જ્યાં ગુનેગાર નહીં પણ એક ઝાડ સદીથી ભોગવી રહ્યું છે જેલની સજા, જાણો પાકિસ્તાનના આ ચોંકાવનારા ઇતિહાસ વિશે!
શું તમે ક્યારેય કોઈ વ્યક્તિ કે ગુનેગારને જેલના સળિયા પાછળ કે સાંકળોમાં જકડાયેલા જોયા છે? આ એક સામાન્ય દ્રશ્ય છે, પરંતુ શું તમે કોઈ ઝાડની ધરપકડ થવાની કલ્પના કરી શકો છો? જો આ કોઈ ફિલ્મનું દ્રશ્ય કે મજાક જેવું લાગતું હોય, તો તમને જણાવી દઈએ કે આ કોઈ કાલ્પનિક વાર્તા નથી; આ પાકિસ્તાનના ખૈબર પાસ નજીક આવેલા ‘લાંડી કોટલ’ વિસ્તારની આશ્ચર્યજનક વાસ્તવિકતા છે. અહીં, એક વિશાળ વડનું ઝાડ છેલ્લા ૧૨૮ વર્ષથી એટલે કે એક સદી કરતાં પણ વધુ સમયથી સાંકળોમાં જકડાયેલું છે.
આવો જાણીએ કે આખરે એક બેકસૂર અને મૂગા ઝાડને આવી અજીબોગરીબ સજા કેમ ભોગવવી પડી રહી છે અને તેની પાછળનો ઇતિહાસ શું છે?
વર્ષ 1898 ના એક શરાબી અધિકારીની સનક
આ અજીબોગરીબ ઘટના બ્રિટિશ રાજના સમયની છે. વર્ષ ૧૮૯૮ નો સમય હતો અને આજનો આ પૂરો વિસ્તાર બ્રિટિશ સંસ્થાનવાદી શાસન હેઠળ હતો. તે દરમિયાન ખૈબર દર્રા પાસે લાંડી કોટલ છાવણીમાં જેમ્સ સ્કવિડ (James Squid) નામનો એક અંગ્રેજી લશ્કરી અધિકારી તૈનાત હતો.
કહેવાય છે કે એક રાત્રે જેમ્સ સ્કવિડ વધુ પડતી દારૂના નશામાં ધૂત હતો અને તેને પોતાની હોશ-હવાશ નહોતી. તે છાવણીની આસપાસ ફરી રહ્યો હતો, ત્યારે નશાની હાલતમાં તેનું માનસિક સંતુલન બગડી ગયું. તેને એવું મહેસૂસ થયું કે અંધારામાં પાછળ ઊભેલું વડનું ઝાડ પોતાની જગ્યાથી હલી રહ્યું છે અને તેની તરફ વધી રહ્યું છે. પોતાની આ સનક અને ડરના લીધે પેલા શરાબી અધિકારીએ ગુસ્સામાં આવીને તરત જ પોતાના તાબા હેઠળના સૈનિકોને આદેશ આપ્યો કે આ ઝાડને તુરંત ગિરફ્તાર કરી લેવામાં આવે, જેથી તે ક્યાંય ભાગી ન શકે.
બ્રિટિશ હકુમતના એ અજીબ અને તાનાશાહી ફરમાન સામે કોઈની હિંમત ન પડી કે તે સનકનો વિરોધ કરી શકે. સૈનિકોએ આદેશનું પાલન કરીને પેલા મૂગા વડના ઝાડને ભારેખમ લોખંડની જંજીરો અને બેડીઓથી મજબૂતાઈથી બાંધી દીધું. ત્યારથી લઈને આજ સુધી આ ઝાડ તે જ અવસ્થામાં જંજીરોમાં જકડાયેલું છે.
ઝાડના થડ પર લટકે છે અનોખો બોર્ડ
આ વડના ઝાડ પર હજુ પણ લાકડાનું કે ધાતુનું એક પાટિયું લટકેલું છે, જેના પર અંગ્રેજીમાં એક વાક્ય લખેલું છે: “I am under arrest” (હું ધરપકડ હેઠળ છું). સ્થાનિક લોકો અને આ ઐતિહાસિક સ્થળની મુલાકાત લેતા પ્રવાસીઓ આ વિચિત્ર દ્રશ્ય જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ જાય છે. શરૂઆતમાં, આ ઘટનાને બ્રિટિશ શાસનના ક્રૂર અને વિચિત્ર કાયદાઓની મજાક અથવા પ્રતીક તરીકે જોવામાં આવતી હતી; જોકે, સમય જતાં, આ સ્થળ પાકિસ્તાનમાં એક અગ્રણી અને અનોખા પર્યટન સ્થળ તરીકે જાણીતું બન્યું છે. લોકો આ “કેદ કરાયેલા વૃક્ષ”ને જોવા માટે દૂર-દૂરથી આવે છે.
આજે પણ કેમ જકડાયેલું છે આ ઝાડ?
આજે પણ કેમ જકડાયેલું છે આ ઝાડ?રસપ્રદ વાત એ છે કે દેશની આઝાદી અને બ્રિટિશ રાજ સમાપ્ત થયા પછી પણ સ્થાનિક પ્રશાસન કે સરકારે આ ઝાડને જંજીરોથી મુક્ત નથી કરાવ્યું. તેની પાછળ બે મુખ્ય કારણો માનવામાં આવે છે:
ઇતિહાસની એક ઝલક: સ્થાનિક પ્રશાસન આ ઝાડને બ્રિટિશ હકુમતના તે સમયના અજીબોગરીબ અને ક્રૂર નિર્ણયોના એક જીવંત પ્રતીક (Symbol) તરીકે સાચવીને રાખવા માંગે છે.
પ્રવાસનનું આકર્ષણ: આ ઝાડ આજે ખૈબર એજન્સીના લાંડી કોટલ વિસ્તારની ઓળખ બની ચૂક્યું છે. તેને જોવા આવતા પ્રવાસીઓ અને ઇતિહાસ પ્રેમીઓ આ અનોખી ઘટના વિશે જાણીને દંગ રહી જાય છે, જેનાથી આ ક્ષેત્રને એક અલગ ઓળખ મળી છે.
આ કહાની ભલે કોઈ અજીબ કિસ્સા જેવી લાગે, પરંતુ તે આ વાતની સાક્ષી આપે છે કે ઇતિહાસમાં ઘણીવાર માનવીય સનક અને અજીબોગરીબ ફરમાન કઈ હદ સુધી વધી જાય છે, જેની દાસ્તાન સદીઓ સુધી યાદ રાખવામાં આવે છે.
