અમેરિકન સેનાના AI પ્લેટફોર્મ પર ChatGPT અને Grokની એન્ટ્રી, જાણો કયા કામમાં થશે ઉપયોગ
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ હવે માત્ર ટેક્નોલોજી કંપનીઓ કે સામાન્ય ઓફિસના કામ સુધી મર્યાદિત રહ્યું નથી. વિશ્વની મોટી સૈન્ય શક્તિઓ પણ AIનો ઉપયોગ પોતાના વહીવટી કામ, માહિતીના વિશ્લેષણ, સંશોધન અને નિર્ણય પ્રક્રિયાને વધુ ઝડપી બનાવવા માટે કરી રહી છે. અમેરિકાએ આ દિશામાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે.
અમેરિકાના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ વૉરે પોતાના જનરેટિવ AI પ્લેટફોર્મ GenAI.mil પર બે જાણીતા AI સિસ્ટમને સ્થાન આપ્યું છે. તેમાં OpenAIનું ChatGPT Mil અને xAIનું Grok for Government સામેલ છે. અગાઉ આ પ્લેટફોર્મ પર Google Gemini જેવી AI ક્ષમતાઓ પણ ઉપલબ્ધ કરવામાં આવી હતી.
આ નિર્ણયથી અમેરિકાના લાખો સૈન્ય અને નાગરિક કર્મચારીઓને સરકારી સુરક્ષિત વાતાવરણમાં અદ્યતન જનરેટિવ AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરવાની તક મળશે. જોકે, આનો અર્થ એ નથી કે AI સિસ્ટમને અમેરિકાની વર્ગીકૃત અથવા અત્યંત ગુપ્ત સૈન્ય માહિતી સુધી ખુલ્લી પહોંચ આપવામાં આવી છે. AIનો ઉપયોગ નિયંત્રિત અને મંજૂર માહિતીના દાયરામાં જ કરવામાં આવશે.
GenAI.mil શું છે?
GenAI.mil અમેરિકન ડિફેન્સ ક્ષેત્ર માટે તૈયાર કરવામાં આવેલું જનરેટિવ AI પ્લેટફોર્મ છે. તેનો મુખ્ય હેતુ સૈન્ય અને નાગરિક કર્મચારીઓને સુરક્ષિત સરકારી વાતાવરણમાં AI આધારિત સેવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે.
સામાન્ય AI ચેટબોટનો ઉપયોગ કરતી વખતે સરકારી કર્મચારીઓ માટે ડેટા સુરક્ષા સૌથી મોટો પ્રશ્ન બની શકે છે. સંવેદનશીલ સરકારી દસ્તાવેજો અથવા આંતરિક માહિતી કોઈ સામાન્ય કોમર્શિયલ AI સિસ્ટમમાં નાખવી જોખમી બની શકે છે. GenAI.mil જેવા પ્લેટફોર્મનો ઉદ્દેશ આ જોખમ ઘટાડીને મંજૂર સરકારી વાતાવરણમાં AIનો ઉપયોગ શક્ય બનાવવાનો છે.
આ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ માત્ર ચેટિંગ અથવા પ્રશ્નોના જવાબ મેળવવા પૂરતો નથી. તેનો ઉપયોગ માહિતી ગોઠવવા, દસ્તાવેજોનું વિશ્લેષણ કરવા, સંશોધન, વર્કફ્લો અને અન્ય વહીવટી કામગીરીમાં પણ થઈ શકે છે.
Grok for Governmentને મળ્યું સ્થાન
31 ઓગસ્ટે અમેરિકાના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ વૉરે જણાવ્યું કે Starshield AIનું Grok for Government હવે GenAI.mil પર ઉપલબ્ધ છે. Grokનું આ સરકારી વર્ઝન નિયંત્રિત અનક્લાસિફાઇડ માહિતી એટલે કે Controlled Unclassified Information (CUI)ને સંભાળવા માટે Impact Level 5 એટલે કે IL5 સ્તર સુધી મંજૂર કરવામાં આવ્યું છે.
IL5નો અર્થ એ છે કે સિસ્ટમને સામાન્ય જાહેર માહિતી કરતાં વધુ સંવેદનશીલ સરકારી ડેટા સાથે કામ કરવા માટે વધુ કડક સુરક્ષા માપદંડ હેઠળ ઉપયોગ કરી શકાય છે. જોકે, આ વર્ગીકૃત અથવા Classified Information માટેની મંજૂરી સમાન નથી.
