8મા પગાર પંચની અમલવારી પહેલાં સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો નિર્ણય, કેન્દ્રીય કર્મચારીઓના MACP અને પગાર ધોરણ પર પડશે સીધી અસર
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા 8મા પગાર પંચ (8th Pay Commission) ની રચના અને નવા પે મેટ્રિક્સને લઈને દેશભરના સરકારી કર્મચારીઓમાં મોટી આશાઓ સેવાઈ રહી છે. આ દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓની સેવા શરતો અને પ્રોમોશન સંબંધિત એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્દેશ બાદ રેલવે બોર્ડ સહિત વિવિધ કેન્દ્રીય મંત્રાલયોએ મોડિફાઇડ એશ્યોર્ડ કરિયર પ્રોગ્રેસન (MACP) સ્કીમ અંગે નવી સ્પષ્ટતા જારી કરી છે. આ નવા નિયમ મુજબ, હવે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓને મળતું MACP નાણાકીય અપગ્રેડ તેમના પોતાના કેડરની પ્રમોશનલ સીલિંગ (ટોચમર્યાદા) થી વધુ હોઈ શકશે નહીં.
શું છે નવો નિયમ અને રેલવે બોર્ડના નિર્દેશ?
સરળ અને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહીએ તો, સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવ્યું છે કે MACP યોજના હેઠળ કર્મચારીને મળતો નાણાકીય લાભ તેમના કેડરમાં નક્કી કરાયેલી પ્રમોશનલ પોસ્ટના ગ્રેડ પે અથવા પે લેવલથી આગળ વધી શકે નહીં. દેશના સર્વોચ્ચ અદાલતના આદેશને પગલે રેલવે બોર્ડે તમામ ઝોનલ રેલવે અને પ્રોડક્શન યુનિટ્સને આ નિયમનો તાત્કાલિક અસરથી અમલ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.
બોર્ડે પોતાના પરિપત્રમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે MACP સ્કીમનો મુખ્ય હેતુ એવા કર્મચારીઓને આર્થિક સ્થિરતા અને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે જેમને લાંબા સમય સુધી કેડરમાં કોઈ નિયમિત પ્રમોશન મળ્યું નથી. જોકે, આ યોજનાનો લાભ લેતી વખતે કોઈ પણ કર્મચારી પોતાના ભરતી નિયમોમાં નક્કી કરેલા મૂળ કેડર માળખાની સીમાઓને ઓળંગીને ઉચ્ચ આર્થિક લાભનો દાવો કાનૂની રીતે કરી શકે નહીં.
ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ કર્મચારીના કેડરમાં પ્રમોશનની છેલ્લી મર્યાદા પે લેવલ 6 કે પે લેવલ 7 સુધી જ સીમિત હોય, તો તેમનું MACP અપગ્રેડ પણ તે જ પે લેવલ પર અટકી જશે, ભલે 7મા કે 8મા પગાર પંચના પે મેટ્રિક્સ ટેબલમાં તેનાથી આગળના પે લેવલ ઉપલબ્ધ હોય.
MACP અને ‘પ્રમોશનલ સીલિંગ’નું ગણિત
કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ માટે લાગુ MACP સ્કીમ હેઠળ ૧૦, ૨૦ અને ૩૦ વર્ષની નિયમિત અને સંતોષકારક સેવાઓ પૂરી કરવા પર ત્રણ નાણાકીય અપગ્રેડેશન આપવામાં આવે છે. સામાન્ય પ્રક્રિયા મુજબ, આ અપગ્રેડ 7મા પગાર પંચના પે મેટ્રિક્સ મુજબના આગામી પે લેવલ પર આપવામાં આવતા હોય છે.
પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટના નવા આદેશ બાદ લાગુ થયેલા સીલિંગ નિયમ મુજબ, જો કોઈ ચોક્કસ પોસ્ટ માટેનું પ્રમોશનલ કેડર કોઈ ખાસ ગ્રેડ પે પર પૂરું થઈ જતું હોય, તો MACP નો નાણાકીય લાભ પણ તે જ ગ્રેડ પે સુધી સીમિત થઈ જશે. પે મેટ્રિક્સમાં ઉચ્ચ લેવલ હોવા છતાં કેડર નિયમ આડે આવશે.
8મા પગાર પંચ પર ચુકાદાની લાંબા ગાળાની અસરો
આ નિર્ણય હાલના કાયદાકીય અર્થઘટન પર આધારિત છે, પરંતુ આગામી 8મા પગાર પંચના અમલીકરણ વખતે તેની વ્યાપક અસર જોવા મળશે.
નવા પે મેટ્રિક્સ લાગુ થયા પછી પણ કર્મચારીઓ માત્ર પે મેટ્રિક્સ ટેબલના આધારે ઉચ્ચ પે લેવલનો દાવો નહીં કરી શકે. તેમના નાણાકીય અપગ્રેડની મહત્તમ મર્યાદા તેમના સંબંધિત વિભાગના કેડર માળખા દ્વારા જ નક્કી થશે. આ ચુકાદાને કારણે હવે કર્મચારી યુનિયનોએ માત્ર ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ વધારવા પર નિર્ભર રહેવાને બદલે પોતપોતાના વિભાગોમાં કેડર પુનર્ગઠન (Cadre Restructuring) કરવા પર ભાર મૂકવો પડશે. જ્યાં સુધી વિભાગોમાં નવી ઉચ્ચ પ્રમોશનલ પોસ્ટ્સ ઊભી કરવામાં નહીં આવે, ત્યાં સુધી 8મા પગાર પંચમાં પણ MACP નો સંપૂર્ણ ફાયદો મેળવવો મુશ્કેલ બનશે.
આ ઉપરાંત, વિવિધ વિભાગોમાં માત્ર પે મેટ્રિક્સના આધારે ઉચ્ચ ગ્રેડ પે મેળવવા માટે કર્મચારીઓ દ્વારા કરવામાં આવતા બિનજરૂરી કાનૂની કેસોનો પણ સુપ્રીમ કોર્ટના આ સ્પષ્ટ ચુકાદાથી કાયમી અંત આવ્યો છે.
