ગભરામણ અને રાત્રે પરસેવો? ભૂલથી પણ ન કરતા નજરઅંદાજ, હોઈ શકે છે વિટામિન D નો ખતરો!
વિટામિન D ની ઉણપ એ વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી સામાન્ય પોષક તત્વોની ખામીઓમાંથી એક છે, તેમ છતાં લાખો લોકોને ખ્યાલ જ નથી હોતો કે તેમના શરીરમાં આ વિટામિન ઓછું છે. જેને આપણે સામાન્ય રીતે “સનશાઇન વિટામિન” એટલે કે સૂર્યપ્રકાશમાંથી મળતું વિટામિન કહીએ છીએ, તે આપણા શરીરના હાડકાં, સ્નાયુઓ, રોગપ્રતિકારક શક્તિ અને મગજના કાર્યોને સ્વસ્થ રાખવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. આ વિટામિનની ઉણપના લક્ષણો એટલા સામાન્ય હોય છે કે લોકો ઘણીવાર તેને તણાવ, વધતી ઉંમર અથવા અપૂરતી ઊંઘ સમજીને ભૂલ કરી બેસે છે.
જો લાંબા સમય સુધી આ ઉણપ પર ધ્યાન આપવામાં ન આવે, તો તે ઓસ્ટીયોપોરોસીસ (હાડકાં પોલા થવા), ફ્રેક્ચરનું જોખમ, નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ અને અન્ય ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ તરફ દોરી શકે છે. પ્રખ્યાત હેલ્થ એક્સપર્ટ ડૉ. એરિક બર્ગના જણાવ્યા અનુસાર, વિટામિન D ની ઉણપના કેટલાક એવા આશ્ચર્યજનક સંકેતો છે જેને આપણે બિલકુલ સામાન્ય ન સમજવા જોઈએ. ચાલો આ 7 સંકેતો વિશે વિગતવાર સમજીએ.
1. માથામાં અતિશય પરસેવો થવો (Head Sweating)
માથા અથવા ખોપરીના ભાગમાં વધુ પડતો પરસેવો થવો, ખાસ કરીને નવજાત શિશુઓ અને નાના બાળકોમાં, એ વિટામિન D ની ઉણપનું પ્રારંભિક અને ક્લાસિક લક્ષણ માનવામાં આવે છે. વિટામિન D શરીરમાં કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફરસના સ્તરને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે, જે સ્નાયુઓ અને ચેતાતંત્ર (nervous system) ના તંદુરસ્ત સંચાલન માટે જરૂરી છે. જ્યારે શરીરમાં આ વિટામિન ખૂબ ઓછું થઈ જાય છે, ત્યારે નર્વસ સિસ્ટમ અને મેટાબોલિઝમમાં ફેરફાર થાય છે, જેના કારણે માથાના ભાગે અસામાન્ય પરસેવો થઈ શકે છે.
2. રાત્રે પરસેવો વળવો (Night Sweats)
ઘણા લોકો જેમના શરીરમાં વિટામિન D નું સ્તર ઓછું હોય છે, તેઓ રાત્રે સૂતી વખતે અતિશય પરસેવો થવાની ફરિયાદ કરે છે. વિટામિન D આપણા શરીરના તાપમાન અને રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયાઓને નિયંત્રિત કરવામાં ભૂમિકા ભજવે છે. જો તમને એસી કે પંખો ચાલુ હોવા છતાં રાત્રે અચાનક ખૂબ પરસેવો વળી જતો હોય, તો તે સંકેત છે કે તમારે તમારા વિટામિન D ના સ્તરની તપાસ કરાવવી જોઈએ.
3. મૂડ સ્વિંગ અને ચિડચિડાપણું (Mood Swings)
મૂડ વારંવાર બદલાવો અથવા ઉદાસીનતા અનુભવવી એ આજકાલ સામાન્ય માનવામાં આવે છે, પરંતુ રિસર્ચ દર્શાવે છે કે વિટામિન D નો સીધો સંબંધ આપણા મગજના સ્વાસ્થ્ય સાથે છે. જ્યારે શરીરમાં આ વિટામિન ઓછું હોય, ત્યારે લોકો સતત ચિંતા, તણાવ, અથવા ભાવનાત્મક રીતે થાક અનુભવે છે. જો કે વિટામિન D એ ડિપ્રેશનની સીધી દવા નથી, પરંતુ તેની ઉણપ દૂર કરવાથી માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને મૂડમાં ઘણો સુધારો જોવા મળે છે.