આ તફાવત ખૂબ મહત્વનો છે. સૈન્ય સંદર્ભમાં તમામ માહિતી એકસરખી હોતી નથી. કેટલીક માહિતી જાહેર હોઈ શકે છે, કેટલીક આંતરિક અથવા નિયંત્રિત હોઈ શકે છે અને કેટલીક અત્યંત ગુપ્ત તથા વર્ગીકૃત હોઈ શકે છે. AI સિસ્ટમને કયા પ્રકારના ડેટા સાથે કામ કરવાની મંજૂરી છે તે સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
Grokમાં કઈ ક્ષમતાઓ મળશે?
સરકારી ઉપયોગ માટેના Grokમાં વિવિધ AI ક્ષમતાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં અદ્યતન reasoning એટલે કે જટિલ પ્રશ્નોને તબક્કાવાર સમજવાની અને જવાબ તૈયાર કરવાની ક્ષમતા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
આ ઉપરાંત અલગ-અલગ reasoning modes અને ફરીથી ઉપયોગ કરી શકાય તેવા workflows બનાવવાની સુવિધાઓ પણ ઉપલબ્ધ હોવાની માહિતી આપવામાં આવી છે.
સરકારી કર્મચારીઓ માટે તેનો અર્થ એ થઈ શકે છે કે એક જ પ્રકારનું કામ વારંવાર હાથથી કરવાની જગ્યાએ AI આધારિત પ્રક્રિયા તૈયાર કરી શકાય. ઉદાહરણ તરીકે, ચોક્કસ પ્રકારના દસ્તાવેજોનું પ્રાથમિક વિશ્લેષણ, માહિતીનું વર્ગીકરણ અથવા સંશોધન માટેની સામગ્રીનું સંકલન જેવા કાર્યોમાં AI મદદરૂપ બની શકે છે.
અલબત્ત, AI દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલી માહિતી અંતિમ નિર્ણયનું સ્થાન લે તેવી નથી. ખાસ કરીને સૈન્ય ક્ષેત્રમાં કોઈપણ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય માટે માનવીય દેખરેખ અને અધિકૃત પ્રક્રિયા જરૂરી રહે છે.
ChatGPT Milની પણ શરૂઆત
Grokની સાથે OpenAIનું ChatGPT Mil પણ GenAI.mil પર લોન્ચ કરવામાં આવ્યું છે. બંને AI સિસ્ટમને CUI સાથે કામ કરવા માટે IL5 સ્તરની મંજૂરી મળી છે.
ChatGPTનું સરકારી વર્ઝન અમેરિકાના ડિફેન્સ ક્ષેત્રમાં AIના વ્યાપક ઉપયોગ તરફનું બીજું મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. સામાન્ય લોકો માટે ChatGPT લેખન, સંશોધન, વિચારમંથન અને માહિતી મેળવવા માટે ઉપયોગી છે. પરંતુ સરકારી સંદર્ભમાં તેનો ઉપયોગ વધુ નિયંત્રિત વાતાવરણ અને નિર્ધારિત સુરક્ષા ધોરણો હેઠળ કરવામાં આવશે.
આથી ChatGPT Milને સામાન્ય જાહેર ChatGPTથી અલગ સરકારી ઉપયોગના સંદર્ભમાં જોવું જરૂરી છે.
માર્કેટ રિસર્ચથી લઈને સપ્લાય ચેઇન સુધી ઉપયોગ
GenAI.mil પર ઉપલબ્ધ AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ અનેક પ્રકારના બિન-વર્ગીકૃત પરંતુ નિયંત્રિત કામોમાં થઈ શકે છે. તેમાં માર્કેટ રિસર્ચ, પ્રોક્યોરમેન્ટ એટલે કે ખરીદી પ્રક્રિયા અને સપ્લાય ચેઇન મેનેજમેન્ટ જેવા ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે.
સૈન્ય સંગઠનનું કદ ખૂબ મોટું હોય છે. લાખો કર્મચારીઓ, હજારો પ્રકારના સાધનો, સપ્લાયર્સ, કરારો અને લોજિસ્ટિક પ્રક્રિયાઓનું સંચાલન કરવું એક જટિલ કામગીરી છે. આવી સ્થિતિમાં AI મોટા પ્રમાણમાં માહિતી ઝડપથી ગોઠવી અને તેનું પ્રાથમિક વિશ્લેષણ કરી શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, ખરીદી વિભાગમાં અલગ-અલગ સપ્લાયર્સની માહિતીનું સંકલન, દસ્તાવેજોની સરખામણી અથવા બજાર સંબંધિત ડેટામાંથી મુખ્ય મુદ્દાઓ ઓળખવામાં AI સહાયક બની શકે છે.
