શું તમારું ઘર પણ ટોલ પ્લાઝાથી 20 કિમીમાં આવે છે? તો જાણી લો 1500 રૂપિયાવાળો આ નવો નિયમ, નહીંતર પસ્તાશો!
નેશનલ હાઇવે પરથી વારંવાર પસાર થતા સ્થાનિક વાહનચાલકો માટે એક ખુબ જ રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા નેશનલ હાઇવેના ટોલ પ્લાઝા નજીક રહેતા નાગરિકો માટે એક નવી કન્સેશનલ (રાહત દરની) વાર્ષિક ટોલ પાસ યોજનાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નવી સુવિધા સમગ્ર ભારતમાં 1 નવેમ્બર, 2026થી અમલમાં આવશે.
જે લોકો દરરોજ પોતાના ઘરની આસપાસ આવેલા ટોલ પ્લાઝા પરથી પસાર થાય છે, તેમના માટે આ પાસ આર્થિક રીતે ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થશે. જોકે, આ યોજનાનો લાભ લેવા માટે કેટલાક ચોક્કસ નિયમો અને શરતો નક્કી કરવામાં આવી છે, જેને જાણવી દરેક વાહનચાલક માટે જરૂરી છે.
આ નવો વાર્ષિક ટોલ પાસ કોને મળી શકે?
નવી નીતિ મુજબ, આ કન્સેશનલ વાર્ષિક ટોલ પાસ મેળવવા માટે મુખ્ય શરત એ છે કે વાહન માલિકનું સરનામું સંબંધિત નેશનલ હાઇવે ટોલ પ્લાઝાથી 20 કિલોમીટરની ત્રિજ્યા (રેડિયસ)ની અંદર હોવું જોઈએ. પરંતુ માત્ર 20 કિમીના અંતરમાં રહેવું જ પૂરતું નથી, તેની સાથે અન્ય કેટલીક બાબતો પણ ધ્યાનમાં રાખવાની રહેશે:
બિન-વ્યાવસાયિક (પ્રાઇવેટ) વાહન: આ સુવિધા માત્ર અંગત અથવા પ્રાઇવેટ વપરાશ માટેના વાહનો (જેમ કે કાર, જીપ, વગેરે) માટે જ ઉપલબ્ધ રહેશે. કોમર્શિયલ કે ટેક્સી વાહનો માટે આ પાસ માન્ય રહેશે નહીં.
સક્રિય FASTag: વાહન પર સક્રિય અને યોગ્ય રીતે રજીસ્ટર થયેલું બિન-વ્યાવસાયિક FASTag હોવું ફરજિયાત છે.
ચોક્કસ ટોલ પ્લાઝા: આ પાસ માત્ર એ જ એક ચોક્કસ ટોલ પ્લાઝા માટે માન્ય ગણાશે, જેની પાત્રતા માટે અરજી કરવામાં આવી હોય.
મહત્વપૂર્ણ અપવાદો અને મર્યાદાઓ:
ક્લોઝ્ડ ટોલ સિસ્ટમ: આ પાસ એવા હાઇવે કે એક્સપ્રેસવે પર લાગુ થશે નહીં જ્યાં ક્લોઝ્ડ ટોલ કલેક્શન સિસ્ટમ (જ્યાં પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના અંતરના આધારે ટોલ ગણાય છે) અમલમાં હોય.
વૈકલ્પિક અથવા સર્વિસ રોડ: જો સ્થાનિક રહેવાસીઓ માટે ટોલ પ્લાઝા સિવાયનો કોઈ સર્વિસ રોડ કે વૈકલ્પિક રસ્તો ઉપલબ્ધ હશે, તો પણ આ રાહત દરનો પાસ મળવાપાત્ર થશે નહીં.
વાર્ષિક પાસનો ખર્ચ કે ફી કેટલી રહેશે?
આ નવા કન્સેશનલ પાસની ફી ટોલ પ્લાઝાના ભૌગોલિક સ્થાન પર આધાર રાખે છે. સરકારે તેને બે મુખ્ય વર્ગોમાં વહેંચી છે:
રૂપિયા 1,500 પ્રતિ વર્ષ: જો ટોલ પ્લાઝા નગરપાલિકા કે સ્થાનિક શહેરની સીમાઓની બહાર (ગ્રામીણ અથવા આઉટર વિસ્તારમાં) આવેલો હોય.
રૂપિયા 3,000 પ્રતિ વર્ષ: જો ટોલ પ્લાઝા નગરપાલિકા કે સ્થાનિક શહેરની સીમાઓની અંદર આવેલો હોય.
આ દરોમાં સરકાર દર વર્ષે 1 એપ્રિલના રોજ ફેરફાર અથવા સુધારો કરી શકે છે. સ્થાનિક રહેવાસીઓ પાસે હાલમાં ચાલુ માસિક પાસ અને આ નવા વાર્ષિક કન્સેશનલ પાસમાંથી પોતાની અનુકૂળતા મુજબ પસંદગી કરવાનો વિકલ્પ રહેશે.
પાસની માન્યતા (Validity) અને ઉપયોગની મર્યાદા
આ નવો સ્થાનિક પાસ ઇશ્યૂ થયાની તારીખથી એક વર્ષ માટે માન્ય રહેશે. અહીં એ બાબત ખાસ યાદ રાખવી જોઈએ કે આ પાસ તમને દેશભરના તમામ ટોલ પ્લાઝા પર મફત કે રાહત દરે મુસાફરી કરવાની છૂટ આપતો નથી. તે માત્ર તે જ એક નિર્દિષ્ટ ટોલ પ્લાઝા માટે કામ કરશે જેમના માટે તે કઢાવવામાં આવ્યો હોય.
