અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ રોકાતાં તેલ બજારને મોટી રાહત: બ્રેન્ટ ક્રૂડ $92 થી નીચે પટકાયું
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કચા તેલના (Crude Oil) ભાવમાં મોટું ગાબડું પડતાં જ દેશભરના વાહનચાલકો અને સામાન્ય નાગરિકો માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલ સસ્તા થવાની આશા પ્રબળ બની છે. મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે અચાનક રાજદ્વારી વાટાઘાટો શરૂ થતાં જ વૈશ્વિક તેલ બજારમાં તણાવ હળવો થયો છે, જેના કારણે સોમવારે બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ એક જ ઝાટકે ૫% થી વધુ ઘટી ગયા છે.
વૈશ્વિક ઈંધણ બજાર માટે અઠવાડિયાના પહેલા જ દિવસે એટલે કે સોમવારે અત્યંત રાહતજનક સમાચાર આવ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ભૂ-રાજકીય તણાવ ઘટીને રાજદ્વારી વાટાઘાટો પુનઃ શરૂ થતાં જ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં જોરદાર કડાકો બોલાઈ ગયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ ટ્રેડિંગની શરૂઆતની થોડી જ મિનિટોમાં ૫ ટકાથી વધુ ઘટી ગયા હતા.
મધ્ય પૂર્વથી તેલ પુરવઠો ખોરવાઈ જવાનો ભય હવે ઓછો થઈ રહ્યો છે, જેના પરિણામે ટ્રેડિંગ સેશન દરમિયાન બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઘડીક માટે પ્રતિ બેરલ $૯૦ ની પણ નીચે જતું રહ્યું હતું અને બાદમાં $૯૨ ની આસપાસ ટ્રેડ થતું જોવા મળ્યું હતું. ક્રૂડ ઓઇલની સાથે સાથે યુરોપમાં કુદરતી ગેસના ભાવ પણ નીચે આવ્યા છે.
શાંતિ વાટાઘાટોથી વધેલી આશા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ
ઈરાન પર સતત ૧૩ દિવસ સુધી કરવામાં આવેલા લશ્કરી હુમલાઓ પછી શુક્રવારે અમેરિકાએ પોતાની કાર્યવાહી અસ્થાયી રૂપે અટકાવી દીધી હતી. તેના વળતા જવાબમાં ઈરાનના સૈન્યે પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેણે હાલ પૂરતી પોતાની બદલાની કાર્યવાહી રોકી દીધી છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) માં અમેરિકાના રાજદૂત માઇક વોલ્ટ્ઝે મહત્વનું નિવેદન આપતાં જણાવ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આ વિવાદનો રાજદ્વારી અને શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ લાવવા માટે તક આપી રહ્યા છે. આ વખતે કતાર અને ઓમાન જેવા મધ્યસ્થી દેશોની મદદથી શાંતિ વાટાઘાટો શરૂ કરવામાં આવી છે. આ રાજદ્વારી સફળતાને કારણે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ માર્ગ એવા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Hormuz Strait) દ્વારા ઓઇલ ટેન્કરોનું શિપિંગ અને પુરવઠો ટૂંક સમયમાં જ પૂર્વવત્ થવાની આશા જાગી છે.
આજના આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલના દરો
ગુરુવારે (૨૩ જુલાઈ) યુએસ હુમલા અને યુદ્ધની સ્થિતિના કારણે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૦૦.૬૯ ને વટાવી ગયો હતો, જેનાથી આખા વિશ્વમાં મોંઘવારીનો ભય વ્યાપી ગયો હતો. પરંતુ તાજેતરના ઘટનાક્રમ બાદ ભાવમાં મોટો ઘટાડો થયો છે:
-
બ્રેન્ટ ક્રૂડ ફ્યુચર્સ (Brent Crude): ૪.૮૯ ટકાના ઘટાડા સાથે ઘટીને પ્રતિ બેરલ $૯૧.૮૯ પર પહોંચી ગયું છે.
-
ડબલ્યુટીઆઈ ક્રૂડ (WTI Crude): યુએસ બેન્ચમાર્ક વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ પણ આશરે ૫.૫ ટકા જેટલું તૂટીને $૮૪.૪૦ પ્રતિ બેરલના સ્તરે આવી ગયું છે.
ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ કેટલા સસ્તા થઈ શકે?
કાચા તેલના ભાવ ગગડવાથી ભારતીય અર્થતંત્ર અને ખાસ કરીને વાહનચાલકોને સીધો મોટો ફાયદો થવાની ધારણા છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૫ ટકાથી વધુ ક્રૂડ આયાત કરતું હોવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટાડાની સીધી સાનુકૂળ અસર રિટેલ ઈંધણના ભાવ પર પડે છે.
નામાંકિત ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સી ICRA સહિતના નાણાકીય અને બજાર નિષ્ણાતોના અંદાજ અનુસાર, જો બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ આવનારા દિવસોમાં પ્રતિ બેરલ $૯૦ થી $૯૨ ની આસપાસ સ્થિર જળવાઈ રહે છે, તો ભારતીય સરકારી તેલ માર્કેટીંગ કંપનીઓ (OMCs) પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૩ થી ₹૫ સુધીનો ઘટાડો કરી શકે છે.
જો આગામી દિવસોમાં ઓઇલ કંપનીઓ દ્વારા આ દરમાં કાપ મૂકવામાં આવશે, તો દેશમાં મોંઘવારી પર અંકુશ આવશે અને લોજિસ્ટિક્સ તેમજ ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો નોંધાશે.