સપ્લાય ચેઇન ક્ષેત્રે પણ AI માંગ, ઉપલબ્ધતા અને વિવિધ પ્રક્રિયાઓમાંથી પેટર્ન ઓળખવામાં મદદ કરી શકે છે. અંતિમ નિર્ણય માનવીય અધિકારીઓ લેતા હોવા છતાં પ્રાથમિક માહિતી તૈયાર કરવામાં લાગતો સમય ઘટાડી શકાય છે.
AIને ‘Force Multiplier’ બનાવવાની અમેરિકાની યોજના
અમેરિકાના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ વૉરનું વ્યાપક લક્ષ્ય AIને ‘Force Multiplier’ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાનું છે. સરળ ભાષામાં કહીએ તો તેનો અર્થ એ છે કે AIની મદદથી ઉપલબ્ધ માનવીય સંસાધનોની કાર્યક્ષમતા વધારવી.
સૈન્ય ક્ષેત્રમાં ઘણી વખત મોટી માત્રામાં માહિતી ખૂબ ઓછા સમયમાં સમજવાની જરૂર પડે છે. જો કર્મચારીઓનો સમય ડેટા શોધવામાં, દસ્તાવેજ ગોઠવવામાં અને સામાન્ય પુનરાવર્તિત કામમાં જતો રહે, તો મહત્વપૂર્ણ કામગીરી માટે ઓછો સમય બચે છે.
AI આવા રૂટીન કામને ઝડપી બનાવે તો કર્મચારીઓ વધુ મહત્વપૂર્ણ કામગીરી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે છે. આ જ કારણસર અમેરિકન ડિફેન્સ સિસ્ટમ AIને માત્ર એક સોફ્ટવેર ટૂલ તરીકે નહીં પરંતુ કાર્યક્ષમતા વધારનારા સાધન તરીકે જોઈ રહી છે.
લાખો યુઝર્સ પહેલેથી જ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરી ચૂક્યા છે
GenAI.milની શરૂઆત થયાને આશરે નવ મહિના થયા છે અને આ સમયગાળામાં પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ ઝડપથી વધ્યો છે. અમેરિકાના ડિફેન્સ ક્ષેત્રના 30 લાખથી વધુ સૈન્ય અને નાગરિક કર્મચારીઓના વર્કફોર્સમાંથી 17 લાખથી વધુ યુનિક યુઝર્સ આ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરી ચૂક્યા હોવાનું જણાવાયું છે.
આ આંકડો દર્શાવે છે કે સરકારી કર્મચારીઓમાં જનરેટિવ AIને લઈને રસ કેટલો ઝડપથી વધી રહ્યો છે. AIનો ઉપયોગ હવે માત્ર ટેક્નોલોજી વિભાગ સુધી મર્યાદિત રહેવાને બદલે વહીવટી અને વિવિધ ઓપરેશનલ કામગીરીમાં પણ પ્રવેશી રહ્યો છે.
આટલી મોટી સંખ્યામાં યુઝર્સ માટે AI સિસ્ટમ ઉપલબ્ધ કરાવવી પોતે જ એક મોટો ટેક્નોલોજીકલ અને સુરક્ષા પડકાર છે. તેમાં ડેટા પ્રોટેક્શન, યુઝર ઓથેન્ટિકેશન, ઍક્સેસ કંટ્રોલ અને AIના જવાબોની વિશ્વસનીયતા જેવા મુદ્દાઓ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
AIની સાથે સુરક્ષા પણ મોટો મુદ્દો
સૈન્ય ક્ષેત્રમાં AIનો ઉપયોગ જેટલો મહત્વપૂર્ણ છે, એટલી જ મહત્વપૂર્ણ તેની સુરક્ષા છે. જનરેટિવ AI ક્યારેક ખોટી અથવા અધૂરી માહિતી પણ આપી શકે છે. તેને સામાન્ય રીતે AI hallucination તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જો કોઈ કર્મચારી મહત્વપૂર્ણ સરકારી કામગીરીમાં AIના જવાબને સંપૂર્ણપણે સાચો માની લે, તો ગંભીર ભૂલો થઈ શકે છે. તેથી AIને સહાયક સાધન તરીકે ઉપયોગ કરવો અને માનવીય ચકાસણી જાળવી રાખવી જરૂરી છે.
બીજો મોટો મુદ્દો ડેટા સુરક્ષાનો છે. સરકારી માહિતી કયા AI મોડલમાં જાય છે, તેનો સંગ્રહ ક્યાં થાય છે અને તેને કોણ ઍક્સેસ કરી શકે છે—આ તમામ પ્રશ્નો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. IL5 જેવી સુરક્ષા મંજૂરીનો હેતુ આવા સંવેદનશીલ ડેટાના ઉપયોગ માટે નિયંત્રિત માળખું પૂરું પાડવાનો છે.
