સૌરાષ્ટ્રમાં ખેતીના ટ્રેન્ડમાં બદલાવ
સૌરાષ્ટ્રના ખેડૂતો હવે પારંપરિક ખેતીના રસ્તાથી હટીને ટૂંકી અવધિના રોકડિયા પાક તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યા છે. ખાસ કરીને શિયાળુ સીઝનમાં વટાણાનું વાવેતર કરનારા ખેડૂતોને સારું ઉત્પાદન અને સારો ભાવ મળી રહ્યો છે. બદલાતી પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ખેડૂતો પાકમાં વૈવિધ્ય અપનાવી રહ્યા છે, જે આવક વધારવામાં મદદરૂપ બની રહ્યું છે. કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રના નિષ્ણાતો પણ આ ટ્રેન્ડને લાભદાયક ગણાવી રહ્યા છે.
વટાણાના વાવેતર માટે શ્રેષ્ઠ સમય
કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રના અધિકારી રમેશભાઈ રાઠોડ અનુસાર વટાણાનું વાવેતર 15 ઓક્ટોબરથી 15 ડિસેમ્બર વચ્ચે કરવું સૌથી ઉપયોગી ગણાય છે. આ પાકને ચણાના પાક સાથે સમાન સમયે વાવી શકાય છે, અને યોગ્ય અંતર રાખીને વાવેતર કરવામાં આવે તો વધુ ગુણવત્તાયુક્ત ઉત્પાદન મળે છે. 45 સેન્ટીમીટર બાય 10 સેન્ટીમીટરનું અંતર પાકને સારી વૃદ્ધિ માટે અનુકૂળ રહે છે.
બિયારણ અને ખાતર વ્યવસ્થાપન
એક વીઘાના વાવેતર માટે અંદાજે 8 થી 10 કિલોગ્રામ બિયારણ જરૂરી હોય છે. રાઠોડે જણાવ્યું કે ભલામણ કરેલ જાતો જેમ કે SDM Plus, Vita Vax Three અને KG Seedનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો ઉત્તમ પરિણામ મળે છે. જમીનમાં 15 કિલો ડીએપી સાથે 2 કિલો સલ્ફર અને 2 કિલો ઝીંક ઉમેરવાથી છોડની વૃદ્ધિમાં વધારો જોવા મળે છે. યોગ્ય ખાતર વ્યવસ્થાથી ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર સુધારો થાય છે.
ટૂંકી અવધિમાં વધુ ઉત્પાદન
વટાણાનો પાક સામાન્ય રીતે 100 થી 120 દિવસમાં તૈયાર થઈ જાય છે, જે તેને ટૂંકી અવધિના રોકડિયા પાક તરીકે લોકપ્રિય બનાવે છે. હાલના સમયમાં બજારમાં વટાણાના ભાવ ઉત્તમ મળી રહ્યા છે, જેના કારણે એક વીઘામાં 15 થી 25 મણ ઉત્પાદન મેળવનારા ખેડૂતોને સારી આવક થઈ રહી છે. ઝડપથી તૈયાર થતો અને સારા ભાવ આપતો આ પાક ખેડૂતો માટે મજબૂત વિકલ્પ બની રહ્યો છે.
રોગ-જીવાત નિયંત્રણની જરૂરિયાત
વટાણાના પાકને સારો રાખવા માટે રોગ અને જીવાતનું નિયંત્રણ જરૂરી છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ એક પંપમાં 40 ગ્રામ સાફ ફૂગનાશક સાથે 30 મીલી રોગારનો છંટકાવ કરવાથી ઇયળ અને અન્ય જીવાત પર અસરકારક નિયંત્રણ મળે છે. જો પરિસ્થિતિ ગંભીર થાય તો નજીકના કૃષિ કેન્દ્ર અથવા વિષય નિષ્ણાતની સલાહ પ્રમાણે દવાનો ઉપયોગ કરવો ઉત્તમ રહે છે. સમયસરની કાળજી ઉત્પાદનની ગુણવત્તા અને માત્રા બંને વધારવામાં સહાયક બને છે.
બજારમાં વધતી માંગ અને સારા ભાવ
અમરેલી અને રાજકોટ જિલ્લાના માર્કેટિંગ યાર્ડોમાં હાલ વટાણાને મજબૂત માંગ મળી રહી છે. હોલસેલ બજારમાં એક કિલો વટાણાનો ભાવ 100 થી 190 રૂપિયા સુધી મળી રહ્યો છે. ઊંચા ભાવને કારણે ખેડૂતોમાં આ પાક પ્રત્યે વધુ આકર્ષણ દેખાઈ રહ્યું છે અને આવકનો નવો માર્ગ ઉભો થઈ રહ્યો છે.
