વેટિંગ લિસ્ટથી ટેન્શનમાં છો? ચાર્ટ બન્યા પછી પણ ટ્રેનમાં આ રીતે મેળવો કન્ફર્મ સીટ
ટ્રેનમાં મુસાફરી કરવાનું આપણે સૌને ગમે છે, પરંતુ જ્યારે વાત ટિકિટ કન્ફર્મ થવાની આવે છે, ત્યારે ઘણીવાર સારા-સારાઓનો પરસેવો છૂટી જાય છે. તહેવારોની સિઝન હોય, રજાઓનો સમય હોય કે પછી કોઈ જરૂરી કામ અચાનક આવી જાય, ટ્રેનમાં રિઝર્વેશન મેળવવું કોઈ જંગ જીતવા સમાન લાગે છે. અવારનવાર એવું બને છે કે આપણે મહિનાઓ અગાઉ બુકિંગ કરાવીએ છીએ, છતાં ટિકિટ ‘વેટિંગ’ કે ‘આરએસી’માં જ અટવાયેલી રહે છે.
તમામ પ્રયાસો છતાં જ્યારે તત્કાલ ટિકિટ પણ પલક ઝપકતા જ વેચાઈ જાય છે અને ટ્રેનનો ફાઇનલ ચાર્ટ પણ બની જાય છે, ત્યારે એવું લાગે છે કે હવે મુસાફરી કરવાની બધી જ આશા ઠગારી નીવડી છે. મનમાં એ જ વિચાર આવે છે કે હવે કાં તો જનરલ ડબ્બાની ધક્કા ખાતી ભીડમાં મુસાફરી કરવી પડશે અથવા તો પોતાની યાત્રા જ રદ કરવી પડશે. જો તમારી સાથે પણ ક્યારેક આવું થયું હોય અને તમે નિરાશ થયા હોવ, તો હવે પરેશાન થવાની બિલકુલ જરૂર નથી. આજે અમે તમને ભારતીય રેલવેના એક એવા શાનદાર અને ઓછા જાણીતા ફીચર વિશે જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ, જેના વિશે કદાચ બહુ ઓછા લોકો જાણતા હશે. આ ફીચરનું નામ છે— ‘કરન્ટ બુકિંગ’ (Current Booking). આવો વિગતવાર જાણીએ કે આ સુવિધા શું છે અને તેના દ્વારા છેલ્લી ઘડીએ પણ કેવી રીતે કન્ફર્મ ટિકિટ મેળવી શકાય છે.
શું છે ઇન્ડિયન રેલવેની ‘કરન્ટ બુકિંગ’ સુવિધા?
સામાન્ય રીતે લોકો એવું જ વિચારે છે કે એકવાર ટ્રેનનો ચાર્ટ બની ગયો, તો રિઝર્વેશન કાઉન્ટર કે ઓનલાઈન પોર્ટલ પર બધું જ બંધ થઈ જાય છે અને હવે ઈચ્છવા છતાં કોઈ નવી ટિકિટ બુક કરી શકાતી નથી. પરંતુ ભારતીય રેલવેએ મુસાફરોની આ સમસ્યાનો એક ખૂબ જ વ્યવહારિક ઉકેલ કાઢ્યો છે, જેને ‘કરન્ટ બુકિંગ’ કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે ટ્રેન ઉપડવાના થોડા કલાકો પહેલાં ફાઇનલ ચાર્ટ તૈયાર કરવામાં આવે છે, ત્યારે રેલવે એ જોવે છે કે તે ટ્રેનના કયા ડબ્બામાં કઈ સીટ અથવા બર્થ ખાલી રહી ગઈ છે. ઘણીવાર એવું થાય છે કે જે લોકોએ ટિકિટ બુક કરાવી હતી, તેઓ કોઈક કારણોસર મુસાફરી નથી કરી શકતા અથવા તેમની ટિકિટ કેન્સલ થઈ જાય છે. આ ઉપરાંત, અનેક ક્વોટા (જેવા કે વીઆઈપી ક્વોટા, ડિફેન્સ ક્વોટા કે લોકો પાઈલટ ક્વોટા) ની સીટો હોય છે, જેનો ઉપયોગ નથી થઈ શકતો અને અંતમાં ખાલી બચી જાય છે. આ તમામ ખાલી બચેલી સીટોને રેલવે ચાર્ટ બન્યાની તરત જ એક નવા પૂલમાં નાખી દે છે, જેને કરન્ટ અવેલેબિલિટી અથવા કરન્ટ બુકિંગ કહેવામાં આવે છે. આ સુવિધા એવા મુસાફરો માટે કોઈ વરદાનથી ઓછી નથી જેને અચાનક મુસાફરી કરવી પડે છે.
કેવી રીતે અને ક્યારે મળે છે કરન્ટ બુકિંગની સુવિધા?
