ફ્રીમાં વિદેશ ભણવાની સોનેરી તક! નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપ માટે અરજી પ્રક્રિયા શરૂ
વિદેશની કોઈ નામાંકિત યુનિવર્સિટીમાંથી અભ્યાસ કરવો અને પોતાની ડિગ્રી પૂરી કરવી એ આજકાલના દરેક હોંશિયાર વિદ્યાર્થીનું સ્વપ્ન હોય છે. પરંતુ ઘણીવાર પૈસાની તંગી કે ભારેખમ ખર્ચાઓના કારણે ઘણા લાયક વિદ્યાર્થીઓના સપના અધૂરા રહી જાય છે. જો તમે પણ વિદેશ જઈને માસ્ટર ડિગ્રી કે પીએચડી (Ph.D.) કરવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો તમારા માટે એક ખૂબ જ શાનદાર અને મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે.
ભારત સરકારના સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા મંત્રાલય (Ministry of Social Justice and Empowerment) દ્વારા ‘નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપ’ (National Overseas Scholarship) યોજના અંતર્ગત શૈક્ષણિક વર્ષ 2026-27 માટેની અરજી પ્રક્રિયાનું સત્તાવાર એલાન કરી દેવામાં આવ્યું છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશના એવા પ્રતિભાશાળી વિદ્યાર્થીઓને આર્થિક રીતે સક્ષમ બનાવવાનો છે, જેઓ પૈસાના અભાવે વિદેશમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાથી વંચિત રહી જાય છે. ચાલો આ યોજના સાથે જોડાયેલી દરેક નાની-મોટી બાબતોને વિગતવાર જાણીએ, જેથી તમે સમયસર તેના માટે સાચી તૈયારી કરી શકો.
શું છે નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપ યોજના?
આ ભારત સરકારની એક અત્યંત લોકપ્રિય અને કલ્યાણકારી યોજના છે, જે અંતર્ગત પાત્ર વિદ્યાર્થીઓને વિદેશની ટોપ યુનિવર્સિટીઓમાં માસ્ટર ડિગ્રી (Master’s Degree) કે પીએચડી કરવા માટે સરકાર તરફથી નાણાકીય સહાય એટલે કે સ્કોલરશિપ આપવામાં આવે છે. આ યોજનાની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેમાં અભ્યાસ દરમિયાન થતા ખર્ચાઓની સંપૂર્ણ ચિંતા સરકાર ખુદ ઉઠાવે છે.
શિષ્યવૃત્તિ ફક્ત ટ્યુશન ફી જ નહીં પરંતુ રહેવાનો ખર્ચ (જાળવણી ભથ્થું), ભારત અને વિદેશ સ્થળ વચ્ચે મુસાફરી માટેનું વિમાન ભાડું, તબીબી વીમો અને અન્ય શૈક્ષણિક જરૂરિયાતોને પણ આવરી લે છે. આ યોજના ખાસ કરીને સામાજિક અને આર્થિક રીતે વંચિત માનવામાં આવતા સમુદાયો અને સમાજના વર્ગોના વિદ્યાર્થીઓ માટે વરદાન સાબિત થઈ રહી છે.
કયા વિદ્યાર્થીઓને મળશે આ યોજનાનો લાભ?
દરેક વિદ્યાર્થી આ સ્કોલરશિપ માટે અરજી કરી શકતો નથી, કારણ કે સરકારે તેના માટે કેટલીક ખાસ શ્રેણીઓ (Categories) નક્કી કરી છે. આ યોજના અંતર્ગત મુખ્યત્વે નીચેના વર્ગો સાથે સંકળાયેલા ઉમેદવારો અરજી કરી શકે છે:
અનુસૂચિત જાતિ (Scheduled Castes – SC)
ડીનોટિફાઇડ, નોમેડિક અને સેમી નોમેડિક ટ્રાઇબ્સ (Denotified, Nomadic and Semi-Nomadic Tribes)
ભૂમિહીન ખેત મજૂરો (Landless Agricultural Laborers)
પરંપરાગત કારીગર પરિવારો (Traditional Artisan Families) ના ઉમેદવારો
આ અનામત શ્રેણીઓ ઉપરાંત, ઉમેદવારોએ મંત્રાલય દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી અન્ય કેટલીક પાત્રતા શરતો પણ પૂરી કરવી પડશે. જેમાં શૈક્ષણિક લાયકાત, વય મર્યાદા, પરિવારની કુલ વાર્ષિક આવક અને કોઈ માન્યતા પ્રાપ્ત વિદેશી યુનિવર્સિટીમાંથી પ્રવેશ કે એડમિશનની ઓફર મળવા સાથે જોડાયેલા નિયમો સામેલ છે.
અરજી કરવા માટે શૈક્ષણિક લાયકાત અને ગુણ કેટલા જરૂરી છે?
અરજી કરવા માટે શૈક્ષણિક લાયકાત અને ગુણ કેટલા જરૂરી છે?જો તમે આ સ્કોલરશિપ માટે ફોર્મ ભરવા માંગતા હોવ, તો તમારા અભ્યાસના રેકોર્ડ્સ મજબૂત હોવા જોઈએ:
ન્યૂનતમ ગુણ: અરજદાર પાસે પોતાની અગાઉની લાયકાત પરીક્ષામાં ઓછામાં ઓછા 60 ટકા ગુણ (60% Marks) અથવા તેના સમકક્ષ ગ્રેડ હોવો અનિવાર્ય છે.
માસ્ટર ડિગ્રી માટે: જો તમે વિદેશથી માસ્ટર ડિગ્રી કરવા માંગતા હોવ, તો તમારી પાસે સંબંધિત વિષયમાં જરૂરી બેચલર ડિગ્રી (સ્નાતક) હોવી જોઈએ.
