GTFની માંગ: ₹૫ કરોડ સુધીના ટર્નઓવરવાળા નાના વેપારીઓને UPI MDR ચાર્જમાંથી મળે કાયમી મુક્તિ
ગુજરાત ટ્રેડર્સ ફેડરેશનના પ્રમુખ જયેન્દ્ર તન્નાએ આ અંગે વિગતવાર વાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, “દિવાળી નજીક આવી રહી છે ત્યારે બજારમાં ખરીદીનો માહોલ જામ્યો છે. પરંતુ MDR ચાર્જ વધવાની ચર્ચા વચ્ચે વેપારીઓ પોતાના બિઝનેસ મોડેલને બચાવવા માટે રોકડ વ્યવહારો તરફ પાછા વળવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.”
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે, “દિવાળી અને આગામી લગ્નસરાની સિઝન દરમિયાન રિટેલ વેચાણ અને વેપારી ચુકવણીઓ ખૂબ જ મોટા પ્રમાણમાં થતી હોય છે. જો આ સમયે વેપારીઓ UPI ને બદલે કેશ સ્વીકારવાનું શરૂ કરશે, તો બજારમાં ફિઝિકલ કરન્સી એટલે કે રોકડ નોટોની માંગમાં અચાનક ખૂબ મોટો ઉછાળો આવશે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને અમે બેંકોને અગાઉથી જ કેશ મેનેજમેન્ટની યોગ્ય વ્યવસ્થા કરવા માટે અપીલ કરી છે, જેથી તહેવારોના દિવસોમાં એટીએમ કે બેંકોમાં રોકડની અછત ઊભી ન થાય.”
મંદી અને ઘટેલા વેપાર વચ્ચે વધારાનો ખર્ચ અસહ્ય: લક્ષ્મણ અસવાણી
અન્ય એક મુખ્ય વેપારી મંડળ, ‘અમદાવાદ કટલરી એન્ડ જનરલ મર્ચન્ટ’ (ACGM) એસોસિએશનના પ્રમુખ લક્ષ્મણ અસવાણીએ બજારની વર્તમાન પરિસ્થિતિ અંગે ઘેરી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, “હાલમાં તહેવારોની સિઝન હોવા છતાં રિટેલ અને હોલસેલ બંને ક્ષેત્રોમાં અપેક્ષા મુજબનું વેચાણ જોવા મળી રહ્યું નથી. બજારમાં એક પ્રકારની મંદીનો વાતાવરણ છે.”
અસવાણીએ ઉમેર્યું કે, “આવા મુશ્કેલ સમયમાં, જ્યારે દેશની આખી અર્થવ્યવસ્થા ઓનલાઈન અને ડિજિટલ પેમેન્ટ તરફ આગળ વધી ગઈ છે, ત્યારે UPI પર ચાર્જ વસૂલવાનો નિર્ણય વેપારીઓ માટે આફત સમાન છે. જ્યારે લોકો રોકડ રાખવાનું ભૂલી ગયા છે ત્યારે સરકાર અને બેંકોના આ નિર્ણયથી મજબૂર થઈને વેપારીઓએ આંશિક અથવા પૂર્ણપણે ફરી રોકડ વ્યવહારો જ સ્વીકારવા પડશે.”
નાના વેપારીઓનું માર્જિન માત્ર ૨% થી ૪%: અમિત દેસાઈ
‘ઓલ ઇન્ડિયા બેગ્સ એસોસિએશન’ના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ અમિત દેસાઈએ નાના વેપારીઓની વ્યવહારુ મુશ્કેલીઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, “કોઈપણ વેપારી ડિજિટલ સિસ્ટમનો વિરોધ કરવા નથી માંગતો. વેપારીઓ ચોક્કસપણે UPI નો ઉપયોગ ચાલુ રાખવા માગે છે કારણ કે તેનાથી છૂટા પૈસાની ઝંઝટ રહેતી નથી અને હિસાબ રાખવો સરળ બને છે. પરંતુ જો દરેક પેમેન્ટ પર MDR ચાર્જ કાપવામાં આવે, તો વેપારીઓ પાસે કશું બચશે જ નહીં.”
