જોજો તમારા ફ્રિજમાં આ ‘EST 1363’ નંબરવાળું માંસ તો નથી ને? જાણો શા માટે સરકારે આપી ઈમરજન્સી એલર્ટ!
ખોરાકની ગુણવત્તા અને સુરક્ષાને લઈને અમેરિકાના ખાદ્ય મંત્રાલયે એક મોટો અને ગંભીર નિર્ણય લીધો છે. નોર્થ કેરોલિના સ્થિત જાણીતી પ્રોસેસિંગ કંપની ‘સ્ટાર મીટ ડિલિવરી ઇન્ક’ (Star Meat Delivery Inc.) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલો અંદાજે ૧,૬૭,૬૩૯ પાઉન્ડ (લગભગ ૭૬,૦૦૦ કિલોગ્રામ) કાચો માંસનો મોટો જથ્થો બજારમાંથી તાત્કાલિક અસરથી પાછો ખેંચવાનો (Recall) આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. યુ.એસ. ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એગ્રીકલ્ચર (USDA) અંતર્ગત કામ કરતી ‘ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ ઇન્સ્પેક્શન સર્વિસ’ (FSIS) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા નિયમિત તપાસ અભિયાન દરમિયાન આ મોટી ગડબડ સામે આવી હતી.
સરકારી તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે આ તમામ માંસ ફેડરલ તબીબી અને આરોગ્ય તપાસના જરૂરી નિયમોનું પાલન કર્યા વિના જ પેકિંગ કરીને બજારમાં વેચવા માટે મોકલી દેવાયું હતું. આટલું જ નહીં, ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરવા માટે પેકેટ પર યુએસડીએ (USDA) નું બનાવટી સીલ અને સ્ટેમ્પ પણ લગાવવામાં આવ્યું હતું. ખોરાકની સલાહકાર સમિતિ અને અધિકારીઓએ આ બાબતને ખૂબ જ ગંભીરતાથી લીધી છે અને આ પદ્ધતિને ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે સીધા ચેડાં સમાન ગણાવી છે.
નકલી ઈન્સ્પેક્શન માર્ક અને EST 1363 નંબરથી સાવધાન
FSIS ના અહેવાલ મુજબ, આ કંપનીએ કાયદાકીય મંજૂરી મેળવ્યા વગર જ હજારો કિલોગ્રામ કાચું માંસ પેક કરીને સપ્લાય કરી દીધું હતું. લુકામા, નોર્થ કેરોલિના ખાતે આવેલી આ કંપનીના પેકેટો પર “EST. 1363” લખેલો નકલી ‘એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ નંબર’ છાપવામાં આવ્યો હતો. આ છાપ જોઈને સામાન્ય ગ્રાહક એવું જ માને કે આ માંસ સરકારી ધોરણો અનુસાર તપાસાયેલું અને વાપરવા માટે સુરક્ષિત છે.
તપાસ સંસ્થાએ દેશભરના લોકોને સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે કે જો તેઓ ખરીદેલા કોઈ પણ માંસના પેકિંગ પર “EST. 1363” નંબર જુએ, તો તેને બિલકુલ વાપરવું નહીં. આ જથ્થો બિન-સરકારી અને અસ્વચ્છ વાતાવરણમાં તૈયાર થયો હોવાથી આરોગ્ય માટે અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
સમગ્ર દેશના છૂટક સ્ટોર્સ અને રેસ્ટોરન્ટ્સમાં પહોંચ્યો જથ્થો
આ કૌભાંડ માત્ર એક જ રાજ્ય પૂરતું સીમિત નથી પરંતુ સમગ્ર અમેરિકામાં ફેલાયેલું છે. સ્ટાર મીટ ડિલિવરી કંપનીએ આ અસ્વચ્છ માંસનો મોટો જથ્થો સૌથી પહેલા જ્યોર્જિયા રાજ્યના જાણીતા વિતરક ‘એ એન્ડ ડી ફૂડ્સ’ (A&D Foods) ને મોકલ્યો હતો. ત્યાંથી આ ડિસ્ટ્રીબ્યુટરે દેશભરના અલગ-અલગ રાજ્યોમાં આવેલી રિટેલ ગ્રોસરી શોપ્સ, સુપરમાર્કેટ્સ અને નામી રેસ્ટોરન્ટ્સમાં આ માલ પહોંચાડી દીધો હતો.
