નાગાલેન્ડના પૂરમાંથી ઉગારેલી હાથણી ‘જોયમોતી’ વંતારામાં એરલિફ્ટ: જૂની અને ગંભીર ઈજાઓની શરૂ થઈ વિશેષ સારવાર
નાગાલેન્ડમાં તાજેતરમાં આવેલા વિનાશક પૂરમાં એક કમનસીબ હાથણી તણાઈ ગઈ હતી. જીવન અને મરણ વચ્ચે ઝોલા ખાતી આ ૫૩ વર્ષીય હાથણીને અત્યંત સાહસિક રીતે રેસ્ક્યૂ કરવામાં આવી છે. હવે તેને વધુ સારી, અત્યાધુનિક અને વિશેષ તબીબી સારવાર મળી રહે તે માટે એરલિફ્ટ કરીને ગુજરાતના જામનગરમાં આવેલા વિશ્વપ્રસિદ્ધ ‘વંતારા’ (Vantara) ખાતે લાવવામાં આવી છે. આ હાથણીનું નામ ‘જોયમોતી’ છે. પૂરના પાણીમાં તણાઈ જવાને કારણે અને ભૂતકાળમાં તેની સાથે થયેલા અત્યાચારોને લીધે તેના શરીર પર અનેક ઊંડા અને ગંભીર ઘા છે, જેનું વંતારાની નિષ્ણાત વેટરનરી ડૉક્ટરોની ટીમ દ્વારા નિદાન અને સારવાર શરૂ કરી દેવામાં આવી છે.
પૂરનો કરૂણ સામનો અને સ્થાનિક લોકોનું સાહસિક રેસ્ક્યૂ
જુલાઈ મહિનામાં નાગાલેન્ડ અને અસમમાં આવેલા ભયાનક પૂરે ભારે તારાજી સર્જી હતી. આ જળપ્રલયમાં ૫૩ વર્ષની જોયમોતી નામની આ હાથણી પણ તણાઈ ગઈ હતી. તે પાણીના તેજ વહેણમાં પોતાનો જીવ બચાવવા સતત સંઘર્ષ કરી રહી હતી.
જ્યારે સ્થાનિક લોકોને આ વાતની જાણ થઈ, ત્યારે તેમણે જરાય વિલંબ કર્યા વગર સરકારી એજન્સીઓ અને વન વિભાગનો સંપર્ક કર્યો. સ્થાનિક સમુદાયના લોકો અને સરકારી અધિકારીઓએ સાથે મળીને જીવના જોખમે એક સંયુક્ત રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન હાથ ધર્યું અને જોયમોતીને પૂરમાંથી સકુશળ બહાર કાઢી. પૂરના પાણીમાંથી તો તે બચી ગઈ, પરંતુ તેના શરીરની હાલત અત્યંત નાજુક અને દર્દનાક હતી.
શરીર પર અનેક ગંભીર ઈજાઓ અને ઘાની કરૂણ સ્થિતિ
પૂરના વહેણમાં પથ્થરો અને ઝાડ-પાન સાથે અથડાવાને કારણે જોયમોતીના આખા શરીર પર ઈજાના નિશાનો અને ઘા પડી ગયા છે. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું છે કે તેના કપાળ પર, જમણા કાન પાસે, પૂંછડીના ઉપરના ભાગે, ડાબી જાંઘની અંદરના ભાગમાં અને પેટ પર ખૂબ જ ઊંડા ઘા થયેલા છે.
આ સિવાય, સૌથી ગંભીર અને પીડા દાયક બાબત એ છે કે તેના ગુપ્ત ભાગોની આસપાસ અત્યંત ઊંડો અને સડો પડેલો ઘા છે, જેમાં જીવડાં (કીડા) પડી ગયા છે. આ ઘાને કારણે જોયમોતી અસહ્ય પીડામાંથી પસાર થઈ રહી છે. પૂરમાંથી ઉગારાયા બાદ તેની તાત્કાલિક અને વિશેષ સારવાર કરવી અનિવાર્ય બની ગઈ હતી.
દ્રષ્ટિ ગુમાવી ચૂકી છે જોયમોતી: જમણી આંખ સંપૂર્ણ ક્ષતિગ્રસ્ત
શારીરિક ઈજાઓ ઉપરાંત, જોયમોતીની આંખોની સ્થિતિ પણ ખૂબ જ દયાજનક છે. તેની જમણી આંખ ભારે ગંભીર રીતે ક્ષતિગ્રસ્ત થઈ ચૂકી છે, જેના કારણે તેણે પોતાની એક આંખની રોશની સંપૂર્ણપણે ગુમાવી દીધી છે. આ આંખમાંથી સતત પાણી વહ્યા કરે છે અને તેમાં ચેપ (ઈન્ફેક્શન) ફેલાવાનું જોખમ રહેલું છે.
