કઈ રીતે નક્કી થાય છે તમારા ઘરના ગેસ સિલિન્ડરની કિંમત? આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર અને ડોલરનું અસલી ગણિત
વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં અસ્થિરતા વચ્ચે દેશના કરોડો ગૃહિણીઓ અને વેપારીઓ માટે મહત્ત્વના સમાચાર આવ્યા છે. સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દ્વારા ૨૭ જુલાઈ ૨૦૨૬ ના રોજ એલપીજી (LPG) સિલિન્ડરના નવા દરોની સમીક્ષા કરવામાં આવી છે, જેમાં ઘરેલુ અને કોમર્શિયલ ગ્રાહકો માટે કિંમતો અંગે સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ ગઈ છે.
મહિનાના અંતિમ દિવસોમાં રસોઈ ગેસનું બુકિંગ કરાવતા ગ્રાહકો માટે આજે ૨૭ જુલાઈ ૨૦૨૬ ના રોજ રાહતના સમાચાર છે. જો તમે પણ આજે જ ઘરેલુ કે વાણિજ્યિક (કોમર્શિયલ) ગેસ સિલિન્ડર રીફિલ કરાવવાનું વિચારાઈ રહ્યા છો, તો જાણી લો કે આજે દેશભરમાં ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ઘરેલુ રસોઈ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ જ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.
સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ ચાલુ જુલાઈ મહિના માટે ઘરેલુ ગેસના દરો યથાવત રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે. બીજી તરફ, ૧૯ કિલોગ્રામના વાણિજ્યિક સિલિન્ડરના ભાવમાં જુલાઈના પ્રારંભમાં કરવામાં આવેલો ઘટાડો હજુ પણ અમલી છે, જેથી હોટેલ, રેસ્ટોરન્ટ અને અન્ય વ્યાપારી એકમોને સ્થિર ભાવનો લાભ મળી રહ્યો છે.
ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડર: રાષ્ટ્રીય સ્તરે કિંમતો સંપૂર્ણપણે સ્થિર
સામાન્ય રીતે દેશની તમામ નામાંકિત તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દર મહિનાની પહેલી તારીખે એલપીજીના દરોની આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિઓને આધીન સમીક્ષા કરતી હોય છે. ૨૭ જુલાઈ સુધીમાં ૧૪.૨ કિલોગ્રામ ધરાવતા ઘરેલુ એલપીજી સિલિન્ડરના દરમાં કોઈ નવો વધારો કે ઘટાડો નોંધાયો નથી.
દિલ્હી, મુંબઈ, કોલકાતા, ચેન્નાઈ તેમજ અમદાવાદ અને વડોદરા જેવા મુખ્ય શહેરોમાં ગ્રાહકોને જૂના ભાવે જ રસોઈ ગેસ ઉપલબ્ધ થઈ રહ્યો છે. મોંઘવારીના આ યુગમાં ઘરેલુ બજેટ માટે આ એક મોટી રાહત સમાન છે.
કોમર્શિયલ સિલિન્ડરમાં જૂનો ઘટાડો યથાવત
વાણિજ્યિક ગ્રાહકો માટે જુલાઈ મહિનો આશાસ્પદ રહ્યો હતો. જુલાઈની શરૂઆતમાં જ ૧૯ કિલોગ્રામના કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવમાં રૂટિન સમીક્ષા હેઠળ સારો એવો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યાર પછી મહિનાના બાકીના દિવસો દરમિયાન પણ આ દરોમાં કોઈ વધારો કરાયો નથી.
આ સ્થિરતાને કારણે નાના-મોટા ખાનપાનના વ્યવસાયો, હોટેલો, કેટરિંગ સર્વિસ અને રેસ્ટોરન્ટ ઓપરેટરોને તેમના સંચાલન ખર્ચમાં મોટી રાહત મળી રહી છે.
ગેસ સિલિન્ડરની કિંમત નક્કી કરવાનો આધાર શું છે?
ગ્રાહકોના મનમાં અવારનવાર એ પ્રશ્ન થાય છે કે ગેસ સિલિન્ડરના ભાવ અચાનક શા માટે વધી કે ઘટી જાય છે. ભારતમાં એલપીજી સિલિન્ડરના ભાવ મુખ્યત્વે નીચે મુજબના પરિબળો પર આધાર રાખે છે:
-
આંતરરાષ્ટ્રીય એલપીજી બેંચમાર્ક દર: સાઉદી અરામકો જેવા વૈશ્વિક સપ્લાયર્સ દ્વારા નક્કી થતા કોન્ટ્રેક્ટ પ્રાઇસ (CP) ની સીધી અસર ભારતીય બજાર પર પડે છે.
-
ક્રૂડ ઓઇલ અને રિફાઇનિંગ ખર્ચ: કાચા તેલના ભાવ અને તેને એલપીજીમાં પ્રોસેસ કરવાનો ખર્ચ.
-
રૂપિયા અને ડોલરનો વિનિમય દર: ભારત પોતાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે, જેથી ડોલર સામે રૂપિયો નબળો પડે તો આયાત મોંઘી બને છે.
-
પરિવહન અને લોકલ ટેક્સ: સ્થાનિક માલભાડું, બોટલિંગ પ્લાન્ટનો ખર્ચ અને રાજ્ય સરકારો દ્વારા લેવાતો વેટ (VAT).
સિલિન્ડર ડિલિવરી લેતી વખતે ગ્રાહકોએ રાખવાની સાવચેતીઓ
રસોઈ ગેસ સિલિન્ડર તમારા ઘરે પહોંચે ત્યારે માત્ર ભાવ જ નહીં, પરંતુ સુરક્ષા અને વજન બાબતે પણ પૂરતી સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે. ગેસ એજન્સીના ડિલિવરી બોય પાસેથી સિલિન્ડર સ્વીકારતી વખતે આ બાબતો ખાસ ચકાસો:
૧. સુરક્ષા સીલ (Safety Seal): સિલિન્ડરના વાલ્વ પર પ્લાસ્ટિકની સીલ અકબંધ છે કે નહીં તે પ્રથમ ચકાસી લો. તૂટેલી કે હોલ વાળી સીલ ધરાવતો સિલિન્ડર ક્યારેય ન લો.
૨. લીકેજ ચકાસણી: ડિલિવરી બોય પાસે વાલ્વ ચેક કરાવી લો જેથી કોઈ આંતરિક ગેસ લીકેજ ન હોય.
૩. વજનની ચકાસણી: નિયમ મુજબ ડિલિવરી આપતી વખતે સિલિન્ડરનું વજન કરી આપવું ફરજિયાત છે. સિલિન્ડર પર લખેલા ગ્રોસ વેઇટ (ખાલી સિલિન્ડર + ૧૪.૨ કિલો ગેસ) મુજબ વજન બરાબર છે કે નહીં તે જોઈ લો.
૪. સત્તાવાર પહોંચ (Receipt): સિલિન્ડર લીધા બાદ તેનું કમ્પ્યુટરાઇઝ્ડ બિલ અથવા રસીદ મેળવવાનું ભૂલશો નહીં.
જો તમને સિલિન્ડરમાં કોઈ ખામી, ઓછું વજન કે લીકેજ જણાય તો તરત જ તેને પરત કરી તમારી નજીકની ગેસ એજન્સી અથવા હેલ્પલાઇન નંબર પર તાત્કાલિક ફરિયાદ નોંધાવો.
