શું કૂટનીતિ નિષ્ફળ જતા હવે અમેરિકા અજમાવશે મહાઘાતક હથિયાર? ટ્રમ્પની નવી યોજનાથી ખળભળાટ
પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ)માં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે એક અત્યંત ચોંકાવનારા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. સૂત્રો અને આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, અમેરિકા ઈરાન વિરૂદ્ધ પોતાના સૌથી મોટા અને ઘાતક બિન-પરમાણુ બોમ્બ ‘મધર ઓફ ઓલ બોમ્બ્સ’ (MOAB) નો ઉપયોગ કરવા પર વિચાર કરી રહ્યું છે.
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાન વિરૂદ્ધ નવા સિરેથી કડક સૈન્ય વિકલ્પો શોધી રહ્યા છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં પેન્ટાગોનના અધિકારીઓને ટાંકીને દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રાલય ઈરાનની ઊર્જા આંતરમાળખાકીય સુવિધાઓ અને પરમાણુ કેન્દ્રોને નિશાન બનાવવા માટે આ મહાવિનાશક બોમ્બ તૈનાત કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે.
શું છે ‘મધર ઓફ ઓલ બોમ્બ’ (MOAB)?
સત્તાવાર રીતે GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast (MOAB) તરીકે ઓળખાતો આ બોમ્બ અમેરિકાનું સૌથી મોટું અને શક્તિશાળી બિન-પરમાણુ હથિયાર છે.
વિનાશક ક્ષમતા: આ બોમ્બ જમીનની સપાટી પર વિશાળ વિસ્તારને એક જ ઝાટકે નષ્ટ અને સાફ કરવાની અદ્ભુત ક્ષમતા ધરાવે છે.
વ્યૂહાત્મક ઉપયોગ: આ હથિયાર ભીષણ તબાહી અને માનસિક દબાણ ઊભું કરવા માટે જાણીતું છે. જોકે, ઈરાન વિરૂદ્ધ આનો ઉપયોગ પહેલા ક્યારેય કરવામાં આવ્યો નથી અને જો આમ થશે તો આ સમગ્ર ક્ષેત્રમાં યુદ્ધની ભયાનકતાને ઘણી વધારી શકે છે.
શું નષ્ટ થઈ શકશે ઈરાનના ભૂગર્ભ પરમાણુ મથકો?
સંરક્ષણ નિષ્ણાતો અને સૈન્ય સૂત્રોનું માનવું છે કે પોતાની અસીમ વિનાશક ક્ષમતા હોવા છતાં MOAB કદાચ ઈરાનના પરમાણુ મથકોને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ ન કરી શકે.
ઈરાનના મુખ્ય શંકાસ્પદ પરમાણુ અને સંશોધન કેન્દ્રો જમીનની નીચે ખૂબ ઊંડી ગુફાઓ અને બંકરોમાં આવેલા છે. યોજનાઓથી માહિતગાર એક સૂત્રએ જણાવ્યું કે જમીનની અત્યંત ઊંડાઈમાં બનેલા લક્ષ્યોને નષ્ટ કરવા (Bunker Busting) માટે જેટલી ભેદન ક્ષમતાની જરૂર હોય છે, MOAB તેનાથી ઓછો સાબિત થઈ શકે છે. આ સપાટી પર તબાહી મચાવવા માટે તો ઉત્તમ છે, પરંતુ ખૂબ ઊંડા બંકરોને તોડી શકે તેવું હથિયાર નથી.
શક્તિ પ્રદર્શન અને રાજકીય દબાણમાં ટ્રમ્પ
પેન્ટાગોનમાં ચાલી રહેલી આ વ્યુહાત્મક બેઠકો પાછળ માત્ર સૈન્ય કારણો જ નહીં, પરંતુ અમેરિકાનું આંતરિક રાજકારણ પણ એક મોટું કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
૧. શક્તિ પ્રદર્શનનો પ્રયાસ: સૈન્ય અધિકારીઓએ કેટલાક એવા વિકલ્પો પર પણ વિચાર કર્યો છે, જેનાથી યુદ્ધના મૂળ લક્ષ્યોને સંપૂર્ણપણે હાંસલ કર્યા વિના પણ અમેરિકાની તાકાતનું પ્રદર્શન (Show of Force) કરી શકાય. સૂત્રોએ આને એક પ્રકારનું ‘આતશબાજીનું પ્રદર્શન’ ગણાવ્યું છે, જેનાથી અમેરિકા પોતાની સરસાઈ બતાવીને પાછળ હટવાનો રસ્તો બનાવી શકે.
૨. મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓનું દબાણ: અમેરિકામાં આગામી મધ્યસત્ર (Midterm) ચૂંટણીઓને જોતાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પર ભારે રાજકીય દબાણ છે. જનમત સર્વેક્ષણોમાં તેમના એપ્રુવલ રેટિંગમાં ઘટાડો નોંધાયો છે.
૩. મોંઘવારી અને ઇંધણના ભાવ: ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા આ લાંબા સંઘર્ષના કારણે અમેરિકા અને વૈશ્વિક બજારમાં ફ્યુઅલ તેમજ અન્ય આવશ્યક વસ્તુઓના ભાવ ઝડપથી વધ્યા છે, જેનાથી સામાન્ય જનતામાં અસંતોષ છે અને આનો સીધો ફટકો ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટીને પડી શકે છે.
હાલમાં, રાજદ્વારી રસ્તાઓ બંધ દેખાઈ રહ્યા છે અને વોશિંગ્ટનમાં ચાલી રહેલી આ હલચલ સંકેત આપી રહી છે કે આવનારા દિવસોમાં આ સંઘર્ષ એક નવો અને ભયાનક મોડ લઈ શકે છે.
