રાહુલ ગાંધીની અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટમાં હંગામો! કપિલ સિબ્બલના નિવેદન બાદ CJI સૂર્યકાંતે કહ્યું, ‘કોર્ટને કોઈ ડરાવી નહીં શકે’
મતદાર યાદીની વિશેષ સઘન સુધારણા પ્રક્રિયા (SIR) અને ચૂંટણી પંચની કામગીરીને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહેલી સુનાવણી દરમિયાન રાજકીય અને કાનૂની વર્તુળોમાં ચર્ચા તેજ બની છે. કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધી અને અન્ય વિપક્ષી નેતાઓની અરજીનો ઉલ્લેખ થતાં જ મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંતે કોર્ટની સ્વતંત્રતા અને ગરિમા અંગે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટને કોઈ ડરાવી કે દબાણમાં લાવી શકે નહીં. આ દરમિયાન વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે પણ રાહુલ ગાંધી તરફથી હાજર હોવાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
કપિલ સિબ્બલે રાહુલ ગાંધીની અરજીનો ઉલ્લેખ કર્યો
15 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટમાં SIR સંબંધિત વિવિધ અરજીઓની સુનાવણી દરમિયાન વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે જણાવ્યું કે તેઓ કેસની યાદીમાં સામેલ એક અરજીમાં રાહુલ ગાંધી તરફથી હાજર થયા છે.
આના જવાબમાં CJI સૂર્યકાંતે કહ્યું કે રાહુલ ગાંધીની અરજી પર પણ નોટિસ જારી કરવામાં આવી રહી છે. જોકે, તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે અરજીકર્તાએ પોતાના વર્તન અંગે જવાબ આપવો પડી શકે છે.
કોર્ટની આ ટિપ્પણી પાછળ 12 ઑક્ટોબરે રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વમાં સુપ્રીમ કોર્ટ તરફ યોજાયેલી વિપક્ષી માર્ચનો સંદર્ભ હતો. આ માર્ચ દરમિયાન ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં કથિત ગેરરીતિઓ અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર સામે વિરોધ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો હતો.
રાહુલ ગાંધીની માર્ચ સામે વકીલોએ શું વાંધો ઉઠાવ્યો?
સુનાવણી દરમિયાન વરિષ્ઠ વકીલ ગૌરવ ભાટિયાએ રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વમાં યોજાયેલી માર્ચનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે દાવો કર્યો કે આ ઘટનાથી વકીલ સમુદાયના કેટલાક સભ્યો નારાજ થયા છે.
તેમના જણાવ્યા અનુસાર, આશરે 200 વકીલોએ સુપ્રીમ કોર્ટ બાર એસોસિએશનને પત્ર લખીને આ અંગે પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે એવો આક્ષેપ પણ કર્યો કે કોર્ટ પર દબાણ ઊભું કરવાનો પ્રયાસ થયો હતો.
જોકે, આ વકીલો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલો આક્ષેપ છે. તેને કોર્ટ દ્વારા સાબિત થયેલી હકીકત તરીકે જોવો યોગ્ય નથી. સુનાવણી દરમિયાન આ મુદ્દો ઉઠતાં CJIએ કોર્ટની સ્વતંત્રતા અંગે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું.
CJI સૂર્યકાંતે શું કહ્યું?
ગૌરવ ભાટિયાની રજૂઆતના જવાબમાં CJI સૂર્યકાંતે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે કોઈ પણ વ્યક્તિ ન્યાયતંત્રને ડરાવી કે ધમકાવી શકે નહીં. તેમણે કહ્યું કે કોર્ટને બહારની ઘટનાઓની જાણ છે અને ન્યાયતંત્ર કોઈ અલગ દુનિયામાં બેસેલું નથી.
આ નિવેદનનો મુખ્ય સંદેશ એ હતો કે કોર્ટ પોતાની બંધારણીય જવાબદારી નિભાવતી વખતે કોઈ રાજકીય પક્ષ કે વ્યક્તિના દબાણમાં કામ કરતી નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં કોઈ પણ મુદ્દે રાહત મેળવવા માટે કાયદાકીય પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું જરૂરી છે. જાહેર મંચ પરના નિવેદનો અથવા વિરોધ પ્રદર્શનોને બદલે કોર્ટ સમક્ષ યોગ્ય અરજી અને પુરાવા રજૂ કરીને જ કાનૂની નિર્ણય મેળવી શકાય છે.
SIR વિવાદ શું છે?
SIR એટલે મતદાર યાદીની વિશેષ સઘન સુધારણા પ્રક્રિયા. ચૂંટણી પંચ આ પ્રક્રિયા દ્વારા મતદાર યાદીઓની ચકાસણી અને સુધારણા કરે છે. તેનો હેતુ મતદાર યાદીને વધુ ચોક્કસ બનાવવાનો છે.
જોકે, રાહુલ ગાંધી અને અન્ય વિપક્ષી નેતાઓએ આ પ્રક્રિયા સામે વાંધા ઉઠાવ્યા છે. તેમનો આરોપ છે કે મતદાર યાદીમાંથી કેટલાક લોકોનાં નામ ખોટી રીતે દૂર થવાની આશંકા છે અને પ્રક્રિયામાં પૂરતી પારદર્શિતા હોવી જોઈએ.
વિપક્ષે ચૂંટણી પંચના નિર્ણયોની ન્યાયિક સમીક્ષા કરવાની, પ્રક્રિયા પર વચગાળાની રોક મૂકવાની અને મતદારોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવાની માંગ કરી છે. આ તમામ મુદ્દાઓ પર અંતિમ નિર્ણય આવવાનો બાકી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચને નોટિસ આપી
અહેવાલો અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે ચૂંટણી પંચને નોટિસ જારી કરીને જવાબ માગ્યો છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરો પાસેથી પણ જવાબ માગવામાં આવ્યો હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
કોર્ટની કાર્યવાહી દરમિયાન રાહુલ ગાંધીની અરજીને SIR સંબંધિત અગાઉથી પેન્ડિંગ કેસો સાથે જોડવાની વાત પણ કરવામાં આવી હતી. આથી સંબંધિત મુદ્દાઓની એકસાથે કાનૂની તપાસ થઈ શકે છે.
જોકે, નોટિસ જારી થવાનો અર્થ એવો નથી કે વિપક્ષના તમામ આરોપોને કોર્ટે સ્વીકારી લીધા છે. તેનો અર્થ એ છે કે સંબંધિત પક્ષોને પોતાનો જવાબ રજૂ કરવાની તક આપવામાં આવી રહી છે.
રાહુલ ગાંધીની અરજી, ચૂંટણી પંચનો જવાબ અને કોર્ટની આગામી સુનાવણી આ સમગ્ર વિવાદની દિશા નક્કી કરશે. એક તરફ વિપક્ષ મતદાર યાદીની પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને નાગરિકોના મતાધિકારનું રક્ષણ કરવાની માંગ કરી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ સુપ્રીમ કોર્ટ કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતાને મહત્ત્વ આપી રહી છે.
હાલમાં સૌથી મહત્ત્વનો મુદ્દો એ છે કે SIR અંગેના આરોપો અને ચૂંટણી પંચની કામગીરીની તપાસ કાયદાકીય માપદંડો પ્રમાણે કેવી રીતે આગળ વધે છે. સુપ્રીમ કોર્ટનો અંતિમ નિર્ણય જ આ મામલે આગળની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરશે.
