી રાજ્યમાં ભારેથી અતિભારે વરસાદ પડે તેવી કોઈ શક્યતા સેવાઈ રહી નથી. મોટાભાગના વિસ્તારોમાં માત્ર હળવાથી મધ્યમ વરસાદી ઝાપટાં જ પડે તેવી સંભાવના છે.
સિસ્ટમ ચાર-ચાર સક્રિય, છતાં વરસાદ કેમ ગાયબ?
સામાન્ય રીતે જ્યારે એક સાથે અનેક વાતાવરણીય સિસ્ટમ એક્ટિવ હોય ત્યારે રાજ્યમાં જળબંબાકારની સ્થિતિ સર્જાતી હોય છે. પરંતુ હાલમાં કંઈક અલગ જ ચિત્ર જોવા મળી રહ્યું છે. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, અત્યારે ગુજરાત અને તેની આસપાસના વિસ્તારમાં એક સાથે ચાર અલગ-અલગ વરસાદી સિસ્ટમ સક્રિય છે:
- બંગાળની ખાડીનું નવું લો-પ્રેશર: બંગાળની ખાડીમાં એક નવું લો-પ્રેશર સર્જાયું છે અને તેની સાથે જોડાયેલું સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન દરિયાઈ સપાટીથી ૭.૬ કિલોમીટરની ઊંચાઈ સુધી વિસ્તરેલું છે.
- મધ્યપ્રદેશનું સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન: મધ્યપ્રદેશ પર બનેલું જૂનું લો-પ્રેશર ભલે નબળું પડ્યું હોય, પણ તેનું સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન હજુ પણ પોતાની અસર બતાવી રહ્યું છે.
- મોનસૂન ટ્રફની સ્થિતિ: મોનસૂન ટ્રફ હાલ ઉત્તરમાં અમૃતસરથી શરૂ થઈ દેવગઢ થઈને બંગાળની ખાડીમાં સક્રિય લો-પ્રેશર સુધી લંબાયેલો છે.
- વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ: ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં ૬૦ ડિગ્રી પૂર્વમાં એક વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ પણ સક્રિય થયેલું છે.
આ ચાર-ચાર મજબૂત સિસ્ટમ્સ હોવા છતાં ગુજરાતમાં ભારે વરસાદ ન થવાનું મુખ્ય કારણ પવનોની અસામાન્ય ગતિ અને દિશા છે. હાલમાં અરબી સમુદ્ર તરફથી દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશાના ઝડપી પવનો ફૂંકાઈ રહ્યા છે. પ્રેશર ગ્રેડિએન્ટના કારણે પવનની ઝડપ ૧૫ થી ૨૫ નોટ્સ સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ તીવ્ર પવનો વરસાદી વાદળોને એક જગ્યાએ સ્થિર થવા દેતા નથી અને તેમને ઝડપથી આગળ ધકેલી દે છે. જોકે દરિયામાં કોઈ મોટી હોનારતની શક્યતા ન હોવાથી માછીમારો માટે આગામી ૫ દિવસ સુધી કોઈ ખાસ વોર્નિંગ આપવામાં આવી નથી.
પ્રાદેશિક અસમાનતા: ક્યાં મહેર અને ક્યાં મેઘરાજાની કંજૂસાઈ?
ચાલુ ચોમાસાની સિઝનના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો રાજ્યમાં વરસાદની તીવ્ર ભૌગોલિક અસમાનતા સ્પષ્ટપણે નજરે પડે છે. ક્યાંક નદી-નાળા છલકાઈ ગયા છે તો ક્યાંક ધરતીપુત્રો હજુ પણ પૂરતા પાણી માટે આકાશ તરફ મીટ માંડીને બેઠા છે:
આ આંકડા દર્શાવે છે કે દક્ષિણ અને મધ્ય ગુજરાતના કેટલાક ભાગોને બાદ કરતાં ખાસ કરીને કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના વિસ્તારો હજુ પણ કોરાધાકોર જેવા છે. ઓગસ્ટ મહિનામાં આ વિસ્તારોમાં ૩૨ ટકા જેટલી મોટી ઘટ નોંધાતાં ખેતીના પાક પર તેની વિપરીત અસર પડવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.
અમદાવાદ અને મોટા શહેરોનું હવામાન
અમદાવાદ શહેર સહિત ઉત્તર અને મધ્ય ગુજરાતના શહેરી વિસ્તારોમાં આગામી એક સપ્તાહ દરમિયાન વાદળછાયું વાતાવરણ જળવાઈ રહેશે. વચ્ચે-વચ્ચે હળવા વરસાદી ઝાપટાં કે તીવ્ર ઉકાળા બાદ ઝાપટું પડી શકે છે, પરંતુ પૂર આવે કે પાણી ભરાય તેવો કોઈ ભારે વરસાદ પડાવાની સંભાવના નથી. તાપમાનમાં સાધારણ ઘટાડો નોંધાશે જેનાથી લોકોને બફારામાંથી થોડી રાહત મળશે.
ખેડૂતો અને કૃષિ ક્ષેત્ર પર તેની અસર
ઓગસ્ટ મહિનાનો આ તબક્કો પાકના વિકાસ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાતના ખેડૂતો જેમણે મગફળી, કપાસ અને કઠોળનું વાવેતર કર્યું છે, તેમને હવે પાકને બચાવવા માટે તાકીદે સિંચાઈના પાણીની જરૂરિયાત ઊભી થઈ રહી છે. જો આગામી દિવસોમાં આકાશમાંથી યોગ્ય માત્રામાં અમૃતવર્ષા નહીં થાય, તો મોંઘા બિયારણ અને ખાતરનો ખર્ચ માથે પડે તેવી સ્થિતિ નિર્માણ થઈ શકે છે. હવામાન નિષ્ણાતોના મતે, ઓગસ્ટના અંતિમ દિવસોમાં જો બંગાળની ખાડીની સિસ્ટમ વધુ મજબૂત બનીને પશ્ચિમ તરફ ફંટાશે તો જ ગુજરાતને મોટો વરસાદ મળી શકશે.