કરન્ટ બુકિંગનો લાભ લેવા માટે તમારે કેટલાક જરૂરી નિયમો અને સમયમર્યાદાને સમજવી ખૂબ જ જરૂરી છે:
-
સમયનો ખેલ (Timing is Everything): કરન્ટ ટિકિટ સામાન્ય રીતે ટ્રેનના નિર્ધારિત પ્રસ્થાન સમય (Departure Time) થી થોડા કલાકો પહેલાં ઓનલાઈન અથવા સ્ટેશનના રિઝર્વેશન કાઉન્ટર પરથી ઉપલબ્ધ થાય છે. જેવો ચાર્ટ બની જાય છે, રેલવેની વેબસાઈટ (IRCTC) અને એપ પર ખાલી સીટોનું લાઈવ સ્ટેટસ દેખાવા લાગે છે.
-
સ્ટેશન કાઉન્ટર અને ઓનલાઈન બંને જગ્યાએ ઉપલબ્ધ: તમે ઈચ્છો તો આઈઆરસીટીસીની અધિકૃત વેબસાઈટ અથવા મોબાઈલ એપ દ્વારા જાતે જ ઘર બેઠા કરન્ટ ટિકિટ બુક કરી શકો છો, અથવા તો સીધા રેલવે સ્ટેશનના મુખ્ય આરક્ષણ કેન્દ્ર (PRS Counter) પર જઈને પૂછપરછ બારીથી કરન્ટ ટિકિટ માંગી શકો છો. કાઉન્ટર પર બેઠેલા કર્મચારી તરત જ જોઈને જણાવી દે છે કે ટ્રેનમાં કોઈ સીટ ખાલી બચી છે કે નહીં.
-
ફર્સ્ટ કમ, ફર્સ્ટ સર્વ (First Come, First Serve): આ નિયમ સંપૂર્ણપણે આ સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે કે જે પહેલા આવશે, તેને સીટ પહેલા મળશે. આ સીટો ખૂબ જ મર્યાદિત હોય છે અને તેના વિશે ઓછા લોકોને ખબર હોય છે, એટલા માટે જેવો ચાર્ટ બને છે, તેને બુક કરવાની હોડામહોડી જામી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં થોડી ઝડપ બતાવીને તમે પક્કી સીટ મેળવી શકો છો.
કરન્ટ બુકિંગ વાપરતી વખતે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું?
જો તમે છેલ્લી ઘડીએ કરન્ટ બુકિંગ દ્વારા ટ્રેનની મુસાફરી કરવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો કેટલીક વ્યવહારિક બાબતોનું ધ્યાન રાખવું ખૂબ જ જરૂરી છે, જેથી બાદમાં કોઈ મુશ્કેલીનો સામનો ન કરવો પડે:
-
ગેરંટી હોતી નથી: આ સંપૂર્ણપણે ખાલી બચેલી સીટો પર નિર્ભર કરે છે, એટલા માટે આ વાતની કોઈ ૧૦૦% ગેરંટી હોતી નથી કે તમને મનપસંદ ટ્રેનમાં સીટ મળી જ જશે. જો ટ્રેન સંપૂર્ણપણે ફુલ છે અને એક પણ સીટ ખાલી બચી નથી, તો કરન્ટ બુકિંગમાં પણ ટિકિટ નહીં મળે.
-
ક્લાસની પસંદગી મર્યાદિત હોવી: કરન્ટ બુકિંગમાં તમને હંમેશા સ્લીપર કે થર્ડ એસીનો જ વિકલ્પ મળે, તે જરૂરી નથી. ઘણીવાર એસી ફર્સ્ટ ક્લાસ, સેકન્ડ એસી કે એક્ઝિક્યુટિવ ક્લાસમાં સીટો ખાલી બચી જાય છે, તો ઘણીવાર ફક્ત સ્લીપરમાં જ જગ્યા મળે છે. તમને જે પણ ઉપલબ્ધ હોય, તેનાથી જ કામ ચલાવવું પડી શકે છે.
-
અચાનક લીધેલા નિર્ણય માટે બેસ્ટ: આ સુવિધા એવા લોકો માટે સૌથી વધુ ઉપયોગી છે જેને કોઈ ઈમરજન્સીમાં અચાનક ઘરથી નીકળવું પડે છે અને તેઓ અગાઉથી રિઝર્વેશન કરાવી શક્યા નહોતા.
છેલ્લી ઘડીની આશા છે ‘કરન્ટ બુકિંગ’
જિંદગી દોડધામથી ભરેલી છે અને ઘણીવાર આપણા પ્લાન છેલ્લી ઘડીએ બદલાતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં ટ્રેનની ટિકિટ ન મળવા પર ઘભરાવાની કે પોતાની યાત્રા કેન્સલ કરવાની કોઈ જરૂર નથી. આગલી વખતે જ્યારે પણ તમારી ટ્રેનની ટિકિટ વેટિંગ રહી જાય અને ચાર્ટ પણ બની જાય, તો તરત જ આઈઆરસીટીસી એપ ખોલીને અથવા રેલવે સ્ટેશન જઈને ‘કરન્ટ બુકિંગ’નું સ્ટેટસ ચોક્કસ ચેક કરો. બની શકે કે કિસ્મત તમારો સાથ આપે અને તમારી યાત્રા કન્ફર્મ સીટ સાથે અત્યંત આરામદાયક બની જાય. ભારતીય રેલવેનું આ શાનદાર ફીચર ખરેખર મુસાફરોની સફરને આસાન બનાવવાનું એક અદ્ભુત સાધન છે.