4. આળસ અને કામ ટાળવાની વૃત્તિ (Procrastination)
શું તમે આજનું કામ કાલ પર ટાળ્યા કરો છો અને શરીરમાં બિલકુલ ઊર્જા નથી જણાતી? ઓછું વિટામિન D શરીરમાં ક્રોનિક થાક, નબળી એકાગ્રતા અને પ્રેરણાની કમી (low motivation) પેદા કરી શકે છે. જો કામ ટાળવાની આ આદત સતત રહેતો થાક અને સ્નાયુઓની નબળાઈ સાથે જોડાયેલી હોય, તો આ કોઈ માનસિક આળસ નથી પરંતુ તમારા શરીરમાં વિટામિન D ની ભારે અછત હોઈ શકે છે.
5. પેનિક એટેક અને ગભરામણ (Panic Attacks)
જો કે પેનિક એટેક એ વિટામિન D ની ઉણપનું સીધું કારણ નથી, પરંતુ મેડિકલ સાયન્સ માને છે કે વિટામિન D ની કમી એન્ઝાયટી (ચિંતા) અને પેનિક ડિસઓર્ડરના જોખમને વધારે છે. જો તમને અચાનક ધબકારા વધી જવા, ગભરામણ થવી કે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવા પેનિક એટેકના લક્ષણો વારંવાર થતા હોય અને સાથે શારીરિક થાક પણ રહેતો હોય, તો ડૉક્ટરો વિટામિન D ટેસ્ટ કરાવવાની સલાહ આપે છે.
6. શરીર અને હાડકાંનો દુખાવો (Achiness)
વિટામિન D નું મુખ્ય કામ ખોરાકમાંથી કેલ્શિયમને શોષી લેવાનું છે. જો શરીરમાં વિટામિન D ન હોય, તો તમે ગમે તેટલું કેલ્શિયમ ખાઓ, શરીર તેનો ઉપયોગ કરી શકતું નથી. આના પરિણામે:
-
પીઠના નીચેના ભાગમાં (Lower back) સતત દુખાવો રહે છે.
-
હાડકાં અડવાથી પણ દુખે છે (Bone tenderness).
-
સાંધામાં અકડન અને દુખાવો થાય છે. ખાસ કરીને મોટી ઉંમરના લોકોમાં આ દુખાવાને સામાન્ય ઘસારો સમજીને અવગણવો ન જોઈએ.
7. સ્નાયુઓની તાકાત ઘટવી (Loss of Muscle Strength)
સીડી ચડવામાં તકલીફ થવી, ખુરશી પરથી ઊભા થતી વખતે સપોર્ટ લેવો પડવો અથવા હાથ-પગના સ્નાયુઓમાં સતત કળતર અને નબળાઈ અનુભવવી એ વિટામિન D ઓછું હોવાના સ્પષ્ટ સંકેતો છે. સ્નાયુઓના સંકોચન અને મજબૂતી માટે આ વિટામિન અનિવાર્ય છે. વૃદ્ધોમાં આ ઉણપને કારણે શરીરનું સંતુલન બગડવાની અને પડી જવાની શક્યતાઓ વધી જાય છે.
શરીરમાં વિટામિન D નું સ્તર કેવી રીતે વધારવું?
ડૉ. એરિક બર્ગના જણાવ્યા અનુસાર, કુદરતી અને સરળ રીતે વિટામિન D નું પ્રમાણ જાળવી રાખવા માટે નીચેની બાબતો અપનાવવી જોઈએ:
-
સૂર્યપ્રકાશનો યોગ્ય ઉપયોગ: દરરોજ સવારે અથવા વહેલી સાંજે 15 થી 20 મિનિટ માટે સુરક્ષિત રીતે સૂર્યપ્રકાશમાં બેસો. આ વિટામિન D મેળવવાનો સૌથી શ્રેષ્ઠ અને મફત સ્ત્રોત છે.
-
આહારમાં ફેરફાર: તમારા ડાયેટમાં વિટામિન D થી ભરપૂર ખોરાક સામેલ કરો. જેમ કે ફેટી ફિશ (માછલી), ઈંડાની જરદી (egg yolks), ફોર્ટિફાઇડ દૂધ, અનાજ અને યુવી (UV) લાઈટમાં ઉગાડેલા મશરૂમ્સ.
-
તબીબી માર્ગદર્શન હેઠળ સપ્લીમેન્ટ્સ: જો શરીરમાં વિટામિન D ખૂબ જ ઓછું હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ લીધા પછી જ યોગ્ય ડોઝમાં વિટામિન D3 ના સપ્લીમેન્ટ્સ (કેપ્સ્યુલ અથવા પાવડર) લેવા જોઈએ. જાતે દવા લેવાનું ટાળવું.
ડૉક્ટર પાસે ક્યારે જવું અને ટેસ્ટ ક્યારે કરાવવો?
જો તમે લાંબા સમયથી અસાધારણ થાક, હાડકાં કે સ્નાયુઓનો દુખાવો, વારંવાર બીમાર પડવું (નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ) અથવા મૂડમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ અનુભવી રહ્યા છો, તો તમારે વિલંબ કર્યા વિના ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
