રસોડાના બજેટમાં રાહત કે આંચકો? ૧૪.૨ કિલોના ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવો અંગે ઓઇલ કંપનીઓનો મોટો નિર્ણય
મધ્યમવર્ગીય પરિવારોના ઘરનું માસિક બજેટ મોટે ભાગે રસોડાની વસ્તુઓ અને ઇંધણના ભાવો પર નિર્ભર કરતું હોય છે. દેશભરની સરકારી તેલ કંપનીઓએ ૧૧ જુલાઈ ૨૦૨૬ માટે રાંધણ ગેસ એટલે કે એલપીજી (LPG) સિલિન્ડરના નવીનતમ દરોની જાહેરાત કરી દીધી છે. સામાન્ય જનતા માટે રાહતના સમાચાર એ છે કે આજે ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ જ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી અને કિંમતો સંપૂર્ણપણે સ્થિર રાખવામાં આવી છે. જોકે, આ મહિનાની શરૂઆતમાં એટલે કે ૧ જુલાઈ ૨૦૨૬ના રોજ કોમર્શિયલ સિલિન્ડર વાપરતા ગ્રાહકોને કંપનીઓએ ભાવ ઘટાડીને મોટી ભેટ આપી હતી, જે રાહત આજે પણ યથાવત છે.
પ્રમુખ શહેરોમાં ૧૪.૨ કિલોના ઘરેલુ સિલિન્ડરની કિંમત
દેશના જુદા જુદા રાજ્યોમાં સ્થાનિક ટેક્સ અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચ અલગ હોવાને કારણે ગ્રાહકોએ સિલિન્ડર દીઠ થોડી અલગ કિંમત ચૂકવવી પડે છે. રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં આજે ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડર ખરીદવા માટે ૯૪૨ રૂપિયા ચૂકવવા પડશે, જ્યારે તેની નજીક આવેલા નોઈડામાં આ ભાવ ૯૩૯.૫૦ રૂપિયા છે. દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં ગ્રાહકોને ઘરેલુ સિલિન્ડર ૯૪૧.૫૦ રૂપિયામાં મળી રહ્યો છે.
પૂર્વ ભારતના પશ્ચિમ બંગાળના કોલકાતા શહેરમાં આ ભાવ ૯૬૮ રૂપિયા પ્રતિ સિલિન્ડર છે, જ્યારે બિહારની રાજધાની પટનામાં ટેક્સના કારણે ઘરેલુ ગેસ સૌથી મોંઘો એટલે કે ૧૦૩૧.૫૦ રૂપિયા પર સ્થિર છે. ઉત્તર પ્રદેશના લખનૌમાં ૯૭૯.૫૦ રૂપિયા, ચેન્નાઈમાં ૯૫૭.૫૦ રૂપિયા અને ચંદીગઢમાં આ ભાવ ૯૫૧.૫૦ રૂપિયા નોંધાયો છે. આ સિવાય રાજસ્થાનના જયપુરમાં ૯૪૫.૫૦ રૂપિયા, હરિયાણામાં ૯૪૩.૫૦ રૂપિયા અને આસામમાં ઘરવપરાશના સિલિન્ડરનો ભાવ ૯૯૧ રૂપિયા સત્તાવાર રીતે લાગુ છે.
ઓગણીસ કિલોના કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના લેટેસ્ટ રેટ્સ
વ્યાપારી ગ્રાહકો માટે, ખાસ કરીને હોટલ, ઢાબા અને રેસ્ટોરન્ટ ચલાવતા વેપારીઓ માટે ૧ જુલાઈથી અમલમાં આવેલો ઘટાડો મોટો ફાયદો કરાવી રહ્યો છે. ૧૧ જુલાઈના રોજ દિલ્હી અને નોઈડામાં ૧૯ કિલોગ્રામનો કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડર ૨૯૩૦ રૂપિયાના ભાવે મળી રહ્યો છે. મુંબઈમાં આ કોમર્શિયલ રેટ ૨૮૮૫.૫૦ રૂપિયા છે, જ્યારે કોલકાતામાં તે ૩૦૮૧.૫૦ રૂપિયાના સ્તરે છે.
પટનામાં કોમર્શિયલ સિલિન્ડરની કિંમત ૩૨૨૭ રૂપિયા છે, જ્યારે લખનૌમાં ૩૦૫૨.૫૦ રૂપિયા અને દક્ષિણના ચેન્નાઈમાં ૩૧૦૬ રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવી છે. ચંદીગઢમાં ૨૯૫૪.૫૦ રૂપિયા, જયપુરમાં ૨૯૫૭.૫૦ રૂપિયા, હરિયાણામાં ૨૯૩૨ રૂપિયા અને આસામમાં વ્યવસાયિક હેતુ માટેનો આ સિલિન્ડર ૩૧૭૩.૫૦ રૂપિયાના ભાવે વેચાઈ રહ્યો છે.
એલપીજીના ભાવો નક્કી કરવા પાછળનું અસલી ગણિત
ઘણા ગ્રાહકોના મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે ગેસના ભાવ અચાનક કેમ બદલાય છે અથવા દરરોજ કેમ નથી બદલાતા? વાસ્તવમાં, દેશની સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દર મહિનાની પહેલી તારીખે એલપીજીના ભાવોની સમીક્ષા કરે છે. આ ભાવો નક્કી કરવા પાછળ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કચ્છા તેલ) અને વૈશ્વિક ગેસના ભાવો સૌથી મોટું પરિબળ છે.
આ ઉપરાંત, અમેરિકી ડૉલરની સરખામણીએ ભારતીય રૂપિયાની સ્થિતિ કેવી છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરેથી ગેસ આયાત કરવાનો ખર્ચ (Import Cost) કેટલો આવે છે, તેના પર આખું ગણિત આધાર રાખે છે. કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓ અને રાજ્યોના લોકલ વેટ (VAT) ઉમેરાયા બાદ દર મહિનાની પહેલી તારીખે સવારે ૬ વાગ્યે ફાઇનલ રેટ કાર્ડ જાહેર કરવામાં આવે છે. હાલમાં ૧૧ જુલાઈ સુધી ઘરેલુ ગ્રાહકો પર કોઈ નવો નાણાકીય બોજ ન નાખવાનો ઓઇલ કંપનીઓનો નિર્ણય પ્રશંસનીય છે.
