એક દુઃખદ અકસ્માત અને ૪ જિંદગીઓને નવજીવન! ગુમાવ્યા પતિ, પણ પત્નીએ લીધો એવો નિર્ણય કે સૌ રડી પડ્યા!
૧૫મી ઓગસ્ટ એટલે કે આપણો સ્વતંત્રતા દિવસ. સમગ્ર દેશ જ્યારે આઝાદીના જશ્નમાં ડૂબેલો હતો અને ચારેય તરફ દેશભક્તિનો માહોલ હતો, ત્યારે અમદાવાદની સિવિલ હોસ્પિટલના આંગણે માનવતા અને સેવા સમર્પણનું એક અદ્ભુત ઉદાહરણ પૂરું પાડતી ઘટના આકાર લઈ રહી હતી. એક તરફ દેશ પોતાની આઝાદીની ખુશી ઉજવી રહ્યો હતો, તો બીજી તરફ એક પરિવારે પોતાના સ્વજનને ગુમાવવાના અસહ્ય દુઃખ વચ્ચે પણ બીજા ચાર અજાણ્યા લોકોના ઘરમાં ખુશીઓના દીવા પ્રગટાવવાનો મહાન નિર્ણય લીધો હતો.
ખેડા જિલ્લાના કપડવંજ તાલુકાના વતની ૩૮ વર્ષીય બુધાભાઈ સોઢાભાઈ પરમારના અંગદાન થકી ચાર ગંભીર દર્દીઓને એક નવું આશાસ્પદ જીવન મળ્યું છે. અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલના ઇતિહાસમાં આ ૨૫૧મું અંગદાન નોંધાયું છે, જેણે સાચા અર્થમાં સ્વતંત્રતા દિવસને અમર બનાવી દીધો છે.
માર્ગ અકસ્માતથી લઈને ‘બ્રેઈન ડેડ’ સુધીની કરુણ સફર
બુધાભાઈ પરમાર પોતાના પરિવારનો મુખ્ય આધારસ્તંભ હતા. ગત ૧૦મી ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના રોજ તેઓ એક ભયાનક માર્ગ અકસ્માતનો ભોગ બન્યા હતા. અકસ્માતમાં તેમને માથાના ભાગે ગંભીર ઇજાઓ પહોંચી હતી. પરિવારજનોએ તેમને તાત્કાલિક સારવાર અર્થે અમદાવાદની સિવિલ હોસ્પિટલમાં દાખલ કર્યા હતા, જ્યાં તેમને આઈસીયુ (ICU) વિಭಾಗમાં રાખીને તબીબોની વિશેષ ટીમ દ્વારા સઘન સારવાર શરૂ કરવામાં આવી હતી.
તબીબોએ બુધાભાઈનું જીવન બચાવવા માટે રાત-દિવસ એક કરીને પૂરતા પ્રયાસો કર્યા હતા. પરંતુ કુદરતને કંઈક બીજું જ મંજૂર હતું. ચાર દિવસની સતત સારવાર અને પ્રયાસો છતાં બુધાભાઈની સ્થિતિમાં કોઈ સુધાર આવ્યો નહીં. આખરે, ૧૪મી ઓગસ્ટના રોજ તબીબોની તજજ્ઞ ટીમ દ્વારા તમામ તબીબી પરીક્ષણો બાદ બુધાભાઈને ‘બ્રેઈન ડેડ’ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. આ સમાચાર સાંભળતા જ પરિવાર પર જાણે આકાશી વીજળી તૂટી પડી હતી.
દુઃખના મહાસાગર વચ્ચે પરિવારે દાખવ્યું અસીમ ધૈર્ય
પોતાના પતિ અને ઘરના મુખ્ય છત્રછાયારૂપ પુરુષને આટલી નાની વયે ગુમાવવાનું દુઃખ કેટલું અસહ્ય હોય, તેની કલ્પના માત્રથી રૂવાડાં ઊભાં થઈ જાય છે. બુધાભાઈના પત્ની ભાવનાબેન અને તેમનો સમગ્ર પરિવાર આઘાત અને શોકના ઊંડા મહાસાગરમાં ડૂબેલો હતો. પરંતુ કહેવાય છે ને કે, ભારેમાં ભારે દુઃખ વચ્ચે પણ જ્યારે માનવતા જાગી ઊઠે છે, ત્યારે જ ચમત્કાર સર્જાય છે.
આવા કઠિન અને અત્યંત સંવેદનશીલ સમયે સિવિલ હોસ્પિટલની કાઉન્સેલિંગ ટીમ અને ડૉ. મોહિત ચંપાવતે આગળ આવીને પરિવારજનો સાથે વાર્તાલાપ કર્યો. તેમણે પરિવારને અંગદાનનું મહત્વ સમજાવ્યું અને જણાવ્યું કે બુધાભાઈ તો હવે આપણી વચ્ચે નથી રહ્યા, પણ તેમના અંગો થકી તેઓ અન્ય કેટલાય પરિવારોમાં ચિરાગ પ્રગટાવી શકે છે. પોતાના જીવનસાથીને ગુમાવવાની ક્ષણે પણ પત્ની ભાવનાબેન અને પરિવારે ભારે હૈયે પરંતુ અત્યંત સાહસિક અને મહાન નિર્ણય લીધો. તેમણે માનવતાનો અભિગમ અપનાવીને અંગદાન માટે પોતાની લેખિત સંમતિ આપી.
