ડીપફેક અને સેક્સટોર્શનથી બચવા ગુજરાત પોલીસનો મોટો ધડાકો! ૨૮ દિવસમાં બદલાઈ જશે ઓનલાઇન સુરક્ષા
આજના ડિજિટલ યુગમાં સોશિયલ મીડિયા અને ઇન્ટરનેટ જીવનનો એક અવિભાજ્ય ભાગ બની ગયા છે. પરંતુ તેની સાથે જ મહિલાઓ અને બાળકો સામેના સાયબર ગુનાઓમાં પણ ચિંતાજનક વધારો થયો છે. ડિજિટલ દુનિયાના આ અદ્રશ્ય જોખમો સામે રક્ષણ આપવા માટે ગુજરાત સરકારે એક અભૂતપૂર્વ અને વ્યાપક ઝુંબેશ હાથ ધરી છે. ગુજરાત રાજ્ય પોલીસ દ્વારા ‘ઓપરેશન સુરક્ષિત સાયબરસ્પેસ’ નામના ૨૮ દિવસના વિશેષ મેગા અભિયાનનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો છે.
આ અભિયાનનો મુખ્ય ધ્યેય ઇન્ટરનેટના વિવિધ પ્લેટફોર્મ પર મહિલાઓ અને બાળકો સુરક્ષિત વાતાવરણ અનુભવે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. અભિયાન શરૂ થયાના પ્રથમ બે સપ્તાહમાં જ ગુજરાત પોલીસની શી-ટીમ (SHE Team) અને સાયબર સેલે સાથે મળીને સમગ્ર રાજ્યમાં ૫,૨૮૯ થી વધુ જાગૃતિ કાર્યક્રમોનું અત્યંત સફળતાપૂર્વક આયોજન કરીને લાખો નાગરિકો સાથે સીધો સંવાદ સાધ્યો છે.
ઉચ્ચ વહીવટી માર્ગદર્શન અને સ્પષ્ટ ઉદ્દેશ્ય
રાજ્યના પોલીસ વડા (DGP) શ્રી જી. એસ. મલિકના સીધા માર્ગદર્શન હેઠળ ચલાવવામાં આવી રહેલા આ અભિયાનમાં માત્ર ઉપદેશ આપવાને બદલે પાંચ મુખ્ય માપદંડો પર કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે:
-
સામુદાયિક જોડાણ (Community Engagement)
-
ટેક્નોલોજી આધારિત સઘન દેખરેખ
-
પીડિતો સુધી સીધી પહોંચ અને કાઉન્સેલિંગ
-
સાયબર જાગૃતિ કેમ્પેઇન
-
ઝડપી અને કડક કાનૂની કાર્યવાહી
સીઆઈડી ક્રાઈમ મહિલા સેલના એડીજીપી (ADGP) શ્રી અજય ચૌધરીએ આ ઝુંબેશ અંગે વિગતો આપતાં જણાવ્યું હતું કે, “વર્તમાન સમયમાં મહિલાઓ અને બાળકોની ઓનલાઇન સુરક્ષા એ આપણી સૌથી પહેલી પ્રાથમિકતા છે. ‘ઓપરેશન સુરક્ષિત સાયબરસ્પેસ’ દ્વારા અમે ડીપફેક અને સેક્સટોર્શન જેવા ગંભીર અને માનસિક રીતે ભાંગી નાખતા સાયબર ગુનાઓ સામે નાગરિકોને જાગૃત કરી રહ્યા છીએ. ગુજરાત પોલીસ દરેક નાગરિકની ડિજિટલ સુરક્ષા માટે સંપૂર્ણપણે કટિબદ્ધ છે.”
પ્રથમ સપ્તાહ: વ્યાપક જાગૃતિ અને દ્રશ્યતા (Visibility Drive)
અભિયાનના પહેલા સાત દિવસો દરમિયાન રાજ્યભરમાં જાગૃતિનો પાયો મજબૂત કરવા માટે સઘન ડ્રાઇવ ચલાવવામાં આવી હતી. આ સમયગાળામાં કુલ ૧,૮૭૪ જાગૃતિ કાર્યક્રમો અને રેલીઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
ડિજિટલ અને શારીરિક સુરક્ષા અંગે લોકોને માહિતગાર કરવા રાજ્યસ્તરે ૧૮૫ લોન્ચિંગ કાર્યક્રમો યોજાયા હતા. આ ઉપરાંત, શાળાઓમાં ‘સાયબર સુરક્ષા દિવસ’ અંતર્ગત ૪૩૮ કાર્યક્રમો અને ‘કિશોરી સુરક્ષા દિવસ’ અન્વયે ૩૩૬ જેટલી વિવિધ શૈક્ષણિક અને સુરક્ષાત્મક પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવી હતી.