અહીં ગ્રાહકો માટે એક મોટી મુશ્કેલી એ છે કે જ્યારે સુપરમાર્કેટ અથવા કરિયાણાની દુકાનો આ માંસ ગ્રાહકોને વેચે છે, ત્યારે તેઓ ઘણીવાર મૂળ પેકિંગ બદલી નાખે છે. તેઓ પોતાના સ્ટોરનું લેબલ, નવી કિંમત અને હેન્ડલિંગ સૂચનાઓનું સ્ટીકર મૂળ પેકેટ પર લગાવી દેતા હોય છે. આ કારણોસર ગ્રાહકોને પેકેટ પર ‘A&D Foods’ કે ‘Star Meat’ નું નામ સીધું જોવા ન પણ મળે. જેથી લોકોએ સ્ટોરમાંથી ખરીદેલા માંસના પેકિંગની બારીકાઈથી તપાસ કરવી જરૂરી બની ગઈ છે.
પાછા ખેંચાયેલા ૨૩ પ્રકારના માંસના ઉત્પાદનોની યાદી
સરકારી એજન્સી FSIS દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી યાદી મુજબ, આ રિકોલમાં કુલ ૨૩ અલગ-અલગ પ્રકારના કાચા માંસના ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે. જેમાં ગાય (Beef), ભૂંડ (Pork) અને બકરા (Goat) ના વિવિધ કટ્સ શામેલ છે.
રિકોલ કરવામાં આવેલા મુખ્ય ઉત્પાદનોમાં નીચે મુજબની વસ્તુઓ શામેલ છે:
બકરાનું માંસ: ગોટ કટ્સ અને બર્ન સ્કિન ગોટ કટ્સ.
બીફ (ગો માંસ) ઉત્પાદનો: રિબઆઈ સ્લાઈસ, બીફ ઓક્સટેઈલ (પૂંછડીનો ભાગ), બીફ શોર્ટ રિબ્સ, બીફ ફીટ (પાયા), બીફ શેંક અને મેનુડો મિક્સ.
પોર્ક (ભૂંડનું માંસ) ઉત્પાદનો: પોર્ક ચોરિઝો, પોર્ક ચોપ્સ, પોર્ક ફીટ, પોર્ક રિબ્સ, ગ્રાઉન્ડ પોર્ક અને પોર્ક બોસ્ટન કટ્સની વિવિધ જાતો.
આ તમામ ઉત્પાદનો અલગ-અલગ વજનના કાર્ડબોર્ડ બોક્સમાં વેક્યૂમ પેક કરીને સપ્લાય કરવામાં આવ્યા હતા.
‘ક્લાસ-૧ રિકોલ’: આરોગ્ય માટે ગંભીર જોખમ
આ ઘટનાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને FSIS એ તેને ‘ક્લાસ-૧ રિકોલ’ (Class I Recall) ની શ્રેણીમાં મૂક્યું છે. અમેરિકન ફૂડ સેફ્ટી કાયદા મુજબ, ક્લાસ-૧ એ સૌથી ખતરનાક અને ગંભીર કેટેગરી ગણવામાં આવે છે. આ કેટેગરીનો ઉપયોગ ત્યારે જ કરવામાં આવે છે જ્યારે કોઈ ખાદ્ય પદાર્થ ખાવાથી વ્યક્તિને ગંભીર બીમારી થવાની, હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાની કે મૃત્યુ નીપજવાની પૂરેપૂરી શક્યતા હોય.
