ફ્લાયદુબઈ વિમાનમાં હાઈજેકનો પ્રયાસ? ઓમાની કો-પાઈલટની ભૂમિકા પર તપાસ તેજ
દુબઈથી તેલ અવિવ જઈ રહેલી ફ્લાયદુબઈની એક ફ્લાઈટમાં બનેલી ઘટનાએ સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. 30 સપ્ટેમ્બરે ફ્લાઈટ FZ1073માં કોકપિટની અંદર બંને પાઈલટ વચ્ચે થયેલી હિંસક અથડામણ બાદ વિમાનનું ઈમરજન્સી લેન્ડિંગ સાઉદી અરેબિયાના તબુક એરપોર્ટ પર કરાવવામાં આવ્યું હતું. પ્રાથમિક અહેવાલો અનુસાર, કો-પાઈલટે કેપ્ટન પર હુમલો કર્યો હતો અને ત્યારબાદ વિમાનને જોખમમાં મૂકવાનો પ્રયાસ થયો હોવાની તપાસ ચાલી રહી છે. જોકે, આ સમગ્ર ઘટનાનું ચોક્કસ કારણ અને હુમલા પાછળનો હેતુ હજુ સત્તાવાર રીતે સ્પષ્ટ થયો નથી.
કોકપિટમાં આખરે શું થયું?
ફ્લાઈટ FZ1073 દુબઈથી તેલ અવિવના બેન ગુરિયન એરપોર્ટ તરફ જઈ રહી હતી. મુસાફરો માટે સામાન્ય દેખાતી આ સફર અચાનક કટોકટીમાં ફેરવાઈ ગઈ. અહેવાલો અનુસાર, વિમાનમાં રહેલા બે પાઈલટ વચ્ચે કોકપિટમાં ગંભીર અથડામણ થઈ હતી.
ઈઝરાયેલના અધિકારીઓ અને કેટલાક મુસાફરોના નિવેદનો અનુસાર, એક પાઈલટે બીજા પાઈલટ પર છરીથી હુમલો કર્યો હતો. હુમલા બાદ વિમાનની ઊંચાઈ ઝડપથી ઘટી ગઈ હતી. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, વિમાન લગભગ 14 હજાર ફૂટ જેટલું નીચે ગયું હતું અને ત્યારબાદ મુસાફરો તથા ફ્લાઈટમાં હાજર અન્ય ક્રૂ સભ્યોએ પરિસ્થિતિ સંભાળવામાં મદદ કરી હતી.
આ ઘટનામાં ભારતીય કેપ્ટન સ્મિત મચ્છાર ઘાયલ થયા હોવાના અહેવાલ છે. તેમની સાથે રહેલા અન્ય ક્રૂ અને મુસાફરોની મદદથી કોકપિટ પર ફરી નિયંત્રણ મેળવવામાં આવ્યું હોવાનું સામે આવ્યું છે.
ઓમાની કો-પાઈલટ વિશે શું સામે આવ્યું?
આ ઘટનાનો સૌથી ચર્ચાસ્પદ ભાગ હુમલાના આરોપી પાઈલટની ઓળખ બની છે. કેટલાક ઈઝરાયેલી અહેવાલોમાં તેને ઓમાનનો નાગરિક અથવા ઓમાની મૂળનો કો-પાઈલટ ગણાવવામાં આવ્યો છે. જોકે, ફ્લાયદુબઈના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ પાઈલટોની રાષ્ટ્રીયતા જાહેર કરી નહોતી અને કહ્યું હતું કે તપાસ આગળ વધ્યા બાદ જ ઘટનાની સંપૂર્ણ વિગતો સ્પષ્ટ થશે.
એટલે સોશિયલ મીડિયા અથવા કેટલાક અહેવાલોમાં ચાલી રહેલી તેની વ્યક્તિગત પૃષ્ઠભૂમિ અંગેની તમામ વાતોને અત્યારે સત્તાવાર હકીકત માનવી યોગ્ય નથી.
ખાસ કરીને પાઈલટની ધાર્મિક માન્યતાઓ, તેના વિચારો અથવા કોઈ ચોક્કસ સંગઠન સાથેના સંબંધ અંગે વિશ્વસનીય સત્તાવાર પુષ્ટિ હજુ સામે આવી નથી. તેથી માત્ર તેની રાષ્ટ્રીયતા કે ધાર્મિક ઓળખના આધારે હુમલાનું કારણ નક્કી કરવું યોગ્ય નથી.