અમિત દેસાઈએ ગણિત સમજાવતા કહ્યું કે, “આજના સમયમાં હરીફાઈ એટલી વધી ગઈ છે કે પ્લાસ્ટિક, બેગ્સ, કટલરી કે રોજિંદી જરૂરિયાતની વસ્તુઓ વેચતા નાના વેપારીઓનું પ્રોફિટ માર્જિન માત્ર ૨% થી ૪% જેટલું જ રહી ગયું છે. જો આટલા નાના માર્જિનમાંથી ૧% કે ૨% જેટલો રકમ MDR ચાર્જ તરીકે બેંક કે કંપનીઓ લઈ જાય, તો વેપારી પોતાનું ઘર કેવી રીતે ચલાવશે? નાના વેપારીઓ માટે આ ખર્ચ સહન કરવો શક્ય જ નથી.”
ડિજિટલ ઇન્ડિયાના લક્ષ્યાંક સામે નવો પડકાર
કેન્દ્ર સરકારે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ‘ડિજિટલ ઇન્ડિયા’ અને ‘કેશલેસ ઇકોનોમી’ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે UPI નો વ્યાપક પ્રચાર કર્યો હતો. ભારતમાં નાની શાકભાજીની લારીથી લઈને મોટા શોરૂમ સુધી UPI સફળતાપૂર્વક અપનાવવામાં આવ્યું છે. ભારતના આ મોડેલની વિશ્વભરમાં પ્રશંસા થઈ છે.
પરંતુ હવે જો UPI નો ઉપયોગ મોંઘો બનશે, તો અત્યાર સુધી ડિજિટલ પેમેન્ટ અપનાવનારા લાખો વેપારીઓ ફરીથી જૂની કેશ સિસ્ટમ પર શિફ્ટ થઈ જશે. વેપારીઓનું કહેવું છે કે સરકાર એક તરફ કેશલેસ બનવાની વાત કરે છે અને બીજી તરફ ડિજિટલ વ્યવહારો પર ચાર્જ લગાવીને વેપારીઓને રોકડ તરફ ધકેલે છે.
ગ્રાહકો અને વેપારીઓ બંને પર પડશે માઠી અસર
જો વેપારીઓ UPI પર ચાર્જ ચૂકવવાનો ઇનકાર કરશે, તો તેની સીધી અસર સામાન્ય ગ્રાહકો પર પણ પડશે.
ગ્રાહકો માટે અસુવિધા: છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી લોકો ખિસ્સામાં રોકડ રકમ રાખવાનું ટાળે છે. જો દુકાનદારો UPI સ્વીકારવાનું બંધ કરશે, તો ગ્રાહકોએ ખરીદી કરવા માટે અગાઉથી એટીએમમાંથી કેશ ઉપાડવી પડશે.
ભાવવધારાની શક્યતા: જો વેપારીઓ UPI સ્વીકારવાનું ચાલુ રાખશે, તો તેઓ MDR ચાર્જનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખવા માટે વસ્તુઓના ભાવમાં થોડો વધારો કરી શકે છે, જેનાથી મોંઘવારી વધશે.
ટેક્સ અને હિસાબની જટિલતા: રોકડ વ્યવહારો વધવાથી બજારમાં ફરીથી અઘોષિત નાણાં (બ્લેક મની)નું પ્રમાણ વધી શકે છે, જે સરકારની ટેક્સ સિસ્ટમ માટે પણ યોગ્ય નથી.
વેપારીઓની મુખ્ય માંગણીઓ:
₹૫ કરોડ સુધીના ટર્નઓવરવાળા વેપારીઓને કાયમી મુક્તિ: નાના વેપારીઓને કોઈપણ સંજોગોમાં MDR માંથી બાકાત રાખવામાં આવે.
બેંકો દ્વારા સ્પષ્ટતા: UPI ચાર્જીસ અંગે રિઝર્વ બેંક અને કેન્દ્ર સરકાર તુરંત સ્પષ્ટતા કરે જેથી બજારમાં ફેલાયેલી અફવાઓ અને ગભરાટ દૂર થાય.
તહેવારો દરમિયાન કેશની પૂરતી વ્યવસ્થા: જો રોકડ વ્યવહારો વધે તો બેંકો અને એટીએમમાં પૂરતી નોટો ઉપલબ્ધ રાખવામાં આવે.
દિવાળીના આ શુભ પર્વ પર જ્યારે બજારોમાં રોનક હોવી જોઈએ, ત્યારે વેપારીઓ આ નવા આર્થિક બોજથી ચિંતિત છે. જો સરકાર દ્વારા વહેલી તકે યોગ્ય નિર્ણય લેવામાં નહીં આવે, તો આ દિવાળી પછી ગુજરાતના બજારોમાં ડિજિટલ પેમેન્ટને બદલે ફરી એકવાર ‘કેશ ઇઝ કિંગ’ નો માહોલ જોવા મળી શકે છે.