AIનો ઉપયોગ સૈન્ય નિર્ણયોમાં કેટલો આગળ જશે?
હાલમાં જાહેર કરવામાં આવેલી માહિતીનો મુખ્ય ભાર વહીવટી, વિશ્લેષણાત્મક અને સપોર્ટ કામગીરી પર છે. તેનો અર્થ એ છે કે AIનો ઉપયોગ સંશોધન, દસ્તાવેજ વિશ્લેષણ, ખરીદી, સપ્લાય ચેઇન અને વર્કફ્લો જેવા ક્ષેત્રોમાં મદદરૂપ તરીકે થઈ શકે છે.
સૈન્યમાં AIનો સૌથી સંવેદનશીલ મુદ્દો એવા નિર્ણયો છે જે સીધા ઓપરેશનલ અથવા હથિયાર સંબંધિત કાર્યવાહી સાથે જોડાયેલા હોય. આવા ક્ષેત્રોમાં માનવીય નિયંત્રણ, જવાબદારી અને સુરક્ષા ધોરણો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
તેથી GenAI.mil પર ChatGPT અને Grokનું આગમન મુખ્યત્વે અમેરિકન ડિફેન્સ વર્કફોર્સની ઉત્પાદકતા અને માહિતી આધારિત કામગીરીને સુધારવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું તરીકે જોવું યોગ્ય છે.
Google Gemini બાદ વધતી સ્પર્ધા
GenAI.mil પર ChatGPT અને Grokની હાજરી એ પણ દર્શાવે છે કે અમેરિકન સરકાર અદ્યતન AI ક્ષેત્રમાં એક જ ટેક્નોલોજી પ્રોવાઇડર પર નિર્ભર રહેવાને બદલે વિવિધ મોડલ અને કંપનીઓની ક્ષમતાઓનો ઉપયોગ કરવા માંગે છે.
Google Gemini, ChatGPT અને Grok જેવી અલગ AI સિસ્ટમ વચ્ચે સ્પર્ધા વધવાથી સરકારી કર્મચારીઓને વિવિધ પ્રકારની AI ક્ષમતાઓ ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે. સાથે સાથે સરકાર માટે પણ અલગ મોડલની કામગીરી, સુરક્ષા અને ઉપયોગિતા વચ્ચે સરખામણી કરવાની તક ઊભી થાય છે.
ભવિષ્યમાં વધુ વ્યાપક બનશે AIનો ઉપયોગ
અમેરિકન ડિફેન્સ ક્ષેત્રમાં AIનો વિસ્તાર આગામી વર્ષોમાં વધુ ઝડપથી થાય તેવી શક્યતા છે. જનરેટિવ AI ઉપરાંત ડેટા એનાલિટિક્સ, કમ્પ્યુટર વિઝન, ઓટોમેશન અને નિર્ણય સહાયતા જેવી ટેક્નોલોજી પણ સૈન્ય ક્ષેત્રમાં વધુ ઉપયોગી બની શકે છે.
પરંતુ AIનો વિસ્તાર જેટલો વધશે, નિયમન અને જવાબદારીની જરૂરિયાત પણ એટલી જ વધશે. AI શું કરી શકે છે તે ઉપરાંત AIને શું કરવાની મંજૂરી હોવી જોઈએ તે પ્રશ્ન પણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
ChatGPT Mil અને Grok for Governmentને GenAI.milમાં સામેલ કરવાનો નિર્ણય આ બદલાતા યુગની એક મોટી નિશાની છે. અમેરિકન ડિફેન્સ ક્ષેત્ર હવે AIને ભવિષ્યની ટેક્નોલોજી તરીકે નહીં, પરંતુ વર્તમાન કામગીરીનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ બનાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
એકંદરે જોવામાં આવે તો આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ સૈન્ય કર્મચારીઓને વધુ ઝડપથી માહિતી સમજવામાં, રોજિંદા વહીવટી કામને સરળ બનાવવામાં અને મોટા પ્રમાણમાં ડેટા સાથે વધુ કાર્યક્ષમ રીતે કામ કરવામાં મદદ કરવાનો છે. જોકે, AIની ક્ષમતાઓ સાથે તેની મર્યાદાઓને સમજવી અને માનવીય દેખરેખ જાળવી રાખવી પણ એટલી જ જરૂરી રહેશે.
