પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ વચ્ચે તેલ કંપનીઓએ જાહેર કર્યા ગેસના નવા દર, જાણો આજનો ભાવ
આંતરરાષ્ટ્રીય મોરચે ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિઓ ઝડપથી વણસી રહી છે. પશ્ચિમ એશિયામાં છેલ્લા ત્રણ અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલો યુદ્ધવિરામ હવે સંપૂર્ણપણે તૂટી ગયો છે અને અમેરિકા તથા ઈરાન વચ્ચે સીધો લશ્કરી મુકાબલો શરૂ થઈ ચૂક્યો છે. આ ભીષણ તણાવને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કાચા તેલ) ના ભાવ સતત મોંઘા થઈ રહ્યા છે. આ વૈશ્વિક કટોકટી વચ્ચે ભારતના સામાન્ય નાગરિકો અને ગૃહિણીઓ માટે આજના ૧૫ જુલાઈના રોજ રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. દેશની અગ્રણી સરકારી તેલ કંપનીઓ જેવી કે IOCL, BPCL અને HPCL એ આજે દેશભરમાં રાંધણ ગેસ (LPG) ના ભાવમાં કોઈ પણ પ્રકારનો વધારો કે ઘટાડો કર્યો નથી. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની નાકાબંધી અને પશ્ચિમ એશિયાની ગંભીર સ્થિતિ છતાં આજે કોમર્શિયલ અને ડોમેસ્ટિક (ઘરેલું) ગેસ સિલિન્ડરના ભાવ સંપૂર્ણપણે સ્થિર રાખવામાં આવ્યા છે.
અગાઉના ફેરફારોની વાત કરીએ તો, ૧ જુલાઈના રોજ ૧૯ કિલોગ્રામના કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં ૧૮૩.૫૦ રૂપિયાનો મોટો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે તે પહેલાં ૭ જૂનના રોજ ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ડોમેસ્ટિક એલપીજી સિલિન્ડરના ભાવમાં ૨૯ રૂપિયાનો વધારો ઝીંકાયો હતો. ત્યારથી લઈને આજ દિન સુધી કિંમતો યથાવત રાખવામાં આવી છે.
વિવિધ શહેરોમાં ઘરેલું અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના આજના ભાવો
દેશના જુદા જુદા ભાગોમાં વેટ અને સ્થાનિક પરિવહન ખર્ચના કારણે ભાવોમાં થોડો તફાવત જોવા મળે છે. રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં આજે ૧૪.૨ કિલોગ્રામનો ઘરેલું ગેસ સિલિન્ડર ૯૪૨.૦ રૂપિયાના ભાવે મળી રહ્યો છે, જ્યારે ૧૯ કિલોગ્રામનો કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ૨૯૩૦.૦ રૂપિયાનો છે. આર્થિક પાટનગર મુંબઈમાં ઘરેલું સિલિન્ડરનો ભાવ ૯૪૧.૫ રૂપિયા અને કોમર્શિયલનો ભાવ ૨૮૮૫.૫ રૂપિયા પર સ્થિર છે. પૂર્વ ભારતના કોલકાતામાં ઘરેલું સિલિન્ડર માટે ૯૬૮.૦ રૂપિયા અને કોમર્શિયલ માટે ૩૦૮૨.૦ રૂપિયા ચૂકવવા પડશે. ચેન્નાઈમાં ઘરેલું ગેસ સિલિન્ડર ૯૫૭.૫ રૂપિયા અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ૩૧૦૬.૦ રૂપિયાના સ્તરે છે.
બીજી તરફ, ચંદીગઢમાં ઘરેલું સિલિન્ડર ૯૫૧.૫ રૂપિયા અને કોમર્શિયલ ૨૯૫૪.૫ રૂપિયામાં ઉપલબ્ધ છે. ઉત્તરાખંડના દેહરાદૂનમાં ઘરેલું ગેસ ૯૬૧.૦ રૂપિયા અને કોમર્શિયલ ગેસ ૨૯૮૩ રૂપિયા છે. હૈદરાબાદમાં ઘરેલું સિલિન્ડરનો ભાવ ૯૩૪.૦ રૂપિયા છે, જ્યારે ત્યાં કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ૨૦૫૨.૫ રૂપિયાના ઘણા નીચા સ્તરે ઉપલબ્ધ છે. ભુવનેશ્વરમાં ઘરેલું ગેસ ૯૬૮.૦ રૂપિયા અને કોમર્શિયલ ૩૧૧૫.૦ રૂપિયા પર સ્થિર છે. છેલ્લે, કેરળના તિરુવનંતપુરમમાં ઘરેલું સિલિન્ડરનો દર ૯૫૧.૦ રૂપિયા અને કોમર્શિયલનો દર ૨૯૭૦.૫ રૂપિયા નોંધાયો છે.
અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ અને ક્રૂડ ઓઇલની સ્થિતિ
પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધ ફાટી નીકળતાં વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા સાંકળ જોખમમાં આવી પડી છે. યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડે દક્ષિણ ઈરાનના દરિયાકાંઠાના શહેરો, મિસાઈલ બેઝ અને રડાર પ્રણાલીઓને નિશાન બનાવવાનું શરૂ કર્યું છે, સાથોસાથ ૨૦ થી વધુ અમેરિકી યુદ્ધ જહાજો અને સેંકડો ફાઇટર જેટ્સે ઈરાનના દરિયાઈ માર્ગોની નાકાબંધી કરી દીધી છે. આના જવાબમાં ઈરાને પણ બહેરીન, કુવૈત અને ઓમાન જેવા ખાડી દેશોમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય મથકો પર મિસાઈલ હુમલા કર્યા છે. આ ભયાનક સૈન્ય સંઘર્ષની સીધી અસર કાચા તેલ પર પડી છે, જે હવે પ્રતિ બેરલ ૭૧ ડોલરના અગાઉના નીચલા સ્તરથી ઝડપથી ઉપર તરફ જઈ રહ્યું છે.
ભવિષ્યમાં ભારત પર શું અસર પડી શકે?
જો આ યુદ્ધ લાંબુ ચાલશે, તો આગામી સમયમાં ભારતમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી સિલિન્ડરના ભાવમાં મોટો વધારો જોવા મળી શકે છે. ભારત પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતોનું મોટાભાગનું તેલ અને ગેસ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (હોર્મુઝની સમુદ્રધુની) ના માર્ગેથી આયાત કરે છે. જો આ વ્યૂહાત્મક માર્ગ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જાય, તો તેલના જહાજો અને ટેન્કરોએ આફ્રિકાના ‘કેપ ઓફ ગુડ હોપ’ ફરીને ખૂબ જ લાંબા માર્ગે ભારત આવવું પડશે. આ લાંબી મુસાફરીને કારણે પરિવહન ખર્ચ (નૂર ભાડું) અને જહાજોનું દરિયાઈ વીમા પ્રીમિયમ અતિશય વધી જશે, જેનું સીધું દબાણ સરકારી તેલ કંપનીઓ પર આવશે અને આખરે દેશમાં ઈંધણના ભાવમાં ભડકો થઈ શકે છે.
