ગંગા અને પુનપુન નદીના રૌદ્ર સ્વરૂપથી બિહારમાં ભારે તારાજી, જાણો ક્યાં કેવી છે સ્થિતિ?
બિહારમાં ચોમાસાના ભારે વરસાદ અને પડોશી વિસ્તારોમાંથી પાણીની આવકના કારણે પૂરની સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર અને ચિંતાજનક બની ગઈ છે. રાજ્યની રાજધાની પટના સહિત અનેક જિલ્લાઓમાં નદીઓ ઉફાણે છે. પટનામાં ગંગા નદીએ પોતાના તમામ જૂના રેકોર્ડ તોડીને ઇતિહાસની સૌથી ઊંચી જળસપાટી વટાવી દીધી છે, જેના કારણે નીચાણવાળા વિસ્તારો અને ગ્રામીણ વિસ્તારો સંપૂર્ણપણે જળબંબાકાર થઈ ગયા છે. તાજેતરના આંકડા મુજબ, રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાં મળીને લગભગ 19 લાખથી વધુ લોકો પૂરના પાણીમાં ઘેરાયેલા છે અને ભારે હાલાકી ભોગવી રહ્યા છે.
મુખ્ય નદીઓ ઉફાણે: પટના, વૈશાલી અને આસપાસના વિસ્તારોમાં જળપ્રલય
ગંગા નદી ઉપરાંત પુનપુન અને ગંડક નદીના જળસ્તરમાં સતત થઈ રહેલા વધારાના કારણે આસપાસના તમામ જિલ્લાઓમાં પરિસ્થિતિ કાબૂ બહાર જઈ રહી છે. પટના જિલ્લાના અનેક વિસ્તારોમાં પુનપુન નદીના પાણી માર્ગો અને રહેણાંક વિસ્તારોમાં ઘૂસી ગયા છે. રવિવારે પટનામાં પુનપુન નદીના વહેતા પાણી વચ્ચે લોકો જીવના જોખમે રસ્તાઓ ઓળંગતા જોવા મળ્યા હતા.
બીજી તરફ, વૈશાલી જિલ્લાના હાજીપુરમાં પણ ગંડક નદીના રૌદ્ર સ્વરૂપને કારણે સેંકડો ઘરો પાણીમાં ગરકાવ થઈ ગયા છે. લોકો પોતાના જરૂરી સામાન અને પશુધનને બચાવવા માટે સુરક્ષિત સ્થળો તરફ હિજરત કરવા મજબૂર બન્યા છે. પરિસ્થિતિ એટલી ગંભીર છે કે રેલવે ટ્રેક અને પુલ સુધી પાણી પહોંચી ગયા છે. પટના પાસે પુનપુન નદી પર બનેલા પૂરથી ઘેરાયેલા રેલવે બ્રિજ પરથી ટ્રેનો અત્યંત ધીમી ગતિએ પસાર થઈ રહી છે, જેથી કરીને મોટી દુર્ઘટના ટાળી શકાય.
જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત: પશુધન અને ઘરવખરી બચાવવાની મથામણ
પૂરના કારણે હજારો ઘરો આંશિક રીતે પાણીમાં ડૂબી ગયા છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં લોકો પોતાના કાચા અને પાકા ઘરોના છત પર આશરો લઈને દિવસો વિતાવી રહ્યા છે. સ્થાનિક નિવાસીઓ પોતાના ગાય, ભેંસ અને અન્ય પશુધનને બચાવવા માટે ઊંચાણવાળા વિસ્તારો, બાંધ (Embankments) અને નેશનલ હાઈવે તરફ જઈ રહ્યા છે.
ગંગા નદીના જળસ્તરમાં અચાનક થયેલા વધારાને કારણે પટનાના કિનારે આવેલા ગામડાઓનો શહેર સાથેનો સંપર્ક તૂટી ગયો છે. લોકો બોટ (હોડી) અને અન્ય દેશી સાધનોનો ઉપયોગ કરીને સુરક્ષિત સ્થળોએ પહોંચવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. પીવાના શુદ્ધ પાણી, ખોરાક અને દવાઓની ભારે અછત સર્જાઈ રહી છે, જેના કારણે બાળકો અને વૃદ્ધોની હાલત સૌથી વધુ કફોડી બની છે.
રાહત અને બચાવ કામગીરી પુરજોશમાં
સ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકાર અને ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટની ટીમો સક્રિય થઈ ગઈ છે. પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં NDRF અને SDRF ની ટીમોને તૈનાત કરવામાં આવી છે, જે હોડીઓ દ્વારા ફસાયેલા લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે પહોંચાડી રહી છે.
પટના અને અન્ય પ્રભાવિત જિલ્લાઓમાં સ્વયંસેવકો અને સામાજિક સંસ્થાઓ પણ મદદ માટે આગળ આવી છે. સંતોષજનક વાત એ છે કે રાહત શિબિરો સુધી ભોજન પહોંચાડવા માટે મોટા પાયે ખાદ્ય સામગ્રીના પેકેટો તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે. સ્વયંસેવકો દિવસ-રાત મહેનત કરીને સુકો નાસ્તો, પીવાનું પાણી અને દૂધના પેકેટો તૈયાર કરી પૂરપીડિતો સુધી પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા કરી રહ્યા છે.
આગામી દિવસોમાં વધુ પડકારજનક સ્થિતિની શક્યતા
હવામાન વિભાગ અને જળ સંસાધન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, ઉપરવાસમાંથી હજુ પણ વધુ પાણી છોડવામાં આવી રહ્યું છે, જેના કારણે આગામી 24 થી 48 કલાક દરમિયાન જળસપાટીમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે. પટના અને તેની આસપાસના નીચાણવાળા વિસ્તારો માટે એલર્ટ જારી કરવામાં આવ્યું છે.
સરકાર દ્વારા પૂરપીડિતો માટે કામચલાઉ રાહત કેમ્પ ઊભા કરવામાં આવ્યા છે, જ્યાં લોકોને રહેવા અને જમવાની સગવડ આપવામાં આવી રહી છે. છતાં પણ, પૂરનો વ્યાપ એટલો મોટો છે કે દરેક વિસ્તાર સુધી તાત્કાલિક મદદ પહોંચાડવી વહીવટીતંત્ર માટે એક મોટો પડકાર બની રહ્યો છે. જો વરસાદી વાતાવરણ યથાવત રહેશે તો બિહારમાં પૂરની આ આપત્તિ વધુ વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