શું ઈરાન સાથે કોઈ સંબંધ છે?
આ ઘટનાને લઈને સૌથી મોટો સવાલ એ પણ છે કે શું પાઈલટની કોઈ કાર્યવાહી પાછળ ઈરાન અથવા મધ્યપૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષનો સંબંધ હતો?
હાલમાં તેનો કોઈ સત્તાવાર પુરાવો સામે આવ્યો નથી. ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ ઘટનાની તપાસ ચાલુ હોવાનું જણાવ્યું છે. ઈઝરાયેલ અને UAEના અધિકારીઓ આ કેસ અંગે તપાસ કરી રહ્યા છે, જ્યારે સાઉદી અરેબિયામાં પણ ઘટનાની પૂછપરછ થઈ રહી છે.
અત્યાર સુધી કોઈ સત્તાવાર તપાસ એજન્સીએ એવું જાહેર કર્યું નથી કે પાઈલટે ઈરાનના કહેવાથી અથવા કોઈ ઈરાની સંગઠનના નિર્દેશ પર વિમાનને ક્રેશ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેથી ઈરાન કનેક્શનને હાલમાં માત્ર તપાસ હેઠળની સંભાવના તરીકે જ જોવું જોઈએ.
વિમાન અચાનક હજારો ફૂટ નીચે કેમ ગયું?
ઘટનાની ગંભીરતા સમજવા માટે વિમાનની ઊંચાઈમાં આવેલા અચાનક ફેરફાર પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. ફ્લાઈટ લગભગ 33 હજાર ફૂટની ઊંચાઈએ હતી અને થોડા જ સમયમાં તે લગભગ 17 હજાર ફૂટ સુધી નીચે આવી ગઈ હતી. આ દરમિયાન ઈમરજન્સી સિગ્નલ પણ મોકલવામાં આવ્યા હતા.
વિમાનમાંથી પહેલા સામાન્ય ઈમરજન્સી કોડ 7700 અને ત્યારબાદ હાઈજેક સંબંધિત 7500 કોડ પ્રસારિત થયો હોવાના અહેવાલો આવ્યા છે. જોકે, આ કોડ કઈ પરિસ્થિતિમાં અને કોના નિયંત્રણ હેઠળ સક્રિય થયો હતો, તે તપાસનો મહત્વનો ભાગ છે.
વિમાનની ઝડપથી ઘટતી ઊંચાઈને કારણે મુસાફરોમાં પણ ગભરાટ ફેલાયો હતો. કેટલાક મુસાફરો અને ફ્લાઈટમાં હાજર ઓફ-ડ્યુટી ફ્લાયદુબઈ ક્રૂ સભ્યોએ કોકપિટ સુધી પહોંચીને પરિસ્થિતિ કાબૂમાં લેવા મદદ કરી હતી.
મુસાફરોની સમજદારીથી ટળી મોટી દુર્ઘટના
આ ઘટનામાં સૌથી મહત્વની બાબત એ રહી કે વિમાનમાં રહેલા અન્ય ક્રૂ અને મુસાફરોએ સમયસર હસ્તક્ષેપ કર્યો. અહેવાલો અનુસાર, ઘાયલ કેપ્ટને કોકપિટનો દરવાજો ખોલવામાં મદદ કરી અને ત્યારબાદ અન્ય લોકો અંદર પહોંચી શક્યા.
ફ્લાયદુબઈના જણાવ્યા અનુસાર, વિમાનમાં મુસાફરી કરી રહેલા કંપનીના અન્ય ક્રૂ સભ્યોએ વિમાનને સુરક્ષિત કરવામાં મદદ કરી અને ત્યારબાદ તેને સાઉદી અરેબિયાના તબુક એરપોર્ટ તરફ ડાયવર્ટ કરવામાં આવ્યું. વિમાન સુરક્ષિત રીતે ત્યાં ઉતારવામાં આવ્યું હતું.
વિમાનમાં સવાર તમામ મુસાફરોને બાદમાં બીજા વિમાન મારફતે તેલ અવિવ પહોંચાડવામાં આવ્યા હતા.
બંને પાઈલટ હોસ્પિટલમાં પહોંચ્યા
ઘટના બાદ બંને પાઈલટને તબીબી સારવાર માટે હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવ્યા હતા. ભારતીય કેપ્ટન સ્મિત મચ્છાર આ હુમલામાં ઘાયલ થયા હોવાની માહિતી વિવિધ અહેવાલોમાં સામે આવી છે.
