નિયમિત મેડિકલ ચેકઅપથી દૂર થશે ગંભીર બીમારીઓનો ભય
આજની આ દોડધામ ભરેલી જિંદગી, અનિયમિત ખાણીપીણીની આદતો અને સતત માનસિક તણાવ આપણા સ્વાસ્થ્ય પર ખૂબ જ ભારે પડી રહ્યા છે. વધતી જતી સ્થૂળતા અને અનિશ્ચિત જીવનશૈલીના કારણે હવે માત્ર વયોવૃદ્ધ લોકો જ નહીં, પરંતુ નાની ઉંમરના યુવાનો પણ ગંભીર હૃદય રોગનો શિકાર બની રહ્યા છે. ઘણીવાર હાઈ બ્લડ પ્રેશર કે હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ જેવી ખતરનાક બીમારીઓ શરીરમાં કોઈ પણ મોટા પ્રારંભિક લક્ષણો વગર છૂપી રીતે વધતી રહે છે, અને જ્યારે પરિસ્થિતિ ગંભીર બને છે ત્યારે જ તે સામે આવે છે.
આ જ કારણસર આરોગ્ય અને હૃદયરોગ નિષ્ણાતો ભારપૂર્વક સલાહ આપે છે કે વ્યક્તિ જેવી ૪૦ વર્ષની ઉંમર વટાવે કે તરત જ તેણે પોતાના હૃદયની ખાસ કાળજી લેવી શરૂ કરી દેવી જોઈએ. ભવિષ્યમાં આવનારા જીવલેણ જોખમોને સમયસર ટાળવા માટે ૪૦ વર્ષ પછી ૩ મુખ્ય મેડિકલ ટેસ્ટ કરાવવા અત્યંત અનિવાર્ય બની જાય છે.
૧. હાઈ બ્લડ પ્રેશર: હૃદય રોગનું સૌથી મોટું સાયલન્ટ કિલર
નિષ્ણાતોના મતે, હાઈ બ્લડ પ્રેશર એ હૃદય રોગના વિકાસ માટે સૌથી મોટું અને પ્રમુખ જવાબદાર કારણ છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં આ બીમારીના કોઈ ખાસ દેખીતા લક્ષણો હોતા નથી, આથી જ તબીબી જગતમાં તેને ‘સાયલન્ટ કિલર’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
૪૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરના દરેક નાગરિકે વર્ષમાં ઓછામાં ઓછું એક વાર પોતાનું બ્લડ પ્રેશર ચોક્કસ મપાવવું જોઈએ. જે લોકો અત્યંત તણાવપૂર્ણ વ્યાવસાયિક જીવન જીવે છે અથવા જેમને અગાઉથી કોઈ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા રહી છે, તેમણે ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ દર ત્રણ મહિને આ ટેસ્ટ અચૂક કરાવવો જોઈએ. બ્લડ પ્રેશરની નિયમિત તપાસ રાખવાથી હૃદયની ધમનીઓ પર આવતા અચાનક દબાણને અટકાવી શકાય છે અને હાર્ટ એટેકનો જોખમ ઘણો ઘટી જાય છે.
૨. લિપિડ પ્રોફાઇલ: લોહીમાં કોલેસ્ટ્રોલનું સચોટ સ્તર જાણો
૪૦ વર્ષ પછી કરાવવો પડતો બીજો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ટેસ્ટ લિપિડ પ્રોફાઇલ (Lipid Profile) છે. આ મેડિકલ ટેસ્ટ દ્વારા આપણા રક્તમાં રહેલી ચરબી અને કોલેસ્ટ્રોલનું સાચું પ્રમાણ જાણી શકાય છે. આ ટેસ્ટમાં કુલ કોલેસ્ટ્રોલ (Total Cholesterol), એલડીએલ (LDL – ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ), એચડીએલ (HDL – સારું કોલેસ્ટ્રોલ) અને ટ્રાઇગ્લિસરાઇડ્સની સચોટ તપાસ કરવામાં આવે છે.
ડૉક્ટરો હંમેશાં ચેતવણી આપે છે કે શરીરમાં વધતા એલડીએલ એટલે કે ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલને ક્યારેય હળવાશથી ન લેવું જોઈએ. આ ખરાબ ચરબી ધીમે ધીમે હૃદયની સૂક્ષ્મ ધમનીઓની દીવાલોમાં જમા થતી જાય છે અને ભવિષ્યમાં ગંભીર બ્લોકેજ ઊભું કરે છે. વ્યક્તિના શારીરિક વજન, મેટાબોલિઝમ અને અન્ય જોખમી પરિબળોના આધારે કોલેસ્ટ્રોલનું સુરક્ષિત સ્તર દરેક માટે અલગ હોઈ શકે છે.
૩. બ્લડ સુગર ટેસ્ટ અને હૃદયરોગનો સીધો સંબંધ
ત્રીજો અને અત્યંત આવશ્યક ટેસ્ટ બ્લડ સુગર (Blood Sugar Test) નો છે. તબીબી નિષ્ણાતો સ્પષ્ટપણે માને છે કે ડાયાબિટીસથી પીડિત દર્દીઓમાં હૃદય રોગ થવાનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે. નિયમિત સુગર ટેસ્ટ કરાવવાથી સમયસર ખ્યાલ આવી જાય છે કે વ્યક્તિ ડાયાબિટીસ કે પ્રિડાયાબિટીસ (Prediabetes) નો શિકાર છે કે નહીં.
પ્રિડાયાબિટીસ એ એક એવો પ્રારંભિક તબક્કો છે જ્યાં લોહીમાં સુગરનું પ્રમાણ સામાન્ય કરતા થોડું વધારે હોય છે, પરંતુ તે હજુ પૂર્ણ ડાયાબિટીસમાં ફેરફાર પામ્યું નથી હોતું. જો આ તબક્કે જ રોગ પકડાઈ જાય, તો યોગ્ય આહાર, રોજિંદી કસરત અને વજન પર નિયંત્રણ રાખીને તેને કાયમી ડાયાબિટીસ બનતો અટકાવી શકાય છે.
આનુવંશિક ઇતિહાસ અને ખરાબ આદતોથી સાવચેત રહો
જે લોકોના પરિવારમાં માતાપિતા કે નજીકના સગા-સંબંધીઓમાં હૃદય રોગનો પારિવારિક ઇતિહાસ (Family History) રહ્યો હોય, તેમણે સામાન્ય લોકો કરતાં વધુ સાવચેત રહેવાની જરૂર છે. આનુવંશિક કારણો ઉપરાંત તમાકુનું સેવન, ધૂમ્રપાન, દારૂની લત, અપૂરતી ઊંઘ અને જંક ફૂડ ખાવાની આદતો હૃદયના સ્વાસ્થ્યને ઝડપથી બગાડી નાખે છે.
નિષ્ણાતોનો મત છે કે નિયમિત મેડિકલ ચેકઅપ એ કોઈ રોગના સંપૂર્ણ નિવારણની ગેરંટી નથી, પરંતુ તેનાથી શરીરમાં અંદરથી છુપાયેલા જોખમો વિશે વહેલી તકે અગાઉથી જાણ થઈ જાય છે. જો રોગ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરે તે પહેલા જ સાવચેતીનાં યોગ્ય પગલાં ભરી લેવામાં આવે, તો મોટા આર્થિક અને શારીરિક નુકસાનથી બચી શકાય છે.