એક વિશાળકાય પ્રાણી માટે આંખની દ્રષ્ટિ જતી રહેવી એ અત્યંત માનસિક અને શારીરિક આઘાતજનક બાબત છે. આ સ્થિતિમાં તેને અત્યંત પ્રેમ, કાળજી અને આધુનિક આઈ-કેર સારવારની જરૂર છે.
ભૂતકાળના અત્યાચારનું દર્દ: પગમાં કાયમી લંગડાપણું
જોયમોતીની પીડા માત્ર પૂર પૂરતી મર્યાદિત નથી; તેના શરીર પર ભૂતકાળમાં તેની પાસે કરાવવામાં આવેલા આકરા કામના નિશાનો પણ છે. ભૂતકાળમાં લાકડાં ખેંચવાના (લૉગિંગ) કામ માટે તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. તે સમયે અકસ્માતે તેના ડાબા પગમાં ફ્રેક્ચર (હાડકું ભાંગી જવું) થઈ ગયું હતું.
યોગ્ય સારવારના અભાવે આ ફ્રેક્ચર યોગ્ય રીતે રુઝાયું નહીં, જેના કારણે તેના ડાબા પગમાં કાયમી લંગડાપણું આવી ગયું છે. પગની આ ખામીને કારણે તે સામાન્ય રીતે ચાલી પણ શકતી નથી. તેના માટે જાતે ખોરાક શોધવો કે પાણીના સ્ત્રોત સુધી પહોંચવું ખૂબ જ મુશ્કેલ બની ગયું હતું.
જામનગરના ‘વંતારા’માં એરલિફ્ટ અને ઈમરજન્સી કેર
જોયમોતીની સ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને તેને તાત્કાલિક ઉચ્ચ સ્તરિય સારવાર આપવાનો નિર્ણય લેવાયો. આ માટે તેને નાગાલેન્ડથી ખાસ ચાર્ટર્ડ વિમાન કે વિશિષ્ટ પરિવહન વ્યવસ્થા દ્વારા જામનગર સ્થિત ‘વંતારા’માં એરલિફ્ટ કરવામાં આવી.
વંતારા એ પ્રાણીઓના પુનર્વસન, સારવાર અને સંભાળ માટે વિશ્વનું સૌથી મોટું અને આધુનિક કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. અહીં જોયમોતીનું આગમન થતાં જ વેટરનરી ડૉક્ટરોની ટીમે તેની ઈમરજન્સી તપાસ કરી સારવારનો રોડમેપ તૈયાર કર્યો છે.
વંતારામાં કેવી રીતે થશે જોયમોતીની વિશિષ્ટ સંભાળ?
વંતારા ખાતે જોયમોતી માટે એક વિશેષ ઈન્ફર્મેરી અને રહેવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે, જેથી તેને કોઈ પણ પ્રકારનો માનસિક તણાવ ન અનુભવાય.
ઘા અને ચેપનું નિદાન: સૌથી પહેલા તેના ગુપ્ત ભાગોમાં પડેલા કીડાવાળા ઘાની સફાઈ (Debridement) કરીને એન્ટિબાયોટિક્સ અને એન્ટિસેપ્ટિક સારવાર આપવામાં આવી રહી છે.
હાઈડ્રોથેરાપી અને ફિઝિયોથેરાપી: તેના ભાંગેલા અને લંગડાતા ડાબા પગ માટે ખાસ ફિઝિયોથેરાપી અને લેસર થેરાપીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે, જેથી તેની પીડા ઓછી થઈ શકે.
આંખની સારવાર: નિષ્ણાત પશુ-આંખના ડૉક્ટરો તેની ક્ષતિગ્રસ્ત આંખની તપાસ કરી રહ્યા છે જેથી સંક્રમણ આગળ ન ફેલાય અને તેને રાહત મળે.
પોષણયુક્ત આહાર: તેના નબળા શરીરને શક્તિ આપવા માટે મલ્ટિવિટામિન્સ, ફળો અને પ્રોટીનથી ભરપૂર વિશિષ્ટ આહાર ચાર્ટ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
નવી જિંદગીની આશા
ઘણા વર્ષોની યાતના, પૂરનો ભયાનક અનુભવ અને શારીરિક પીડા સહન કર્યા પછી, જોયમોતી આખરે એક સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાને પહોંચી છે. વંતારાના નિષ્ણાતો અને સંભાળ રાખનારાઓને પૂરો વિશ્વાસ છે કે યોગ્ય સારવાર, સ્નેહ અને વિશેષ દેખરેખ હેઠળ જોયમોતી ટૂંક સમયમાં જ પોતાના તમામ દર્દમાંથી મુક્ત થઈને એક નવું અને સન્માનજનક જીવન જીવી શકશે.
