ગુજરાતમાં ટ્રાફિક ચલણના નિયમો બદલાયા? 75 દિવસમાં પેમેન્ટ નહીં કરો તો DL-RC પર પડશે અસર
ગુજરાતમાં ટ્રાફિક નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારા વાહનચાલકો માટે હવે ચલણને લઈને સમયમર્યાદા અને કાર્યવાહી વધુ મહત્વની બની શકે છે. નવી NextGen e-Challan વ્યવસ્થા હેઠળ ચલણની ચુકવણી, તેને પડકારવાની પ્રક્રિયા અને સમયસર કાર્યવાહી ન કરનાર વાહનચાલકો સામેની કાર્યવાહી અંગે નિયમો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. કેન્દ્રના સુધારેલા નિયમોમાં ચલણ મળ્યા બાદ તેને સ્વીકારીને ભરવા અથવા પડકારવા માટે 45 દિવસની સમયમર્યાદા રાખવામાં આવી છે.
ગુજરાતમાં પહેલેથી જ ટ્રાફિક અને RTO ચલણને ડિજિટલ સિસ્ટમ સાથે જોડવામાં આવ્યા છે. રાજ્યમાં Virtual Traffic Court પણ કાર્યરત છે, જેના કારણે ઘણા ટ્રાફિક ચલણની કાર્યવાહી ઓનલાઈન થઈ શકે છે.
આ નવા માળખાનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે ટ્રાફિક ચલણ લાંબા સમય સુધી પેન્ડિંગ ન રહે અને વાહનચાલકો સમયસર દંડ ભરે અથવા જો ચલણ ખોટું લાગતું હોય તો યોગ્ય માધ્યમથી તેનો વિરોધ કરે.
ચલણ મળ્યા બાદ શું કરવું પડશે?
નવા નિયમો મુજબ વાહનચાલકને ચલણ મળ્યા બાદ તેની અવગણના કરવી હવે મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. ચલણ મળ્યા પછી વાહનચાલક પાસે તેને સ્વીકારીને દંડ ભરવાનો અથવા જો તેને લાગે કે ચલણ ખોટું છે તો તેને પડકારવાનો વિકલ્પ રહે છે.
સુધારેલા કેન્દ્રીય નિયમો અનુસાર, ચલણ જારી થયાની તારીખથી 45 દિવસની અંદર વ્યક્તિએ ચલણ સ્વીકારીને રકમ ભરવી અથવા પોર્ટલ પર જરૂરી દસ્તાવેજો સાથે તેને પડકારવું પડે છે. જો આ સમયગાળામાં કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં ન આવે તો ચલણ સ્વીકારેલું માનવામાં આવી શકે છે.
આથી વાહનચાલકોએ પોતાના મોબાઇલ પર આવતા મેસેજ, ઈ-મેલ અથવા અધિકૃત પોર્ટલ પર દેખાતા ચલણની વિગતો સમયસર તપાસવી જરૂરી છે.
45 દિવસ બાદ શું થશે?
જો વાહનચાલક 45 દિવસની અંદર ચલણને પડકારતો નથી, તો નિયમ મુજબ તેને સ્વીકારેલું માનવામાં આવી શકે છે. ત્યારબાદ ચુકવણી માટે વધારાનો સમય આપવામાં આવે છે.
કેન્દ્રીય નિયમોમાં 45 દિવસની સમયમર્યાદા પૂરી થયા પછી આગામી 30 દિવસમાં ચલણની રકમ ભરવાની જોગવાઈ છે. એટલે માત્ર ચલણને પડતું મૂકવાથી દંડની કાર્યવાહી આપોઆપ બંધ થતી નથી.
આ બાબત ખાસ કરીને એવા વાહનચાલકો માટે મહત્વની છે જેઓ ટ્રાફિક ચલણના મેસેજને ગંભીરતાથી લેતા નથી અથવા લાંબા સમય સુધી પેમેન્ટ મુલતવી રાખે છે.
ચલણ ખોટું લાગે તો શું કરવું?
