મતદારયાદી સુધારણા અભિયાનમાં વધતા વર્કપ્રેશર સામે BLOનો રોષ ઉફાણે
ગુજરાત સહિત સમગ્ર દેશમાં ચૂંટણી પંચની SIR કામગીરીને કારણે શિક્ષકો પર પડતા ભારણ અંગે ચિંતાજનક ઘટનાઓ સામે આવી રહી છે. ખાસ કરીને ગુજરાતમાં BLO તરીકે ફરજ બજાવતા અનેક શિક્ષકો ફરજ દરમ્યાન તણાવ, લાંબી કામગીરી અને વધતા પ્રેશરના કારણે જીવ ગુમાવી ચૂક્યા છે. માત્ર થોડા સમયમાં પાંચ જેટલા BLOના મોત થવાથી શિક્ષણ તંત્ર સહિત સમાજમાં ભારે ચકચાર ફેલાઈ છે. આ પરિસ્થિતિમાં સરકાર અને BLO બંનેનું વલણ ચર્ચાનો વિષય બન્યું છે.
SIR અભિયાનનો હેતુ અને પ્રક્રિયા
SIR એટલે Special Intensive Revision, જે મતદારયાદીની સઘન તપાસ અને સુધારણા માટેનું અભિયાન છે. સામાન્ય રીતે આખું વર્ષ મતદાર યાદીમાં સુધારા માટે ફોર્મ સ્વીકારાય છે, પરંતુ ચૂંટણી નજીક આવે ત્યારે આ પ્રક્રિયા ઝડપી ગતિથી હાથ ધરાય છે. તેમાં BLO – જે મોટાભાગે શિક્ષકો અથવા આંગણવાડી કાર્યકરો હોય છે – ઘર ઘર જઈને નામ ચકાસે છે, ભૂલો સુધારે છે અને નવા મતદારોની વિગતો ઉમેરે છે. આ કામગીરીમાં ચોકસાઈ અને ઝડપી કામગીરીની માંગ રહેતી હોવાથી BLO પર કાર્યભાર વધી જાય છે.
BLOના મોતથી વધેલો તણાવ
SIR કામગીરી દરમિયાન વધેલા દબાણને કારણે ગુજરાતના અનેક BLOના મોત થયા છે. ગીર સોમનાથના દેવળી ગામે ફરજ બજાવતા શિક્ષક અરવિંદભાઈ વાઢેરેએ આત્મહત્યા કરી હતી અને તેમની નોટમાં સતત થાક, માનસિક ત્રાસ અને અત્યંત દબાણની સ્પષ્ટ નોંધ હતી. આની સાથે ખેડા, તાપી અને વડોદરા જિલ્લામાં પણ શિક્ષક તથા BLO સહાયકના મોત હાર્ટ એટેકને કારણે થયા છે. આ બનાવોએ SIR અભિયાનની પદ્ધતિ અને પ્રેશર-મોડેલ પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.
મોડીરાત્રે કામની સૂચનાઓનો વાયરલ મેસેજ
ગીર સોમનાથ જિલ્લાના એક BLOનો મોડીરાત્રે કામ કરવાની ફરજ અંગેનો મેસેજ હાલ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ બન્યો છે. મેસેજમાં રાત્રે 12 વાગ્યા સુધી કાર્ય કરવાની સૂચનાનો ઉલ્લેખ છે, જે શિક્ષકોમાં ભારે રોષનું કારણ બન્યું છે. સૂત્રો અનુસાર આ મેસેજ જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીના નામે ફેલાયો હતો, જેના કારણે BLOના અસંતોષમાં વધુ વધારો થયો છે. શિક્ષકોના કહેવા પ્રમાણે, આ પ્રકારની સૂચનાઓ તેમના માનસિક અને શારીરિક સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસર કરી રહી છે.
વધતા દબાણ પાછળનાં કારણો
શિક્ષકો મુજબ SIR દરમિયાન BLOને દરરોજ લગભગ 12 કલાક સુધી કાર્ય કરાવવામાં આવે છે, જેને કારણે તેમની મૂળ શિક્ષણ કામગીરી પ્રભાવિત થતી રહે છે. ટાર્ગેટ ન પુરા થાય તો સસ્પેન્શનની ધમકી પણ આપવામાં આવતી હોવાનો આક્ષેપ છે. ઉપરાંત 40 થી 50 વર્ષની ઉંમરના શિક્ષકો પર ખૂબ ભારણ આવતાં તેઓ થાક અને તણાવનો સામનો કરે છે. ઓછી વેતનરચના અને વધારાની ફરજો મળવાથી પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની રહી છે.
રાજ્યભરમાં દેખાતો વિરોધ
શિક્ષકોના મોત અને સતત વધતા પ્રેશર સામે રાજ્યભરના BLOમાં અસંતોષ ઉફાણ પર છે. જૂનાગઢ, ગોધરા સહિત અનેક વિસ્તારોમાં BLOએ વિરોધ નોંધાવ્યો છે. ગોધરાના એક શિક્ષકે સ્થાનિક ધારાસભ્ય સમક્ષ માનસિક ત્રાસનો આક્ષેપ કરીને ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. મહિલા કર્મચારીઓને પણ મોડીરાત્રે બોલાવવામાં આવતા રોષ વધુ વ્યાપક બન્યો છે.
વિપક્ષની ટીકા અને સરકારની પ્રતિક્રિયા
વિપક્ષના નેતાઓએ આ પરિસ્થિતિ માટે તંત્રને જવાબદાર ઠેરવ્યું છે અને BLO પર થતો માનસિક દબાણ અસહ્ય સ્તરે પહોંચ્યો છે એવું જણાવ્યું છે. ગીર સોમનાથના બનાવને લઈને સરકાર શું પગલા લેશે તે અંગે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. રાજ્ય સરકારના પ્રવક્તા જીતુ વાઘાણીએ જણાવ્યું કે તાજેતરની ઘટનાઓ દુઃખદ છે અને તપાસ ચાલુ છે. સાથે તેમણે વિપક્ષ પર રાજકીય લાભ લેવા સહિતના આક્ષેપો પણ કર્યા છે.
