“સંઘર્ષમાં સંબંધો તોડી ન શકાય, માત્ર રોકી શકાય”: RSS વડા મોહન ભાગવતે ચીન-પાકિસ્તાનનું ઉદાહરણ આપી વિદેશ નીતિ અને યુવાનો અંગે કહી મોટી વાત
રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો, યુવાનોના વિરોધ પ્રદર્શન અને દેશની શિક્ષણ પ્રણાલી પર એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને વૈચારિક સંબોધન આપ્યું છે. મુંબઈમાં યોજાયેલા એક ખાસ કાર્યક્રમ દરમિયાન તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે યુદ્ધ કે સંઘર્ષના સમયે દેશવાસીઓએ પોતાની સરકાર અને સૈન્યની સાથે જ મજબૂતીથી ઊભા રહેવું જોઈએ, પરંતુ તેના કારણે અન્ય રાષ્ટ્રો સાથેના ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક સંબંધો કાયમી ધોરણે તોડી નાખવા જોઈએ નહીં.
પોતાના વક્તવ્યમાં ચીન અને પાકિસ્તાનનો વિશેષ ઉલ્લેખ કરતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે સંઘર્ષના સમયગાળા દરમિયાન સંબંધોને અસ્થાયી રૂપે “રોકી” (Pause) શકાય છે, પણ તેને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરી શકાતા નથી.
ચીન-પાકિસ્તાન સાથેના ઐતિહાસિક સંબંધો ભૂલવા ન જોઈએ
આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો પર ચાલતા તણાવ વચ્ચે વિદેશ નીતિ અને માનવતાના પરિપ્રેક્ષ્યને રજૂ કરતા મોહન ભાગવતે પાડોશી દેશોના ભૂતકાળને યાદ અપાવ્યો હતો.
“જ્યારે પણ સંઘર્ષની સ્થિતિ બને, ત્યારે આપણે આપણી સરકાર અને આપણી સશસ્ત્ર દળો જે કઈ નિર્ણય લે તેની સાથે જ ચાલવું પડે. પરંતુ તેનાથી ભૂતકાળથી ચાલી આવતા સંબંધોનો અંત આવતો નથી. ચીનના લોકો પોતે માને છે કે ૨૦૦૦ વર્ષથી ભારતે તેમને મૂલ્યો અને સંસ્કાર આપ્યા છે. જ્યારે પાકિસ્તાનની વાત કરીએ તો, ઓછામાં ઓછા ૧૦૦ વર્ષ પહેલાં સુધી તે ભારતનો જ એક ભાગ હતું. આ વાત આપણે ક્યારેય ભૂલવી જોઈએ નહીં.”
તેમણે આગળ ઉમેર્યું કે ભારતની મૂળ વિચારધારા ક્યારેય “બીજા પર વિજય મેળવવાની કે તેમનો વિનાશ કરવાની” રહી નથી. ભારતનો સાચો દ્રષ્ટિકોણ શાંતિપૂર્ણ સહઅસ્તિત્વ (Co-existence) અને સંવાદ (Dialogue) પર આધારિત છે, કારણ કે અંતતઃ સમગ્ર “માનવતા એક છે.”
“વિરોધ કરનારા Gen Z યુવાનો દેશદ્રોહી નથી, આપણા પોતાના છે”
તાજેતરમાં દેશમાં વિવિધ મુદ્દાઓ, ખાસ કરીને શિક્ષણ અને પરીક્ષાઓને લઈને રસ્તા પર ઉતરેલા ‘Gen Z’ (આજની નવી પેઢી) ના વિદ્યાર્થીઓ અંગે બોલતા RSS વડાએ ખૂબ જ ઉદાર વલણ અપનાવ્યું હતું. તેમણે આ યુવાનોને “રાષ્ટ્રવિરોધી” કે “દેશદ્રોહી” ગણાવવાની માનસિકતા સામે સખત ચેતવણી આપી હતી.
પોતાના જ સંતાનો: ભાગવતે કહ્યું, “જો જનરેશન ઝેડ (Gen Z) ના યુવાનો વિરોધ કરી રહ્યા છે, તો તેઓ કોઈ રાષ્ટ્રવિરોધી નથી. તેઓ આપણા પોતાના જ લોકો છે, આપણી આવનારી પેઢી છે.”
સંવાદની જરૂરિયાત: યુવાનો સાથે તિરસ્કારથી વાત કરવાને બદલે તેમની સાથે આત્મીયતા અને સંબંધની ભાવનાથી સંવાદ સાધવો જરૂરી છે.
ઓળખ અને સ્વીકૃતિ: નવી પેઢી પોતાના હકો અને ભવિષ્ય માટે તાર્કિક સવાલો પૂછી રહી છે, ત્યારે વડીલો અને સરકારે તેમની ચિંતાઓને સ્વીકારીને યોગ્ય ઉકેલ લાવવો જોઈએ.
શિક્ષણ પ્રણાલી પર ઉઠાવેલા સવાલો અને વિદ્યાર્થીઓની ફરિયાદો “સાચી”
વિદ્યાર્થી આંદોલનોનો સંદર્ભ આપતા મોહન ભાગવતે સ્વીકાર્યું હતું કે પ્રદર્શનકારી વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા વ્યક્ત કરવામાં આવેલો આક્રોશ ખોટો નથી. દેશની શિક્ષણ પ્રણાલીમાં ખરેખર ઊંડાણપૂર્વકના સુધારાની જરૂર છે.
“જે કંઈ બન્યું છે અને વિદ્યાર્થીઓ જે ફરિયાદો કરી રહ્યા છે, તે સંપૂર્ણપણે સાચી છે. ભારતીય શિક્ષણ પ્રણાલીમાં હજુ ઘણું બધું કરવાની જરૂર છે. કારણ કે આ સુધારાઓ વાસ્તવિક ધાતલ પર થઈ નથી રહ્યા, તેથી જ તેના વિશે આજે આટલો વિરોધ અને વાતચીત થઈ રહી છે.”
તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે શિક્ષણને માત્ર વ્યાવસાયિક કે વ્યવસાયિક ન બનાવતા, તેને દરેક નાગરિક સુધી સસ્તું અને ગુણવત્તાયુક્ત રીતે પહોંચાડવું એ રાજ્ય અને સમાજ બંનેની પ્રાથમિક ફરજ છે.