ઘણી વખત વાહનચાલકોને લાગે છે કે તેમની ગાડીનું ચલણ ખોટી રીતે કાપવામાં આવ્યું છે અથવા વાહન તેમણે ચલાવ્યું જ નથી. આવી સ્થિતિમાં દંડ ભર્યા વગર યોગ્ય પ્રક્રિયા હેઠળ ચલણને પડકારવાનો વિકલ્પ છે.
નવા નિયમ મુજબ ચલણ સામે વાંધો હોય તો નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં ઓનલાઈન પોર્ટલ પર ફરિયાદ અથવા પડકાર નોંધાવી શકાય છે. જરૂરિયાત મુજબ સંબંધિત દસ્તાવેજો પણ રજૂ કરવાના રહે છે.
જો સક્ષમ સત્તાધિકારી દ્વારા ચલણ સામેની અરજી ફગાવી દેવામાં આવે, તો આદેશ અપલોડ થયા બાદ નિર્ધારિત સમયગાળામાં દંડ ભરવો પડે છે. નિયમોમાં આવી સ્થિતિમાં આગળ કોર્ટનો વિકલ્પ પણ રાખવામાં આવ્યો છે, જોકે તેના માટે ચોક્કસ શરતો લાગુ પડે છે.
સમયસર દંડ નહીં ભરો તો DL અને RC પર અસર
આ સમગ્ર વ્યવસ્થામાં સૌથી મહત્વની બાબત વાહનચાલકોના Driving Licence (DL) અને વાહનની Registration Certificate (RC) સંબંધિત સેવાઓ છે.
કેન્દ્રીય નિયમો અનુસાર, જો નિર્ધારિત સમયમર્યાદા પૂરી થયા બાદ પણ ચલણનો નિકાલ કરવામાં ન આવે તો સંબંધિત વ્યક્તિના લાયસન્સ અથવા વાહન રજિસ્ટ્રેશનને લગતી કેટલીક અરજીઓની પ્રક્રિયા અટકાવી શકાય છે. આવા વાહનને પોર્ટલ પર ‘Not to be Transacted’ તરીકે ફ્લેગ કરવાની જોગવાઈ પણ છે.
સરળ ભાષામાં કહીએ તો, બાકી રહેલા ચલણની અવગણના કરવી ભવિષ્યમાં વાહન સંબંધિત સરકારી સેવાઓ મેળવવામાં અડચણરૂપ બની શકે છે.
દરેક સેવા તરત બંધ થઈ જશે એવું નથી
અહીં એક મહત્વની વાત સમજવી જરૂરી છે. ચલણ બાકી હોવાથી ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ અથવા RC તરત જ રદ થઈ જાય છે એવું નથી.
નિયમોમાં ખાસ કરીને લાયસન્સ અથવા વાહન રજિસ્ટ્રેશન સંબંધિત અરજીઓની પ્રક્રિયા અટકાવવાની જોગવાઈ છે. વાહનના ટેક્સ સંબંધિત કેટલીક અરજીઓ માટે અપવાદ પણ રાખવામાં આવ્યો છે.
એટલે સોશિયલ મીડિયા પર ફરતી ‘ચલણ નહીં भरो તો DL-RC તરત જ રદ’ જેવી વાતોને સંપૂર્ણ સત્ય માનવાને બદલે અધિકૃત નિયમો અને પોર્ટલની માહિતી તપાસવી જરૂરી છે.
ઓનલાઈન ચલણ ક્યાં ચેક કરી શકાય?
વાહનચાલકો પોતાનું પેન્ડિંગ ચલણ તપાસવા માટે ભારત સરકારના અધિકૃત NextGen e-Challan પોર્ટલનો ઉપયોગ કરી શકે છે. આ પોર્ટલ પર પેન્ડિંગ ચલણની વિગતો જોવા, દંડ ભરવા, રસીદ ડાઉનલોડ કરવા તેમજ ફરિયાદ અથવા grievance નોંધાવવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે.
