તમારું કામ કયા તલાટી કરશે? સરકારે જાહેર કર્યો નવો જોબ ચાર્ટ, ગામડાંના લોકો ખાસ વાંચી લેજો!
ગુજરાતના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં અવારનવાર એવું જોવા મળતું હોય છે કે ગ્રામજનોને પોતાના નાના-મોટા સરકારી કામો, જમીનના કાગળો કે યોજનાકીય લાભો મેળવવા માટે કયા તલાટી પાસે જવું તેની સ્પષ્ટતા હોતી નથી. પંચાયતના કામો અને મહેસૂલને લગતા કામો વચ્ચેની અસ્પષ્ટતાના કારણે અરજદારોને એક ટેબલથી બીજા ટેબલ સુધી ધક્કા ખાવાનો વારો આવતો હતો. પરંતુ હવે ગ્રામજનોની આ મુશ્કેલીનો કાયમી અંત આવી ગયો છે.
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ રાજ્ય સરકારે ગ્રામ્ય કક્ષાએ વહીવટી પારદર્શિતા અને સુગમતા લાવવા માટે એક મોટો અને ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. ગાંધીનગર ખાતેથી પંચાયત મંત્રી ઋષિકેશ પટેલે આ અંગે મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, લાંબા સમયની વિચારણા અને અભ્યાસના અંતે પંચાયત તલાટી-કમ-મંત્રી અને મહેસૂલી તલાટી વચ્ચે કામગીરી તથા જવાબદારીઓની સ્પષ્ટ વહેંચણી કરતો નવો જોબ ચાર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.
ગામડાંઓમાં નાનાં-મોટાં ૯૦ થી ૧૦૦ જેટલાં દૈનિક કામો અને વિષયવાર જોઈએ તો કુલ ૨૯૦ જેટલાં પ્રજાલક્ષી કામો થતાં હોય છે. આ તમામ કામોને હવે બંને કેડર વચ્ચે સુસ્પષ્ટ રીતે વહેંચી દેવામાં આવ્યા છે, જેનાથી ગ્રામીણ વહીવટ વધુ ઝડપી અને સુવ્યવસ્થિત બનશે.
પંચાયત તલાટી-કમ-મંત્રીના શિરે કઈ કઈ જવાબદારીઓ રહેશે?
પંચાયત, ગ્રામ ગૃહ નિર્માણ અને ગ્રામ વિકાસ વિભાગ દ્વારા તૈયાર કરાયેલા નવા જોબ ચાર્ટ મુજબ, પંચાયત તલાટી-કમ-મંત્રી મુખ્યત્વે ગ્રામ પંચાયતના સચિવ તરીકેની પોતાની મૂળભૂત ભૂમિકા ભજવશે. તેમની મુખ્ય કામગીરી ગ્રામીણ વિકાસ અને લોકકલ્યાણકારી યોજનાઓના અમલીકરણ પર કેન્દ્રિત રહેશે.
પંચાયત તલાટીના કાર્યક્ષેત્રમાં આવતા મુખ્ય કામો:
-
કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની યોજનાઓ: PM-KISAN (પીએમ કિસાન), PM-VISHWAKARMA (પીએમ વિશ્વકર્મા), ઈ-નિર્માણ કાર્ડ, ઈ-ગ્રામ વગેરે યોજનાઓનું ગ્રામ્ય સ્તરે અમલીકરણ.
-
પ્રમાણપત્રો અને દાખલા: વિવિધ પ્રકારના જન્મ-મરણ, આવકના દાખલા અને યોજનાકીય લાભો માટેના વિવિધ પ્રમાણપત્રો આપવાની કામગીરી.
-
જાહેર સેવાઓ અને સુવિધાઓ: ગામમાં સ્વચ્છતા અભિયાન, પીવાના પાણીનો પુરવઠો, વૃક્ષારોપણ, આંગણવાડી તથા પ્રાથમિક શિક્ષણ સંબંધિત વ્યવસ્થાપન.
-
જમીન અને મિલકત: ગ્રામતળના પ્લોટ, ગૌચર તથા પંચાયત હસ્તકની જાહેર જમીન પરના દબાણો દૂર કરવાની અને જાહેર મિલકતોની જાળવણીની કામગીરી.
