કેન્દ્રીય સરકારી કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોમાં ૮મા કેન્દ્રીય પગાર પંચ (8th Pay Commission) ને લઈને ભારે ઉત્સુકતા જોવા મળી રહી છે. નવા પગાર માળખા હેઠળ લઘુત્તમ મૂળ પગાર (Basic Pay) કેટલો વધશે અને દર મહિને હાથમાં આવતા પગારમાં (Take-Home Salary) કેટલો ચોખ્ખો ઉછાળો આવશે, તે અંગે દેશભરના કર્મચારીઓમાં તીવ્ર ચર્ચા ચાલી રહી છે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં હાલમાં સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહેલો જો કોઈ વિષય હોય તો તે ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ (Fitment Factor) છે. વિવિધ કર્મચારી સંગઠનો ૨.૭ થી લઈને ૪ સુધીના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની માંગણી કરી રહ્યા છે, જ્યારે બજારમાં ચાલી રહેલી વાતો મુજબ સરકાર ૨.૧ ની આસપાસનો આંકડો મંજૂર કરે તેવી શક્યતા વ્યક્ત થઈ રહી છે. જોકે, આ અંગે સરકારી મંજૂરી બાકી છે. પરંતુ રસપ્રદ વાત એ છે કે જો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ૭મા પગાર પંચના ૨.૫૭ કરતાં ઓછો રહે, તો પણ કર્મચારીઓના મૂળ પગાર અને કુલ આવકમાં મોટો વધારો જોવા મળશે.
૭મા પગાર પંચમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટરનું ગણિત શું હતું?
ભૂતકાળની ગણતરી સમજીએ તો, ૭મા પગાર પંચ હેઠળ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓનો લઘુત્તમ મૂળ પગાર ₹૭,૦૦૦ થી વધારીને ₹૧૮,૦૦૦ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ફેરફાર માટે ૨.૫૭ નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો.
પરંતુ તે સમયે કર્મચારીઓને ૧૨૫ ટકા મોંઘવારી ભથ્થું (DA) મળતું હતું. એટલે કે,旧 ₹૭,૦૦૦ ના મૂળ પગાર પર ₹૮,૭૫૦ નું મોંઘવારી ભથ્થું ઉમેરાતાં કુલ રકમ ₹૧૫,૭૫૦ થતી હતી. જ્યારે નવો બેસિક પે ₹૧૮,૦૦૦ નક્કી થયો, ત્યારે અગાઉ મળતી કુલ રકમની સરખામણીએ ₹૨,૨૫૦ નો ચોખ્ખો તફાવત પડ્યો હતો. જેના આધારે અંદાજે ૩૨ ટકાનો વાસ્તવિક પગાર વધારો થયો હતો. આના પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે માત્ર ફિટમેન્ટ ફેક્ટરના આંકડા પરથી વાસ્તવિક વધારાનો અંદાજ લગાવી શકાય નહીં.
૮મા પગાર પંચમાં ૨.૧ નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ થાય તો શું ગણતરી બને?
હાલમાં ૭મા પગાર પંચ હેઠળ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓનો લઘુત્તમ મૂળ પગાર ₹૧૮,૦૦૦ છે. જો ભવિષ્યમાં સરકાર ૮મા પગાર પંચમાં ૨.૧ નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર માન્ય રાખે, તો ગણતરી મુજબ નવો લઘુત્તમ મૂળ પગાર ₹૩૭,૮૦૦ થશે, જેને રાઉન્ડ ઓફ કરીને અંદાજે ₹૩૮,૦૦૦ ગણી શકાય.
પરંતુ નવા પગારનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે હાલના મૂળ પગારની સાથે ઉમેરાતા મોંઘવારી ભથ્થાને ગણતરીમાં લેવું અનિવાર્ય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો હાલના ₹૧૮,૦૦૦ ના મૂળ પગાર પર ૫૮ ટકા DA ગણવામાં આવે, તો DA ની રકમ ₹૧૦,૪૪૦ થાય છે અને બંને મળીને આંકડો ₹૨૮,૪૪૦ સુધી પહોંચે છે. હવે જો નવો બેસિક પે ₹૩૭,૮૦૦ નક્કી થાય, તો વર્તમાન રકમની સરખામણીએ ₹૯,૩૬૦ નો સીધો તફાવત રહે છે, જે આશરે ૩૨.૯ ટકાનો ચોખ્ખો વધારો દર્શાવે છે.
હાથમાં આવતા પગાર અને ભથ્થાંની અસર
નવા પગાર માળખાનો લાભ માત્ર બેસિક પે પૂરતો સીમિત રહેતો નથી. સુધારેલા મૂળ પગારના આધારે જ મોંઘવારી ભથ્થું (DA), ઘરભાડું ભથ્થું (HRA) અને પરિવહન ભથ્થું (TA) જેવા અન્ય મહત્વપૂર્ણ ભથ્થાંઓ ફરીથી નક્કી કરવામાં આવે છે.
આ ઉપરાંત, નવા પગાર પંચના અમલ સમયે મોંઘવારી ભથ્થું ફરીથી શૂન્ય ટકાથી શરૂ થશે કે કેમ અને પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PF) કે નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) ની કપાત કેટલી રહેશે, તેના પર કર્મચારીના ટેક-હોમ સેલરીનો ચોક્કસ આધાર રહેશે.
૮મું પગાર પંચ ક્યારે લાગુ થઈ શકે?
ઉલ્લેખનીય છે કે ૮મા કેન્દ્રીય પગાર પંચની રચના નવેમ્બર ૨૦૨૫ માં કરવામાં આવી હતી. સામાન્ય રીતે પંચને અહેવાલ તૈયાર કરવા માટે ૧૮ મહિનાનો સમય આપવામાં આવતો હોવાથી મે ૨૦૨૭ ની આસપાસ અહેવાલ સબમિટ થવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. જોકે, અહેવાલ જમા થવાની તારીખ અને નવી ભલામણોનો અમલ થવાની તારીખ અલગ હોઈ શકે છે. કર્મચારીઓએ સોશિયલ મીડિયા પર ચાલતી અટકળોને સ્થાને સરકારની સત્તાવાર જાહેરાત અને સત્તાવાર પે મેટ્રિક્સની રાહ જોવી જોઈએ.