સત્તાવાર પોર્ટલ ખાસ ચેતવણી પણ આપે છે કે નકલી વેબસાઇટ અને મોબાઇલ એપથી સાવધાન રહેવું. કોઈ અજાણી લિંક પર ક્લિક કરીને OTP, પાસવર્ડ અથવા બેંકિંગ વિગતો આપવી નહીં.
ટ્રાફિક ચલણની સિસ્ટમ વધુ ડિજિટલ બની રહી છે
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ટ્રાફિક નિયમોના અમલમાં ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ સતત વધી રહ્યો છે. કેમેરા આધારિત ટ્રાફિક મોનિટરિંગ, ઈ-ચલણ, ઓનલાઈન પેમેન્ટ અને Virtual Court જેવી વ્યવસ્થાઓને કારણે વાહનચાલકોને ઘણી સેવાઓ માટે ઓફિસની મુલાકાત લેવાની જરૂરિયાત ઘટી છે.
ગુજરાતમાં Virtual Traffic Courtની શરૂઆત પણ આ ડિજિટલ પ્રક્રિયાનો ભાગ છે. હાઈકોર્ટના દસ્તાવેજ મુજબ, રાજ્યના Traffic Police અને RTO challansને One Nation One Challan પ્રોજેક્ટ સાથે ઇન્ટિગ્રેટ કર્યા બાદ Virtual Traffic Court અમદાવાદમાં કાર્યરત કરવામાં આવી હતી.
આ વ્યવસ્થાથી વાહનચાલકોને ઓનલાઈન રીતે કેસ અથવા ચલણની કાર્યવાહી અંગે માહિતી મેળવવામાં મદદ મળે છે.
વાહનચાલકોએ હવે શું ધ્યાન રાખવું?
નવા નિયમોના કારણે સૌથી સરળ ઉપાય એ છે કે ચલણને પેન્ડિંગ ન રાખવું. જો ચલણ સાચું હોય તો સમયસર તેની ચુકવણી કરી દેવી. જો કોઈ ભૂલ હોય તો નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં તેને પડકારવું.
દરેક વાહનચાલકે સમયાંતરે પોતાના વાહન નંબર સાથે જોડાયેલા પેન્ડિંગ ચલણની તપાસ કરવી જોઈએ. ખાસ કરીને જૂનું વાહન ખરીદ્યું હોય તો અગાઉના માલિકના બાકી ચલણ અંગે પણ માહિતી મેળવવી સમજદારી છે.
સાથે જ, ચલણ ભર્યા બાદ તેની ઓનલાઈન રસીદ સાચવી રાખવી. અધિકૃત પોર્ટલ પર જ ચુકવણી કરવી અને કોઈ અજાણ્યા વ્યક્તિને OTP અથવા બેંકની વિગતો ન આપવી.
નિયમોનો હેતુ માત્ર દંડ વસૂલવાનો નથી
નવી ડિજિટલ ચલણ વ્યવસ્થાનો હેતુ માત્ર દંડની રકમ વસૂલવાનો નથી. ટ્રાફિક નિયમોના ઉલ્લંઘન સામેની કાર્યવાહી વધુ પારદર્શક અને સમયબદ્ધ બનાવવી પણ તેનો મહત્વનો હેતુ છે.
વાહનચાલકને જો લાગે કે તેની સાથે અન્યાય થયો છે તો તેને વિરોધ નોંધાવવાનો રસ્તો મળે છે, જ્યારે સાચું ચલણ હોય તો સમયસર પેમેન્ટ કરવાની જવાબદારી પણ નક્કી થાય છે.
ટૂંકમાં, ટ્રાફિક ચલણને અવગણવાની ટેવ હવે ભારે પડી શકે છે. ચલણ મળ્યા બાદ સમયમર્યાદા ધ્યાનમાં રાખવી, ખોટું હોય તો સમયસર પડકારવું અને સાચું હોય તો દંડ ચૂકવી દેવો સૌથી સુરક્ષિત રસ્તો છે. અધિકૃત NextGen e-Challan પોર્ટલ પર જ તમારી વિગતો તપાસો.