આ દરમિયાન હુમલાનો આરોપ લાગેલા કો-પાઈલટને સાઉદી સત્તાવાળાઓ દ્વારા પૂછપરછ માટે કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલ છે. તેની સામે કાયદાકીય કાર્યવાહી અને તેની પૃષ્ઠભૂમિની તપાસ હવે કેસનો મહત્વનો ભાગ બની શકે છે.
ફ્લાયદુબઈએ શું કહ્યું?
ફ્લાયદુબઈએ શરૂઆતમાં કોકપિટમાં બનેલી ઘટનાને ‘અલ્ટરકેશન’ એટલે કે અથડામણ તરીકે વર્ણવી હતી. કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે વિમાનને સુરક્ષિત રીતે તબુક એરપોર્ટ પર ઉતારવામાં આવ્યું અને તમામ મુસાફરો તથા ક્રૂ સુરક્ષિત હતા.
કંપનીએ એ પણ જણાવ્યું કે ઘટનાની તપાસ ચાલી રહી હોવાથી ઈઝરાયેલ જતી અને ત્યાંથી આવતી તેની ફ્લાઈટ્સને અસ્થાયી રીતે સ્થગિત કરવામાં આવી છે.
UAEની જનરલ સિવિલ એવિએશન ઓથોરિટીએ પણ આ ઘટનાને ‘સિક્યુરિટી ઈન્સિડન્ટ’ ગણાવી તપાસ શરૂ કરી છે. સત્તાવાળાઓએ કહ્યું છે કે ઘટનાના કારણો અને પરિસ્થિતિ સમજવા માટે તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.
હવે તપાસમાં કયા સવાલોના જવાબ શોધાશે?
આ સમગ્ર ઘટનાની તપાસમાં ઘણા મહત્વના સવાલોનો જવાબ શોધવામાં આવશે. કોકપિટમાં બંને પાઈલટ વચ્ચે વિવાદ કેવી રીતે શરૂ થયો? હુમલાનું ચોક્કસ કારણ શું હતું? વિમાનની ઊંચાઈ અચાનક કેમ ઘટી? ઈમરજન્સી કોડ કોણે સક્રિય કર્યા? શું વિમાનને જાણપૂર્વક ક્રેશ કરવાનો પ્રયાસ થયો હતો કે ઘટનાનું કારણ કંઈ બીજું હતું?
આ ઉપરાંત બંને પાઈલટની પૃષ્ઠભૂમિ, તાલીમ, ફ્લાઈટ ડ્યુટીનો રેકોર્ડ અને ઘટનાથી પહેલાંના વ્યવહારની પણ તપાસ થઈ શકે છે.
વિમાનના બ્લેક બોક્સ અને અન્ય ફ્લાઈટ ડેટા પણ તપાસ માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે. UAEના અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે બ્લેક બોક્સ સહિતના પુરાવા તપાસકર્તાઓને ઘટનાની સાચી તસવીર સમજવામાં મદદ કરશે.
હાલ સૌથી મહત્વની વાત શું છે?
ફ્લાયદુબઈ FZ1073ની ઘટના ચોક્કસપણે ગંભીર છે, પરંતુ તેના પાછળનો હેતુ હજુ અંતિમ રીતે નક્કી થયો નથી. ઓમાની કો-પાઈલટ અંગેના અહેવાલો સામે આવ્યા છે, પરંતુ તેની વ્યક્તિગત વિચારધારા, ધાર્મિક ઓળખ અથવા ઈરાન સાથેના સંબંધ અંગેના દાવાઓને સત્તાવાર પુષ્ટિ વિના હકીકત તરીકે રજૂ કરી શકાય નહીં.
હાલની તપાસનું મુખ્ય ધ્યાન એ જાણવા પર છે કે કોકપિટમાં ખરેખર શું બન્યું અને શું આ ઘટના વિમાનને ઈરાદાપૂર્વક ક્રેશ કરવાનો પ્રયાસ હતી. તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ હુમલાના કારણ અને જવાબદાર વ્યક્તિની ભૂમિકા અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થઈ શકશે. ત્યાં સુધી રાષ્ટ્રીયતા કે ધાર્મિક ઓળખને આધારે કોઈ નિષ્કર્ષ કાઢવા કરતાં સત્તાવાર તપાસના પરિણામની રાહ જોવી વધુ યોગ્ય રહેશે.