આ પાસ સામાન્ય FASTag એન્યુઅલ પાસથી તદ્દન અલગ છે. સામાન્ય FASTag વાર્ષિક પાસની કિંમત નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે રૂપિયા 3,075 છે, જે અંતર્ગત દેશભરના માન્ય નેશનલ હાઇવે અને એક્સપ્રેસવે પર 1 વર્ષ અથવા 200 ટોલ ક્રોસિંગ (જે વહેલું હોય તે) સુધી મુસાફરી કરી શકાય છે. જ્યારે આ નવો પાસ માત્ર નેશનલ હાઇવે પર નજીકમાં રહેતા સ્થાનિક રહેવાસીઓ માટેની ખાસ યોજના છે.
અરજી કરવા માટે કયા દસ્તાવેજોની જરૂર પડશે?
સરકારી નોટિફિકેશનમાં પાત્રતાના નિયમો સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ અરજી માટેના દસ્તાવેજોની આખરી યાદી પ્રક્રિયા શરૂ થયા બાદ વધુ સ્પષ્ટ થશે. જોકે, સુચારુ અરજી પ્રક્રિયા માટે વાહન માલિકોએ નીચે મુજબના દસ્તાવેજો તૈયાર રાખવા સલાહભર્યું છે:
વાહનનું રજીસ્ટ્રેશન સર્ટિફિકેટ (RC Book): વાહનની માલિકી અને તે પ્રાઇવેટ છે કે કેમ તે ચકાસવા માટે.
સક્રિય FASTag: વાહન પર યોગ્ય રીતે લગાડેલું અને ચાલુ હાલતમાં હોય તેવું FASTag.
રહેઠાણનો પુરાવો (Address Proof): વાહન માલિક ટોલ પ્લાઝાથી 20 કિમીની ત્રિજ્યામાં જ રહે છે તે સાબિત કરવા માટે આધાર કાર્ડ, લાઈટ બિલ કે અન્ય સરકારી ઓળખપત્ર.
વાહનની વિગતો: વાહન નંબર અને તેને લગતી FASTag પ્રોફાઇલ માહિતી.
અરજી કરતી વખતે NHAI (નેશનલ હાઇવે ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા)ની અધિકૃત પોર્ટલ અથવા સંબંધિત ટોલ પ્લાઝા પરથી આખરી ડોક્યુમેન્ટ ચેકલિસ્ટ ચકાસી લેવું હિતાવહ છે.
સામાન્ય FASTag પાસ અને નવા સ્થાનિક પાસ વચ્ચેનો તફાવત
અહીં બંને પાસ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત સમજવો જરૂરી છે જેથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરી શકાય:
| વિગત | નવો કન્સેશનલ સ્થાનિક પાસ | નિયમિત FASTag વાર્ષિક પાસ |
| મુખ્ય હેતુ | ટોલ પ્લાઝા નજીક (20 કિમીમાં) રહેતા સ્થાનિકો માટે | દેશભરમાં વધુ મુસાફરી કરતા વાહનો માટે |
| ફી | ₹1,500 અથવા ₹3,000 (સ્થાન મુજબ) | ₹3,075 (નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે) |
| માન્યતા ક્ષેત્ર | માત્ર એક જ ચોક્કસ ટોલ પ્લાઝા પર | સમગ્ર દેશના માન્ય નેશનલ હાઇવે/એક્સપ્રેસવે પર |
| મર્યાદા | એક વર્ષ માટે અમર્યાદિત ક્રોસિંગ (શરતોને આધીન) | 1 વર્ષ અથવા 200 ક્રોસિંગ (જે વહેલું હોય તે) |
1 નવેમ્બર પહેલા વાહનચાલકોએ શું કરવું જોઈએ?
જો તમે પણ નેશનલ હાઇવે ટોલ પ્લાઝાની નજીક રહો છો અને આ યોજનાનો લાભ લેવા માંગો છો, તો 1 નવેમ્બર પહેલાં આટલી તૈયારીઓ કરી લેવી જોઈએ:
અંતરની ખાતરી કરો: તમારું ઘર ટોલ પ્લાઝાથી 20 કિમીની મર્યાદામાં આવે છે કે નહીં તે ચકાસો.
સર્વિસ રોડ ચકાસો: જુઓ કે તમારા રૂટ પર કોઈ વૈકલ્પિક રસ્તો કે સર્વિસ રોડ ઉપલબ્ધ છે કે નહીં, કારણ કે તેની હાજરીમાં પાસ નહીં મળે.
FASTag અપડેટ રાખો: તમારું FASTag એક્ટિવ હોય અને તે બિન-વ્યાવસાયિક વાહન સાથે લિંક થયેલું હોય તેની ખાતરી કરો.
દસ્તાવેજો તૈયાર રાખો: RC બુક અને રહેઠાણના પુરાવા તૈયાર રાખો જેથી યોજના શરૂ થતાં જ તુરંત અરજી કરી શકાય.
આ નવી યોજનાથી સ્થાનિક રોજિંદા મુસાફરોને મોટો આર્થિક ફાયદો થશે અને ટોલ પ્લાઝા પર સમયની પણ બચત થશે.
