ધરતીપુત્રનો નવો અવતાર: નિવૃત્ત આચાર્યના પરિવારે પ્રાકૃતિક ખેતી દ્વારા ઊભું કર્યું સફળતાનું અનોખું મોડેલ
આજના આધુનિક યુગમાં જ્યારે રાસાયણિક ખેતીને કારણે જમીન અને સ્વાસ્થ્ય બંને જોખમમાં છે, ત્યારે સાબરકાંઠાના વડાલી તાલુકાના ભવાનગઢ ગામના એક પરિવારે ખેતીને નવી દ્રષ્ટિ આપી છે. નિવૃત્ત આચાર્ય રાજેન્દ્રસિંહ કુંપાવાત અને તેમના સુશિક્ષિત પરિવારે પ્રાકૃતિક ખેતીને માત્ર એક વ્યવસાય તરીકે નહીં, પરંતુ જીવનશૈલી તરીકે અપનાવી છે. ગુજરાતના રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીના પ્રાકૃતિક ખેતીના જનઆંદોલનને આ પરિવારે પોતાના કર્મ દ્વારા એક નવી અને મજબૂત દિશા આપી છે, જે આજે સમગ્ર રાજ્યના ખેડૂતો માટે પ્રેરણારૂપ બની રહી છે.
શિક્ષણથી ખેતી સુધીનો સફર: એક નવી શરૂઆત
નિવૃત્ત આચાર્ય રાજેન્દ્રસિંહ કુંપાવાતનું જીવન શિસ્ત અને જ્ઞાનનું પ્રતીક રહ્યું છે. શિક્ષણ ક્ષેત્રે વર્ષો સુધી સેવા આપ્યા બાદ, તેમણે નિવૃત્તિ પછી ખેતીનો માર્ગ પસંદ કર્યો, પરંતુ તેમની પસંદગી સામાન્ય ન હતી. તેમણે દેશી ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતીનો પાયો નાખ્યો. તેમની સાથે તેમના પરિવારના તમામ સભ્યોએ એક ટીમની જેમ કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. શિક્ષિત પરિવાર હોવા છતાં, ખેતીની માટીમાં રહેલી સુગંધને તેમણે ઓળખી અને વિજ્ઞાન તેમજ પરંપરાના સમન્વયથી ખેતીને નવો રંગ આપ્યો.
સમગ્ર પરિવારનું યોગદાન: સાસુ-વહુની જોડી અને દીકરીની નવી દ્રષ્ટિ
આ મોડેલની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેમાં ઘરના દરેક સભ્યની સક્રિય ભૂમિકા છે. સાસુ દક્ષાબા અને વહુ આરતીબાએ ખેતીના ક્ષેત્રમાં અગ્રેસર રહીને એ સાબિત કર્યું છે કે ખેતી એ માત્ર પુરુષોનું કામ નથી. તેઓ ખેતરમાં બીજ રોપવાથી લઈને પાકના જતન સુધીની કામગીરીમાં ખડેપગે રહે છે. બીજી તરફ, તેમની દીકરી રિદ્ધિએ આયુર્વેદના જ્ઞાનનો ઉપયોગ કરીને પ્રાકૃતિક ખેત ઉત્પાદનોમાંથી વેલ્યુ એડેડ પ્રોડક્ટ્સ બનાવવાનું શરૂ કર્યું છે. આ રીતે, ખેતરમાં ઉગતા પાકને સીધેસીધા વેચવાને બદલે તેનું મૂલ્યવર્ધન કરીને પરિવાર વધુ આર્થિક લાભ મેળવી રહ્યો છે.
‘ઓજસત્વ’ બ્રાન્ડ: સફળતાનું નવું સોપાન
પરિવારે પોતાની તમામ પ્રોડક્ટ્સને ‘ઓજસત્વ’ બ્રાન્ડ હેઠળ બજારમાં મૂકી છે. આજે આ બ્રાન્ડ હેઠળ ૩૦થી વધુ અલગ-અલગ પ્રકારના પ્રાકૃતિક ઉત્પાદનો તૈયાર કરવામાં આવે છે. કેમિકલ મુક્ત અને શુદ્ધ હોવાને કારણે ગ્રાહકોમાં આ પ્રોડક્ટ્સની ભારે માંગ રહે છે. આ સફળતાનું પરિણામ એ છે કે આ પરિવાર આજે વર્ષે ૧૦ લાખ રૂપિયાથી વધુની આવક મેળવી રહ્યો છે. આ આંકડો એવા યુવાનો માટે એક મોટો જવાબ છે જેઓ માને છે કે ખેતીમાં આર્થિક રીતે સધ્ધર થવું મુશ્કેલ છે. યોગ્ય આયોજન અને ગુણવત્તા પર ધ્યાન આપવામાં આવે, તો ખેતી પણ ખૂબ જ નફાકારક વ્યવસાય બની શકે છે.
વિચારધારામાં બદલાવ: લગ્નપ્રસંગમાં પણ પ્રાકૃતિક ભોજનનો સંદેશ
રાજેન્દ્રસિંહ કુંપાવાતનો પરિવાર માત્ર ખેતીમાં જ નહીં, પરંતુ સામાજિક મૂલ્યોમાં પણ બદલાવ લાવવા માંગે છે. તેમણે પોતાના પરિવારના લગ્નપ્રસંગમાં સંપૂર્ણ કેમિકલમુક્ત અને પ્રાકૃતિક ભોજન પીરસીને સમાજને એક મોટો સંદેશ આપ્યો હતો. લગ્નોમાં થતા જંક ફૂડ અને કેમિકલ યુક્ત સામગ્રીના વપરાશ વચ્ચે આ પરિવારનું આ પગલું ખૂબ જ સરાહનીય રહ્યું હતું. તેમણે સમાજને બતાવ્યું કે આપણે સાદા પણ શુદ્ધ ખોરાક દ્વારા પણ અતિથિ સત્કાર કરી શકીએ છીએ.