વૈજ્ઞાનિકો અને ખાદ્ય સુરક્ષા અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, સરકારી તપાસ વગર તૈયાર થયેલા માંસમાં અનેક પ્રકારના જોખમો રહેલા છે. તેમાં એવા એલર્જન્સ (એલર્જી વધારતા તત્વો) હોઈ શકે છે જેનો લેબલ પર ઉલ્લેખ ન થયો હોય. આ ઉપરાંત ઈ. કોલાઈ (E. coli) કે સાલ્મોનેલા જેવા અત્યંત હાનિકારક બેક્ટેરિયા, ઝેરી કેમિકલ્સ કે અસ્વચ્છતાને કારણે ફેલાતા અન્ય સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ હોવાની આશંકા રહે છે.
જોકે, રાહતની વાત એ છે કે અત્યાર સુધી આ દૂષિત માંસ ખાવાથી કોઈ વ્યક્તિ બીમાર પડી હોય કે હોસ્પિટલમાં ભરતી થઈ હોય તેવો કોઈ સત્તાવાર રિપોર્ટ નોંધાયો નથી. છતાં પણ એજન્સીએ ચેતવણી આપી છે કે આ માંસ હજુ પણ લોકોના ઘરોના રેફ્રિજરેટરમાં, ડીપ ફ્રીઝરમાં, રેસ્ટોરન્ટના રસોડામાં કે દુકાનોના ગોડાઉનમાં સંગ્રહિત હોઈ શકે છે.
ગ્રાહકો, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને વેપારીઓ માટે જરૂરી માર્ગદર્શિકા
ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ ઇન્સ્પેક્શન સર્વિસે ગ્રાહકો અને ખાદ્ય વ્યાપાર સાથે જોડાયેલા તમામ લોકોને સ્પષ્ટ અને સખત સૂચનાઓ આપી છે:
૧. ગ્રાહકો માટે સૂચના: જો તમારા ઘરમાં આ રિકોલ હેઠળ આવતું માંસ પડેલું હોય, તો તેને ભૂલથી પણ રાંધશો નહીં કે ખાશો નહીં. માંસ જોવામાં કે સૂંઘવામાં એકદમ તાજું અને સામાન્ય લાગતું હોય તો પણ તેનો ઉપયોગ કરવો અત્યંત જોખમી છે. આવા માંસને તાત્કાલિક કચરાપેટીમાં ફેંકી દેવું અથવા જે દુકાનેથી ખરીદ્યું હોય ત્યાં પાછું આપીને રિફંડ મેળવી લેવું.
૨. રેસ્ટોરન્ટ્સ અને હોટેલ્સ માટે: હોટેલ, રેસ્ટોરન્ટ કે ફૂડ સર્વિસ સાથે સંકળાયેલા વ્યવસાયીઓએ પોતાના સ્ટોક ફ્રીઝરમાં તપાસ કરવી. જો આ રિકોલ થયેલો માલ માલૂમ પડે તો તેને રસોડામાંથી દૂર કરવો અને ગ્રાહકો માટે વાનગીઓ બનાવવા માટે તેનો ઉપયોગ બિલકુલ ન કરવો.
૩. રિટેલર્સ અને સ્ટોર માલિકો માટે: તમામ ગ્રોસરી સ્ટોર્સે પોતાના ડિસ્પ્લે રેક અને સ્ટોક રૂમમાંથી આ માંસના પેકેટો હટાવી લેવા અને તેનું વેચાણ તુરંત જ અટકાવી દેવું.
જો કોઈ ગ્રાહકે આ માંસ ખાધું હોય અને તેને પેટમાં દુખાવો, ઉલટી, ઝાડા કે તાવ જેવા લક્ષણો જણાય, તો તેમણે સમય બગાડ્યા વિના તાત્કાલિક નજીકના તબીબ કે હોસ્પિટલનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. ખાદ્ય પદાર્થોની બાબતમાં સહેજ પણ બેદરકારી મોટા આરોગ્ય સંકટને આમંત્રણ આપી શકે છે, તેથી દરેક નાગરિકે આ અંગે સચેત રહેવું જરૂરી છે.