પીએચડી માટે: જો તમે ડૉક્ટરેટ કે પીએચડી માટે અરજી કરી રહ્યા છો, તો તમારી પાસે સંબંધિત વિષયમાં માસ્ટર ડિગ્રી હોવી જરૂરી છે.
પારિવારિક આવક (Family Income) અને અન્ય શરતો
આ સ્કોલરશિપનો લાભ ફક્ત એવા જ વિદ્યાર્થીઓને મળશે જેને તેની સૌથી વધુ જરૂર છે. તેના માટે સરકારે આવક મર્યાદા નક્કી કરી છે:
અરજદારના પરિવારની તમામ સ્ત્રોતોથી કુલ મળીને વાર્ષિક આવક 8 લાખ રૂપિયાથી વધુ હોવી જોઈએ નહીં.
આ ઉપરાંત, ઉમેદવારની ઉંમર અને તેની કેટેગરીના આધારે સરકારની અન્ય ગાઈડલાઈન્સ પણ લાગુ થશે, જેને અરજી કરતા પહેલાં સત્તાવાર પોર્ટલ પર સારી રીતે વાંચી લેવી જોઈએ.
સ્કોલરશિપ અંતર્ગત કયા-કયા ખર્ચાઓ માટે મળશે આર્થિક મદદ?
જ્યારે કોઈ વિદ્યાર્થી વિદેશ ભણવા જાય છે, ત્યારે ટ્યુશન ફી ઉપરાંત અન્ય ઘણા ખર્ચાઓ પણ તેની સામે ઊભા થઈ જાય છે. આ યોજનામાં વિદ્યાર્થીઓની આ તમામ ચિંતાઓનું પૂરેપૂરું ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું છે:
ટ્યુશન ફી: યુનિવર્સિટી અથવા સંસ્થાની સંપૂર્ણ અથવા નક્કી કરેલી અભ્યાસની ફી સરકાર દ્વારા ચૂકવવામાં આવશે.
રહેવા અને ખાવાનો ખર્ચ: વિદેશમાં જીવનનિર્વાહ માટે મળતું મેન્ટેનન્સ અલાઉન્સ.
હવાઈ મુસાફરી: કોર્સની શરૂઆતમાં વિદેશ જવા અને કોર્સ પૂરો થયા પછી પાછા સ્વદેશ પરત ફરવાનો હવાઈ ખર્ચ (Airfare).
મેડિકલ ઇન્શ્યોરન્સ: વિદેશમાં સ્વાસ્થ્ય સુરક્ષા માટે જરૂરી વીમાનો ખર્ચ.
કંટીજન્સી અને અન્ય ખર્ચ: પુસ્તકો ખરીદવા, લોકલ ટ્રાવેલ અથવા થીસીસ તૈયાર કરવા જેવા અન્ય શૈક્ષણિક ખર્ચા.
નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપ માટે અરજી કેવી રીતે કરવી?
જો તમે તમામ લાયકાતો પૂરી કરતા હોવ, તો નીચે આપેલા સરળ સ્ટેપને ફોલો કરીને તેના માટે ઓનલાઈન અરજી કરી શકો છો:
સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જાઓ: સૌથી પહેલા નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપના અધિકૃત પોર્ટલ (Official Portal) પર જાઓ.
નવું રજીસ્ટ્રેશન કરો: પોર્ટલના હોમપેજ પર આપવામાં આવેલા ‘New Registration’ ના વિકલ્પ પર ક્લિક કરીને તમારી બેઝિક માહિતી ભરીને ખુદને રજીસ્ટર કરો.
ફોર્મ ભરો: ત્યારબાદ તમારા યુઝર આઈડી અને પાસવર્ડની મદદથી લોગિન કરો અને તમારી પર્સનલ ડિટેલ્સ, શૈક્ષણિક લાયકાત અને પરિવારની આવક સાથે જોડાયેલી જાણકારીઓ સાચી-સાચી દાખલ કરો.
યુનિવર્સિટીની માહિતી આપો: તમે વિદેશની કઈ યુનિવર્સિટીમાં અરજી કરી છે અથવા તમને ક્યાં એડમિશન મળ્યું છે, તેનાથી જોડાયેલી ડિટેલ્સ ભરો.
દસ્તાવેજો અપલોડ કરો: માંગવામાં આવેલા તમામ જરૂરી પ્રમાણપત્રો (જેવા કે જાતિ પ્રમાણપત્ર, આવક પ્રમાણપત્ર, માર્કશીટ, પાસપોર્ટ વગેરે) ને સ્કેન કરીને નક્કી કરેલા સાઈઝમાં અપલોડ કરો.
ફાઇનલ સબમિશન: ફોર્મ સબમિટ કરતા પહેલા દાખલ કરવામાં આવેલી તમામ જાણકારીઓને ફરીથી ધ્યાનથી ચકાસી લો. ત્યારબાદ ફોર્મને ફાઇનલ સબમિટ કરી દો.
રસીદ સુરક્ષિત રાખો: ફોર્મ જમા થયા પછી મળનાર એક્નોલેજમેન્ટ (Acknowledgement) અથવા પ્રિન્ટઆઉટને ડાઉનલોડ કરીને તમારી પાસે સુરક્ષિત રાખી લો, જેથી ભવિષ્યમાં કામ આવી શકે.
જો તમારામાં પણ ટેલેન્ટ છે અને તમે પૈસાની કમીના કારણે વિદેશમાં ભણવાના તમારા સ્વપ્નને દબાવીને બેઠા હતા, તો સરકારની આ નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપ તમારા માટે એક સોનેરી તક લઈને આવી છે. સમયસર અરજી કરો અને તમારી મહેનતના બળે તમારા સપનાઓને નવી ઉડાન આપો.