ચાર જરૂરિયાતમંદ દર્દીઓમાં નવજીવનનું સિંચન
અંગદાનની લેખિત મંજૂરી મળતા જ સિવિલ હોસ્પિટલની અંગદાન ટીમ અને સોટો (SOTTO) ના અધિકારીઓ તાત્કાલિક હરકતમાં આવ્યા હતા. અત્યાધુનિક તબીબી પ્રક્રિયા દ્વારા બુધાભાઈના શરીરમાંથી એક હૃદય, એક લીવર અને બે કિડની સફળતાપૂર્વક મેળવવામાં આવ્યા હતા.
-
હૃદયનું પ્રત્યારોપણ: દાનમાં મળેલું હૃદય સિવિલ મેડિસિટી કેમ્પસમાં જ આવેલી વિશ્વપ્રસિદ્ધ યુ.એન. મહેતા હોસ્પિટલમાં દાખલ એક ગંભીર દર્દીમાં સફળતાપૂર્વક ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવ્યું.
-
લીવર અને કિડની: જ્યારે દાનમાં પ્રાપ્ત થયેલું એક લીવર અને બે કિડની આઈ.કે.ડી.આર.સી. (IKDRC – કિડની હોસ્પિટલ) ખાતે સારવાર લઈ રહેલા જરૂરિયાતમંદ દર્દીઓને પ્રત્યારોપિત કરવામાં આવ્યા.
આ રીતે, બુધાભાઈના એક નિર્ણયથી ચાર અલગ-અલગ દર્દીઓને મૃત્યુના મુખમાંથી બહાર લાવીને એક નવું, સ્વસ્થ અને આશાસ્પદ જીવન બક્ષવામાં આવ્યું.
સિવિલ હોસ્પિટલની ગૌરવવંતી યાત્રા: ૨૫૧મું અંગદાન
આ સેવાકાર્ય અંગે ખુશી અને સંવેદના વ્યક્ત કરતા અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલના તબીબી અધિક્ષક ડૉ. રાકેશ જોશીએ જણાવ્યું હતું કે, “સ્વતંત્રતા પર્વના પાવન દિવસે બ્રેઈન ડેડ દર્દીના અંગદાનથી અન્ય ચાર દર્દીઓને નવજીવન મળ્યું છે, જે ખરેખર વંદનીય છે. પરમાર પરિવારે જે હિંમત અને ઉદારતા દાખવી છે, તે સમાજ માટે પ્રેરણારૂપ છે.”
તેમણે સિવિલ હોસ્પિટલના અંગદાન અભિયાનની વિગતો આપતા ઉમેર્યું કે, સિવિલ હોસ્પિટલ ખાતે અત્યાર સુધીમાં કુલ ૨૫૧ અંગદાતાઓ થકી ૧,૦૭૯ અંગો અને પેશીઓ (ટિશ્યુ) નું દાન પ્રાપ્ત થઈ ચૂક્યું છે.
અત્યાર સુધી પ્રાપ્ત થયેલા કુલ અંગો અને પેશીઓની આંકડાકીય માહિતી:
| પ્રકાર | પ્રાપ્ત થયેલા અંગો / પેશીઓની સંખ્યા |
| કિડની | ૪૬૪ |
| લીવર | ૨૨૫ |
| હૃદય | ૭૯ |
| ફેફસાં | ૩૪ |
| સ્વાદુપિંડ (Pancreas) | ૨૧ |
| હાથ (Hands) | ૦૬ |
| નાનાં આંતરડાં | ૦૨ |
| ચક્ષુઓ (આંખો) | ૨૦૦ |
| ચામડી (Skin) | ૪૮ |
| કુલ અંગો અને પેશીઓ | ૧,૦૭૯ |
અંગદાન: સમાજ માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ મહાદાન
બુધાભાઈ પરમારના પરિવારે લીધેલો આ નિર્ણય આપણને સૌને એ શીખવે છે કે મૃત્યુ એ જીવનનો અંત હોઈ શકે છે, પરંતુ કોઈના જીવનની નવી શરૂઆત પણ બની શકે છે. અંગદાન એ માનવજાત માટે કરવામાં આવતું સૌથી શ્રેષ્ઠ અને પવિત્ર દાન છે.
આજે જ્યારે વિજ્ઞાન અને તબીબી ક્ષેત્રે એટલી પ્રગતિ કરી છે ત્યારે બ્રેઈન ડેડ વ્યક્તિના અંગો સમયસર દાન કરીને અનેક નિરાધાર બનેલા પરિવારોને નવો આશાનો કિરણ આપી શકાય છે. સ્વતંત્રતા દિનની વહેલી સવારે બુધાભાઈના દેહત્યાગ અને પરિવારના મહાદાનની આ ઘટના સમાજમાં અંગદાન પ્રત્યે જાગૃતિ ફેલાવવાનું એક ખૂબ મોટું નિમિત્ત બનશે તેમાં કોઈ શંકા નથી. બુધાભાઈ ભલે આજે આપણી વચ્ચે નથી, પરંતુ ચાર વ્યક્તિઓના ધબકારા અને શ્વાસમાં તેઓ સદા જીવંત રહેશે.