બાળકોની સાથે વાલીઓ અને શિક્ષકોને પણ તૈયાર કરવા માટે ૩૧૮ વાલી જાગૃતિ સત્રો અને ૨૮૧ શિક્ષક તાલીમ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરાયું હતું. યુવાનોને લક્ષ્યમાં રાખીને કોલેજોમાં ૨૦૭ સાયબર કેમ્પેઇન સત્રો અને જનભાગીદારી વધારવા વિવિધ જિલ્લાઓમાં ૧૦૯ જનજાગૃતિ સાયબર રેલીઓ યોજીને ડિજિટલ સુરક્ષાના પાઠ ભણાવવામાં આવ્યા હતા.
બીજું સપ્તાહ: ગંભીર સાયબર ગુનાઓ સામે સીધો પ્રહાર
અભિયાનના બીજા સપ્તાહમાં માત્ર સામાન્ય જાગૃતિથી આગળ વધીને ચોક્કસ પ્રકારના સાયબર ગુનાઓના નિવારણ અને સુરક્ષાત્મક પગલાંઓ પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરાયું હતું. આ આખા સપ્તાહ દરમિયાન કુલ ૪,૧૭૨ જેટલા વિષય-આધારિત જનજાગૃતિ કેમ્પ યોજવામાં આવ્યા હતા.
જેમાં સોશિયલ મીડિયાના સુરક્ષિત ઉપયોગ માટે સૌથી વધુ ૭૪૩ ખાસ કાર્યક્રમો યોજાયા હતા. તાજેતરમાં વધેલા ટેકનોલોજીકલ ગુનાઓ સામે લોકોને સચેત કરવા માટે હાથ ધરાયેલા વિશિષ્ટ કાર્યક્રમોનો આંકડો આ મુજબ છે:
| ગુનાનો પ્રકાર | યોજાયેલા વિશેષ કાર્યક્રમોની સંખ્યા |
| ડીપફેક જાગૃતિ (Deepfake Awareness) | ૫૭૮ કાર્યક્રમો |
| સેક્સટોર્શન વિરોધી દિવસ (Anti-Sextortion) | ૫૨૦ કાર્યક્રમો |
| સાયબર સ્ટોકિંગ નિવારણ (Cyber Stalking) | ૫૧૪ કાર્યક્રમો |
| ઓનલાઇન ગેમીંગ સુરક્ષા (Gaming Safety) | ૫૧૨ કાર્યક્રમો |
| ઓનલાઇન ગ્રૂમિંગ નિવારણ (Online Grooming) | ૪૬૬ કાર્યક્રમો |
આ ઉપરાંત, છેવાડાના વિસ્તારો સુધી પહોંચવા માટે સમગ્ર રાજ્યમાં ૪૬૧ ગ્રામીણ અને શહેરી જનજાગૃતિ કેમ્પો પણ યોજવામાં આવ્યા હતા.
નીચલા સ્તરના અધિકારીઓ માટે જવાબદારી નક્કી કરાઈ
આ ઓપરેશનની સૌથી મોટી અને મહત્વની વિશેષતા એ છે કે તેમાં પોલીસ કોન્સ્ટેબલ, આસિસ્ટન્ટ સબ-ઇન્સ્પેક્ટર (ASI), હેડ કોન્સ્ટેબલ, પીએસઆઈ (PSI) થી લઈને પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર (PI) સુધીના તમામ ફિલ્ડ ઓફિસરો માટે ચોક્કસ ‘એક્શન પોઈન્ટ્સ’ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
માત્ર કાર્યક્રમો યોજવા પૂરતું કામ સીમિત ન રહે તે માટે તમામ અધિકારીઓનું મૂલ્યાંકન જાગૃતિ, નિવારણ, અમલીકરણ, તપાસની ગુણવત્તા અને જનવિશ્વાસ જેવા પાંચ મુખ્ય માપદંડો પર કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેથી વહીવટમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી જળવાઈ રહે.
હેલ્પલાઇન ૧૯૩૦ પર સંપર્ક કરવા અપીલ
લેખના અંતમાં, ગુજરાત પોલીસે રાજ્યના તમામ નાગરિકોને એક મહત્વની અપીલ કરી છે. જો કોઈ પણ વ્યક્તિ, મહિલા કે બાળક કોઈપણ પ્રકારના સાયબર ગુના, નાણાકીય છેતરપિંડી કે ઓનલાઇન સતામણીનો ભોગ બને, તો તેમણે કોઈપણ જાતના ડર કે સંકોચ વગર તાત્કાલિક રાષ્ટ્રીય સાયબર હેલ્પલાઇન નંબર ૧૯૩૦ પર સંપર્ક કરીને પોતાની ફરિયાદ નોંધાવવી જોઈએ. સમયસર લેવાયેલું એક નાનું પગલું મોટા નુકસાનથી બચાવી શકે છે.
