CTET વગર નહીં બને વાત! શિક્ષક બનવા માટે આ પરીક્ષા છે સૌથી મહત્વપૂર્ણ સીડી!
બિહારમાં શિક્ષક ભરતી માટે BPSC TRE 4 ની નોટિસ બહાર આવતા જ યુવાનોમાં ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે કે આખરે સરકારી શાળામાં શિક્ષક બનવા માટે કયો કોર્સ કે પરીક્ષા સૌથી યોગ્ય છે. ઘણીવાર સાચી માહિતીના અભાવે વિદ્યાર્થીઓ ખોટો કોર્સ પસંદ કરી બેસે છે. આવો વિગતવાર સમજીએ કે BEd, D.El.Ed અને CTET માં શું તફાવત છે અને તમારા માટે કયો રસ્તો યોગ્ય રહેશે.
D.El.Ed શું છે અને કોના માટે છે?
D.El.Ed (Diploma in Elementary Education) એ બે વર્ષનો એક ડિપ્લોમા કોર્સ છે, જે 12મા ધોરણ પછી કરી શકાય છે. આ કોર્સ ખાસ કરીને પ્રાઇમરી ધોરણો (ધોરણ 1 થી 5) ભણાવવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો છે.
જે યુવાનો ઓછા સમયમાં અને ઓછા ખર્ચામાં પોતાના ટીચિંગ કરિયરની શરૂઆત કરવા માંગે છે, તેમના માટે આ સૌથી સીધો અને શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ માનવામાં આવે છે.
BEd શું છે?
BEd (Bachelor of Education) એ સ્નાતક (ગ્રેજ્યુએશન) પછી કરવામાં આવતી બે વર્ષની પ્રોફેશનલ ડિગ્રી છે. તેનો મુખ્ય ફોકસ અપર પ્રાઇમરી અને સેકેન્ડરી લેવલ એટલે કે ધોરણ 6 થી 12 સુધી ભણાવવા પર હોય છે.
BEd માટે ગ્રેજ્યુએશન અનિવાર્ય છે, તેથી તેમાં D.El.Ed ની સરખામણીમાં વધુ સમય અને લાયકાતની જરૂર પડે છે. જો તમારું લક્ષ્ય સિનિયર વર્ગોને ભણાવવાનું અથવા ભવિષ્યમાં પ્રશાસનિક પદો (જેમ કે પ્રિન્સિપાલ) સુધી પહોંચવાનું છે, તો આ કોર્સ તમારા માટે છે.
CTET શું છે અને કેમ જરૂરી છે?
વિદ્યાર્થીઓને ભ્રમ હોય છે કે CTET (Central Teacher Eligibility Test) કોઈ કોર્સ કે ડિગ્રી છે, જ્યારે તે એક પાત્રતા પરીક્ષા (Eligibility Test) છે જે CBSE દ્વારા લેવામાં આવે છે.
સરકારી શાળામાં શિક્ષક બનવા માટે આ પરીક્ષા પાસ કરવી અનિવાર્ય છે, ભલે તમે BEd કર્યું હોય કે D.El.Ed.
તેમાં પેપર 1 પ્રાઇમરી (ધોરણ 1 થી 5) માટે અને પેપર 2 અપર પ્રાઇમરી (ધોરણ 6 થી 8) માટે હોય છે. આ ઉપરાંત, રાજ્ય સ્તરે લેવાતી પરીક્ષાઓ જેમ કે બિહાર STET અથવા અન્ય રાજ્યોની શિક્ષક પાત્રતા પરીક્ષાઓ પણ આ જ તર્જ પર લેવાય છે.
BEd, D.El.Ed અને CTET માં મુખ્ય તફાવત
BEd, D.El.Ed અને CTET માં મુખ્ય તફાવત| પાસું / માપદંડ | D.El.Ed | BEd | CTET |
| કોર્સનો પ્રકાર | ડિપ્લોમા | ડિગ્રી | પાત્રતા પરીક્ષા (ટેસ્ટ) |
| સમયગાળો | 2 વર્ષ | 2 વર્ષ | પરીક્ષા (એક દિવસીય) |
| ન્યૂનતમ લાયકાત | 12મું પાસ (ન્યૂનતમ ગુણ જરૂરી) | ગ્રેજ્યુએશન | D.El.Ed અથવા BEd ઉત્તીર્ણ/અપિયરિંગ |
| ભણાવવાનું સ્તર | ધોરણ 1 થી 5 (પ્રાઇમરી) | ધોરણ 6 થી 12 (અપર પ્રાઇમરી/સેકેન્ડરી) | પાત્રતા નિર્ધારણ |
તમારા માટે કયો રસ્તો સાચો છે?
પ્રાઇમરી ટીચર (ધોરણ 1 થી 5) બનવા માટે:
12મા ધોરણની પરીક્ષા ઓછામાં ઓછા 50% ગુણ સાથે પાસ કરો.
D.El.Ed કોર્સમાં પ્રવેશ લો.
CTET પેપર 1 ક્લિયર કરો.
આ પછી રાજ્ય સ્તરીય શિક્ષક ભરતી પરીક્ષા (જેમ કે BPSC TRE) માં અરજી કરો.
અપર પ્રાઇમરી અને સેકેન્ડરી ટીચર (ધોરણ 6 થી 12) બનવા માટે:
કોઈપણ માન્ય સંસ્થામાંથી ગ્રેજ્યુએશન પૂરું કરો.
BEd કોર્સમાં એડમિશન લો.
CTET પેપર 2 પાસ કરો.
આ પછી સંબંધિત રાજ્યની શિક્ષક ભરતી પરીક્ષા દ્વારા આગળ વધો.
(નોંધ: BEd ધારકો પણ પ્રાઇમરી વર્ગો માટે પાત્ર બની શકે છે, શરતે કે તેઓ NCTE ના નિયમો અનુસાર નિર્ધારિત બ્રિજ કોર્સ પૂરો કરે.)
જો તમે સ્કૂલ સ્તરે શરૂઆતના વર્ગોથી જ બાળકોને ભણાવવા માંગતા હો અને ઝડપથી કરિયર શરૂ કરવા માંગતા હો, તો D.El.Ed પસંદ કરો. બીજી તરફ, જો તમારો હેતુ ઉચ્ચ વર્ગોને ભણાવવાનો અને કરિયરમાં મોટી છલાંગ લગાવવાનો છે, તો BEd નો માર્ગ અપનાવો. લક્ષ્ય ગમે તે હોય, CTET કે રાજ્યની પાત્રતા પરીક્ષા પાસ કરવી અનિવાર્ય સીડી છે, તેથી તેની તૈયારી પર પૂરો ફોકસ રાખો.
