પરિસીમન બિલ અંગે રાજકીય ધમધમાટ: ૧૬ થી ૧૮ ઓગસ્ટ વચ્ચે સંસદનું ખાસ સત્ર બોલાવવાની તૈયારી, રાહુલ ગાંધી અને કિરેન રિજિજૂ વચ્ચે મહત્ત્વની બેઠક
દેશના રાજકારણમાં પરિસીમન બિલ (Delimitation Bill) ને લઈને અચાનક રાજકીય ગરમાવો આવી ગયો છે. સંસદમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલા વિરોધ અને ગતિરોધને ઉકેલવા માટે કેન્દ્ર સરકાર તરફથી મોટો પ્રયાસ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર ૧૫ ઓગસ્ટ પછી સંસદનું એક વિશેષ સત્ર (Special Session) બોલાવવાની યોજના બનાવી રહી છે. આ કવાયતના ભાગરૂપે સંસદીય કાર્ય મંત્રી કિરેન રિજિજૂ અને વિપક્ષી નેતા રાહુલ ગાંધી વચ્ચે સંસદ પરિસરમાં એક લાંબી અને મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ હતી.
આ બેઠકનો મુખ્ય હેતુ સંસદીય કામકાજમાં સર્જાયેલી ડેડલોક દૂર કરવાનો અને આગામી વિશેષ સત્રમાં પરિસીમન બિલ પર ચર્ચા માટે વાતાવરણ તૈયાર કરવાનો હતો.
૧૬ થી ૧૮ ઓગસ્ટ દરમિયાન વિશેષ સત્રની શક્યતા અને સરકારની વ્યૂહરચના
સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતી મુજબ, સરકાર ૧૬ ઓગસ્ટથી ૧૮ ઓગસ્ટ દરમિયાન સંસદનું ત્રણ દિવસીય વિશેષ સત્ર બોલાવી શકે છે. આ સત્રમાં સરકારનો મુખ્ય એજન્ડા પરિસીમન બિલ પર વ્યાપક ચર્ચા કરાવીને તેને પસાર કરાવવાનો રહેશે.
કોઈપણ પ્રકારના રાજકીય ઘર્ષણ વિના આ બિલ પસાર થઈ શકે તે માટે કેન્દ્ર સરકાર અત્યારથી જ વિપક્ષી પક્ષો સાથે સંપર્ક સાધી રહી છે. સંસદમાં ગતિરોધ તોડવા માટે મંત્રીઓને અલગ-અલગ જવાબદારીઓ સોંપવામાં આવી છે:
કિરેન રિજિજૂ: તેમને કૉંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતાઓ રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી સાથે વાતચીત કરી સંમતિ સાધવાની જવાબદારી સોંપાઈ છે.
અન્ય કેન્દ્રીય મંત્રીઓ: પ્રહલાદ જોશી, પીયૂષ ગોયલ, અર્જુન રામ મેઘવાલ અને એલ. મુરુગન જેવા સિનિયર મંત્રીઓને દેશના અન્ય પ્રાદેશિક અને વિપક્ષી દળો સાથે સંવાદ સ્થાપિત કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું છે.
સરકારની કોશિશ છે કે આ બિલ પર શક્ય તેટલી વ્યાપક સર્વસંમતિ સાધી શકાય.
FCRA સુધારા વિધેયક, ૨૦૨૬ પણ રજૂ કરવાની તૈયારી
પરિસીમન બિલ ઉપરાંત, સરકાર આગામી અઠવાડિયે સંસદમાં Foreign Contribution (Regulation) Amendment Bill, 2026 (એફસીઆરએ સુધારા વિધેયક, ૨૦૨૬) રજૂ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે.
આ વિધેયકનો મુખ્ય હેતુ વિદેશી ફંડિંગ અને યોગદાન સાથે જોડાયેલા હાલના કાયદાઓમાં જરૂરી સુધારા કરવાનો છે, જેથી વિદેશી નાણાંના દુરુપયોગ પર વધુ કડક નજર રાખી શકાય. જોકે, સંસદના વિશેષ સત્રની ચોક્કસ તારીખો અને સત્તાવાર એજન્ડા અંગે હજુ સુધી સરકાર તરફથી કોઈ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી, પરંતુ આગામી એક બે દિવસમાં કેબિનેટની બેઠક બાદ આ અંગે સત્તાવાર મંજૂરી મળી શકે છે.
કૉંગ્રેસનો કડક વલણ: બિલનો વિરોધ કરવાની સ્પષ્ટ જાહેરાત
બીજી તરફ, મુખ્ય વિપક્ષી પાર્ટી કૉંગ્રેસે આ પરિસીમન બિલ અંગે પોતાનું વલણ પહેલેથી જ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે. સંસદના ચોમાસું સત્ર પહેલા યોજાયેલી કૉંગ્રેસ સંસદીય દળની બેઠકમાં જ પાર્ટીએ નક્કી કરી લીધું હતું કે જો સરકાર આ સ્વરૂપમાં પરિસીમન બિલ લાવશે તો કૉંગ્રેસ સંસદના બંને ગૃહોમાં તેનો સખત વિરોધ કરશે.
કૉંગ્રેસ અને કેટલાક અન્ય ઉત્તર-દક્ષિણ પ્રાદેશિક પક્ષોને આશંકા છે કે નવા પરિસીમનથી રાજ્યો વચ્ચે સંસદીય બેઠકોનું સંતુલન બગાડી શકે છે, જેના કારણે ચોક્કસ પ્રદેશોને રાજકીય નુકસાન વેઠવું પડી શકે છે.
શું છે પરિસીમન બિલ? બેઠકોની સંખ્યામાં મોટો વધારો થશે
આ પરિસીમન બિલ દેશના રાજકીય માળખાને બદલી નાખવા માટેનું એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ કદમ છે. સરકારે લોકસભા અને રાજ્યની વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓને ૩૩ ટકા અનામત (Women’s Reservation) આપવા માટે આ મહત્વનું પગલું ભર્યું છે.
પરિસીમનની મુખ્ય જોગવાઈઓ અને પ્રસ્તાવિત ફેરફારો નીચે મુજબ છે:
૧. બેઠકોની સંખ્યામાં વધારો: આ બિલ પસાર થયા અને બંધારણીય સુધારો થયા પછી લોકસભામાં સભ્યોની સંખ્યા વર્તમાન ૫૪૩ થી વધીને ૮૫૦ થઈ જશે.
૨. રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનું વિભાજન: ૮૫૦ બેઠકોમાંથી ૮૧૫ બેઠકો વિવિધ રાજ્યો માટે રહેશે, જ્યારે ૩૫ બેઠકો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો માટે અનામત રાખવામાં આવશે.
૩. બંધારણીય સુધારો: લોકસભામાં બેઠકોની સંખ્યામાં આટલો મોટો વધારો કરવા માટે બંધારણના અનુચ્છેદ ૮૧ (Article 81) માં સુધારો કરવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.
મહિલા અનામત કાનૂનને વ્યવહારિક રીતે લાગુ કરવા માટે બેઠકોનું પુનર્ગઠન અને પરિસીમન કરવું અનિવાર્ય માનવામાં આવી રહ્યું છે, જેના કારણે આગામી વિશેષ સત્ર અત્યંત ધમાકેદાર અને નિર્ણાયક બની રહેવાની શક્યતા છે.