-
વહીવટી અને સામાજિક: ગ્રામસભાનું આયોજન, વિવિધ પંચાયતી સમિતિઓની કામગીરી અને આરોગ્ય સંબંધિત સેવાઓમાં સહયોગ.
મહેસૂલી તલાટીના હસ્તક જમીન અને મહેસૂલી બાબતો રહેશે
બીજી તરફ, મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા મહેસૂલી તલાટી માટે જે જોબ ચાર્ટ નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યો છે, તેમાં સંપૂર્ણપણે જમીન સંબંધી કાયદા, રેકોર્ડ અને મહેસૂલ વસૂલાત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.
મહેસૂલી તલાટીના કાર્યક્ષેત્રમાં આવતા મુખ્ય કામો:
-
જમીન રેકોર્ડ અને ચકાસણી: જમીન સંબંધિત તમામ રેકોર્ડ, હકોની નોંધણી (૭/૧૨, ૮-અ સંબંધિત પ્રક્રિયાઓ), હિજરતી મિલકત અને અશાંત ધારા અન્વયેની તમામ કાનૂની કામગીરી.
-
સરકારી જમીન અને સર્વે: કેન્દ્ર કે રાજ્ય સરકારની જમીનના સર્વે, PM-સ્વામિત્વ યોજના સંબંધિત કામગીરી અને જમીન સંપાદનની બાબતો.
-
મહેસૂલ અને લેણાં વસૂલાત: જમીન મહેસૂલની નિયમિત વસૂલાત, સરકારી બાકી લેણાંની વસૂલાત, જમીન મહેસૂલની છૂટ કે વધ-ઘટ સંબંધિત વહીવટી પ્રક્રિયા.
-
કૃષિ અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન: પાક કાપણી પ્રયોગો (Crop Cutting Experiments), ફાર્મર રજિસ્ટ્રેશન, પાક વીમાની કામગીરી તેમજ પાક ઉત્પાદન અને જમીન સુધારણા સંબંધિત રિપોર્ટિંગ.
આપત્તિના સમયે બંને કેડર વચ્ચે જોવા મળશે અદ્ભુત સંકલન
જોબ ચાર્ટમાં બંને તલાટીઓની કામગીરી અલગ-અલગ સીમાંકિત કરવામાં આવી હોવા છતાં, કટોકટીના સમયે એકબીજાને પૂરક બનવાની જોગવાઈ રાખવામાં આવી છે.
ખાસ કરીને જ્યારે કોઈ કુદરતી આપત્તિ આવે – જેમ કે કમોસમી વરસાદ (માવઠું), વાવાઝોડું કે પૂર જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાય – ત્યારે કૃષિ રાહત પેકેજની કામગીરી માટે પંચાયત તલાટી અને મહેસૂલી તલાટીએ પરસ્પર સંકલન સાધીને સાથે મળીને કામ કરવાનું રહેશે. આ સિવાય, ખાસ કિસ્સાઓમાં વિકાસ કમિશનરના હુકમથી VCE (વિલેજ કમ્પ્યુટર એન્ટરપ્રિન્યોર) દ્વારા મહેસૂલી તલાટીને વહીવટી મદદ પૂરી પાડી શકાશે.
ગામડાંના વિકાસને મળશે નવી દિશા
રાજ્ય સરકારના આ નિર્ણયથી લાંબા સમયથી ચાલી આવતી કાનૂની અને વહીવટી દ્વિધાઓનો અંત આવ્યો છે. બંને કેડરના કર્મચારીઓને હવે પોતાની પ્રાથમિક જવાબદારીઓ અને મર્યાદાઓ ખબર હશે, જેથી તેઓ વધુ નિષ્ઠા અને કાર્યક્ષમતા સાથે પ્રજાના કામો કરી શકશે.
પંચાયત મંત્રી ઋષિકેશ પટેલે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે આ સ્પષ્ટ જોબ ચાર્ટના અમલીકરણથી ગ્રામીણ સ્તરે અરજદારોના કામો ઝડપથી ઉકેલાશે, વહીવટમાં પારદર્શિતા આવશે અને સરકારી યોજનાઓનો લાભ છેવાડાના માનવી સુધી કોઈ પણ વિલંબ વગર પહોંચાડી શકાશે.
